(महत्वाची टीप : कथेचे लेखक माहिती नाहीत. कथा व्हाट्सअपवर मिळालेली आहे. खालील कथा ही पूर्णपणे काल्पनिक असून जर या कथेमधील काही घटना अथवा प्रसंग आपल्यासोबत घडल्यास अथवा आढळून आल्यास तो केवळ योगायोग समजावा.)
पुण्यातील एका सरकारी पेन्शन कार्यालयात रोज सकाळी १० वाजता एक म्हातारे गृहस्थ न चुकता यायचे. त्यांचं नाव 'दिनकरराव'. वय ७० वर्षे. अंगावर अत्यंत स्वच्छ पण इस्त्रीचा कडकपणा गेलेला जुना सदरा, आणि पायात अनेक ठिकाणी शिवलेली चप्पल. दिनकरराव एका जिल्हा परिषदेच्या शाळेतून शिक्षक म्हणून निवृत्त झाले होते. गेले चार महिने त्यांची पेन्शन अचानक एका तांत्रिक चुकीमुळे (Technical Issue) थांबली होती. दिनकररावांच्या पत्नीला 'सावित्रीबाईंना' दम्याचा भयंकर आजार होता. त्यांना रोज ऑक्सिजनचा सपोर्ट लागायचा. घरातले साठवलेले सगळे पैसे संपले होते. आता सावित्रीबाईंच्या औषधांसाठी पेन्शन मिळणं अत्यंत गरजेचं होतं. कार्यालयातला 'शिरीष' नावाचा क्लार्क दिनकररावांची फाईल मुद्दाम दाबून बसला होता.
"साहेब, माझी पेन्शन कधी सुरू होईल? माझ्या बायकोला श्वास घ्यायला त्रास होतोय. औषधांचे पैसे नाहीत माझ्याकडे," दिनकरराव अत्यंत काकुळतीने विचारायचे.
पण शिरीष नेहमी मोबाईलमध्ये डोकं खुपसून उत्तर द्यायचा, "आज साहेब नाहीत, उद्या या... सर्व्हर डाऊन आहे, परवा या."
अखेर एका दिवशी दिनकररावांचा संयम सुटला. "अहो शिरीषराव, गेले चार महिने मी या चपला झिजवतोय. माझं सगळं काम बरोबर आहे, मग तुम्ही माझी फाईल पुढे का पाठवत नाही?"
तेव्हा शिरीषने आजूबाजूला पाहिलं आणि अत्यंत निर्लज्जपणे म्हणाला, "मास्तर, तुम्ही ४० वर्षे पोरांना फक्त तत्त्वं शिकवली. पण हे सरकारी ऑफिस आहे. इथे नुसत्या कागदांवर फाईल सरकत नाही. टेबलाखालून 'चहापाण्याला' ५०० रुपये दिल्याशिवाय तुमची पेन्शन सुरू होणार नाही. असतील तर द्या, नाहीतर रस्ता मोकळा करा !"
शिरीषने दिनकररावांची फाईल रागात बाजूला भिरकावून दिली. दिनकररावांच्या स्वाभिमानाला भयंकर ठेच पोहोचली. ज्या बापाने आयुष्यभर लाचखोरी आणि भ्रष्टाचाराविरुद्ध विद्यार्थ्यांना धडे दिले, त्याला आज स्वतःच्याच हक्काच्या पैशांसाठी लाच मागत होते. दिनकरराव एकही शब्द न बोलता फाईल उचलून शांतपणे घरी निघून गेले. त्यांनी ठरवलं होतं, काहीही झालं तरी लाच देणार नाही. पण नियतीला त्यांचे हे तत्त्व मान्य नव्हते. त्याच रात्री सावित्रीबाईंचा आजार बळावला. ऑक्सिजन संपत आला होता आणि नवीन सिलेंडर आणण्यासाठी खिशात एक रुपयाही नव्हता. सावित्रीबाई श्वास घेण्यासाठी तडफडत होत्या. दिनकररावांनी स्वतःचा तो जुना सदरा डोळ्यांना लावला आणि ते रात्रभर त्या अंधाऱ्या घरात रडत बसले. त्यांच्या स्वाभिमानाचा आता पूर्णपणे चुराडा झाला होता.
दुसरा दिवस उजाडला. सकाळी ११ वाजता पेन्शन कार्यालयात नेहमीप्रमाणे गर्दी होती.
शिरीष आपल्या खुर्चीवर बसून चहा पीत होता. तेवढ्यात समोर दिनकरराव येऊन उभे राहिले. आज त्यांच्या चेहऱ्यावर पूर्वीसारखी ती शिक्षकाची कडक झळाळी नव्हती. त्यांचा चेहरा निस्तेज पडला होता आणि डोळे लालबुंद झाले होते.
दिनकररावांनी आपला थरथरणारा हात खिशात घातला. त्यांनी एक अत्यंत चुरगळलेली, जुनी ५०० रुपयांची नोट काढली. त्यांनी शेजारच्या दुकानदाराकडून ती नोट उसनी मागून आणली होती!
त्यांनी ती ५०० ची नोट शिरीषच्या टेबलावर ठेवली आणि त्या नोटेच्या अगदी खाली एक पांढरा कागद ठेवला.
शिरीष हसला. "हाहा! मास्तर, शेवटी आलात ना वठणीवर! कालच दिले असते ५०० रुपये, तर आजपर्यंत पेन्शन खात्यात जमा झाली असती. द्या ती फाईल इकडे..." असं म्हणत शिरीषने अत्यंत मग्रुरीने ती ५०० ची नोट उचलली.
पण ती नोट उचलताच... त्या नोटेखाली ठेवलेला तो पांढरा कागद शिरीषने वाचला... आणि पुढच्याच सेकंदाला त्याच्या हातातील चहाचा कप थेट फरशीवर सटकला!
त्याच्या पायाखालची जमीन दुभंगली आणि शरीरातलं रक्त तिथेच गोठलं!
तो पांढरा कागद पेन्शनची फाईल नव्हती. तो सावित्रीबाईंचा 'डेथ सर्टिफिकेट' (Death Certificate - मृत्यूचा दाखला) होता.
पैशांअभावी वेळेवर ऑक्सिजन न मिळाल्याने काल रात्रीच सावित्रीबाईंनी तडफडून प्राण सोडले होते.
दिनकररावांनी शिरीषवर कोणताही आरडाओरडा केला नाही. त्यांनी त्याची कॉलर पकडली नाही की त्याला शिव्याही दिल्या नाहीत. ते अत्यंत कोरड्या, निर्जीव आणि भयानक शांत आवाजात म्हणाले.
"शिरीषराव, आयुष्यभर मी कधी कुणापुढे हात पसरला नाही. पण काल रात्री माझ्या बायकोच्या तडफडणाऱ्या श्वासांनी माझा स्वाभिमान मारून टाकला. मी तिच्या औषधांसाठी हे ५०० रुपये भीक मागून आणले होते. पण मी घरी पोहोचेपर्यंत माझा देवच मला सोडून गेला. आता या पैशांची मला गरज नाहीये. हे ५०० रुपये ठेवा आणि तुमचा तो 'चहा' शांतपणे पिऊन घ्या. फक्त आता माझ्या पेन्शनच्या फाईलची काहीच घाई करू नका. कारण जिच्यासाठी मी चार महिने या रांगेत उभा होतो, तीच आता या जगात उरली नाहीये."
दिनकररावांचे ते मूक आणि शांत शब्द त्या सरकारी कार्यालयात एखाद्या बॉम्बसारखे पडले. तिथे उपस्थित असलेल्या संपूर्ण कार्यालयात स्मशानशांतता पसरली. दिनकरराव अत्यंत शांतपणे वळले आणि आपल्या त्या शिवलेल्या चपला ओढत, रिकाम्या हाताने त्या कार्यालयातून कायमचे निघून गेले.
शिरीष स्वतःच्या खुर्चीवर एखाद्या दगडासारखा थिजून बसला होता. त्याच्या हातातली ती ५०० रुपयांची नोट आज त्याला जगातल्या कोणत्याही आगीपेक्षा जास्त चटके देत होती. त्याने एकही शब्द उच्चारला नाही, पण त्या एका क्षणात, दिनकररावांच्या त्या भयानक शांततेने आणि मूकपणाने त्याच्या भ्रष्ट आयुष्याला आणि त्याच्या अस्तित्वाला कायमची काळीमा फासली होती.
कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत:
टिप्पणी पोस्ट करा