'घटस्फोट' घेऊन बहीण माहेरी आली, तेव्हा भावाने विचारले- 'किती दिवस राहणार?' तिने दिलेल्या उत्तराने आणि टेबलावर ठेवलेल्या 'त्या' वस्तूने अख्खं घर सुन्न झालं."
दुपारची वेळ होती. रिक्षाचा आवाज आला आणि दारात ३० वर्षांची 'अंजली' दोन मोठ्या सुटकेस घेऊन उभी राहिली. अंजलीचे लग्न पाच वर्षांपूर्वी पुण्यात एका चांगल्या इंजिनिअर मुलाशी झाले होते. पण तो नवरा अत्यंत संशयी आणि व्यसनी निघाला. पाच वर्षे रोजचा मानसिक आणि शारीरिक त्रास सहन करून, शेवटी अंजलीने कोर्टातून 'घटस्फोट' (Divorce) घेतला होता आणि आज ती कायमची माहेरी परतली होती.
दारात उभ्या असलेल्या लेकीला बघून तिचे म्हातारे आई-वडील ढसाढसा रडू लागले. "माझ्या पोरीचं नशीबच फुटलं... आता लोक काय म्हणतील? हिचं पुढे कसं होणार?" असे जुने विचार आईच्या डोक्यात सुरू झाले.
अंजलीचा मोठा भाऊ, 'राकेश' आणि त्याची बायको 'स्नेहा' तिथेच उभे होते. राकेश एका बँकेत कारकून होता आणि त्याचा संसार जेमतेम चालत होता. बहिणीचा घटस्फोट झाल्याचे दुःख त्याला होते, पण 'आता बहीण कायमची आपल्याच बोकांडी बसणार', या विचाराने त्याची बायको स्नेहा प्रचंड अस्वस्थ झाली होती. तिने हळूच राकेशच्या कानात काहीतरी कुजबुजले.
तो काळजाला भिडणारा प्रश्न आणि घरातील शांतता:
रात्री जेवणाची वेळ झाली. डायनिंग टेबलावर सगळे शांत बसले होते. अंजलीच्या चेहऱ्यावर एक विचित्र शांतता होती; ना डोळ्यांत पाणी, ना कसली तक्रार.
जेवता-जेवता राकेशने घसा खाकरला. बायकोच्या दबावाखाली आणि स्वतःच्या आर्थिक काळजीतून त्याने तो भयंकर प्रश्न विचारलाच...
"अंजली... फायनली सगळं संपलं तर... पण आता पुढे काय? म्हणजे... तू इथे माहेरी 'किती दिवस' राहणार आहेस? माझा पगार तुला माहितीये, घरखर्च वाढतोय आणि स्नेहालाही थोडं मोकळेपणाने राहायची सवय आहे..."
राकेशचे हे वाक्य ऐकून आई-वडिलांच्या हातातील घास तिथेच थांबला. स्वतःच्या सख्ख्या भावाने बहिणीला, जी आयुष्यातील सर्वात मोठ्या दुःखातून बाहेर आली होती, तिला थेट 'पाहुणी' असल्याची जाणीव करून दिली होती! आई रडायला लागली आणि म्हणाली, "राकेश, काय बोलतोयस तू? ती तुझी सख्खी बहीण आहे!"
अंजलीचा स्वाभिमान आणि तो अंगावर काटा आणणारा स्फोट:
अंजलीने जेवणाचे ताट बाजूला सरकवले. ती अजिबात रडली नाही. तिने अत्यंत शांतपणे आपला पर्स उघडला आणि त्यातून एक फाईल आणि घराच्या चाव्यांचा एक जुडगा (Bunch of Keys) काढला आणि थेट डायनिंग टेबलावर राकेशच्या समोर ठेवला!
सगळे आश्चर्याने त्या चाव्यांकडे बघत राहिले.
अंजली राकेशच्या डोळ्यांत डोळे घालून अत्यंत ठाम आणि करारी आवाजात म्हणाली,
"दादा, तू अजिबात काळजी करू नकोस. तुझ्या संसारावर मी ओझं बनून राहणार नाहीये. मी इथे फक्त 'दोन दिवस' राहणार आहे ! परवा रविवारी मी माझ्या 'स्वतःच्या घरात' शिफ्ट होतीये."
राकेशला धक्काच बसला. "स्वतःचं घर? म्हणजे?"
अंजलीने ती फाईल उघडली आणि म्हणाली, "गेली दोन वर्षे मी त्या नरकात रोज रडत नव्हते. मी रात्री जागून ऑनलाईन कोर्सेस केले आणि एका सॉफ्टवेअर कंपनीत मला चांगली नोकरी लागलीये. नवऱ्याकडून मी पोटगीची (Alimony) एक कवडीही घेतली नाही ! पण माझ्याच कष्टाच्या पैशांवर लोन काढून मी बेळगावातच 'टिळकवाडी'मध्ये एक छोटंसं वन बीएचके (1 BHK) घर घेतलंय. हे त्या घराचे पेपर्स आणि या त्या घराच्या चाव्या आहेत!"
अख्ख्या घरात स्मशानशांतता पसरली. स्नेहाच्या चेहऱ्याचा रंगच उडाला.
अंजली पुढे म्हणाली, "दादा, जेव्हा स्त्रीचं लग्न मोडतं ना, तेव्हा तिला सर्वात जास्त भीती 'समाजाची' नसते, तर 'माहेरच्या लोकांच्या टोमण्यांची' असते. मला माहिती होतं की एक घटस्फोटित बहीण भावाच्या संसाराला 'अडगळ' वाटू शकते. म्हणून मी माहेरी येण्याआधीच स्वतःच्या पायावर उभी राहिले. मला तुमच्याकडून एक रुपया नकोय, फक्त जेव्हा वाटेल तेव्हा हक्काने 'लेक' म्हणून मला भेटायला या!"
पश्चात्तापाचे अश्रू आणि भावाचा तुटलेला अहंकार:
अंजलीचे ते शब्द राकेशच्या काळजात एखाद्या बाणासारखे घुसले. त्याला स्वतःचीच इतकी लाज वाटली की त्याच्या डोळ्यांतून घळाघळा पाणी वाहू लागले. ज्या बहिणीच्या मागे भक्कमपणे उभे राहायचे सोडून त्याने तिला खर्चाची आणि जागेची जाणीव करून दिली, त्या बहिणीने स्वतःच्या स्वाभिमानावर अख्खं घर उभं केलं होतं.
राकेश जागेवरून उठला आणि त्याने ढसाढसा रडत अंजलीचे पाय धरले!
"मला माफ कर अंजू! मी पैशांच्या आणि दुनियादारीच्या हिशोबात 'भाऊ' असणं विसरलो होतो. तू माझ्यावर ओझं नाहीस, तर या घराचा अभिमान आहेस. तू कुठेही जाणार नाहीस, जोपर्यंत मी स्वतः तुझ्या त्या नव्या घरात तुझी गृहशांती करत नाही, तोपर्यंत तू याच घरात राहायचं !"
त्या रात्री एका 'घटस्फोटित' स्त्रीकडे बघण्याचा समाजाचा आणि एका भावाचा दृष्टिकोन कायमचा बदलला होता. अंजलीने रडत बसण्याऐवजी स्वतःच्या नशिबाची दोरी स्वतःच्या हातात घेतली होती!
घटस्फोट झाल्यावर माहेरी बहिणीला 'ओझं' समजणाऱ्या समाजाच्या आणि भावांच्या डोळ्यात झणझणीत अंजन घालणारी ही कथा तुम्हाला कशी वाटली.
कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत:
टिप्पणी पोस्ट करा