(“वयाने चेहरा बदलतो...पण स्वतःवर प्रेम करण्याची वेळ तेव्हाच येते.”)
आरसा कधीच खोटं बोलत नाही...असं म्हणतात.
पण कधी कधी आरसा जे दाखवतो, ते स्वीकारणं मात्र फार कठीण जातं.
विशेषतः स्त्रीसाठी.
लहानपणी आरशात स्वतःकडे पाहणं म्हणजे खेळ असतो. तारुण्यात तो आनंदाचा भाग असतो... केसांची स्टाईल, कपडे, हसू, रूप… सगळं नव्या उत्साहाने पाहिलं जातं. पण आयुष्य पुढे सरकतं तसं आरशाशी नातं बदलतं. एक वेळ अशी येते, जेव्हा आरशात दिसणारी स्त्री ओळखीची असूनही थोडी अनोळखी वाटू लागते.
केसांमध्ये चांदी डोकावते.
डोळ्यांभोवती रेषा उमटतात.
त्वचेचा तजेला बदलतो.
शरीराची ठेवणही पूर्वीसारखी राहत नाही.
ही बदलाची प्रक्रिया नैसर्गिक असते, पण तिचं भावनिक ओझं मात्र फार जड असू शकतं.
समाजाने स्त्रीचं सौंदर्य कायम तरुण, ताजं आणि निर्दोष असावं अशी एक प्रतिमा तयार केली आहे. जाहिराती, चित्रपट, सोशल मीडिया... सगळीकडे तरुणाईला सर्वोच्च स्थान दिलं जातं. त्यामुळे वयानुसार होणारे बदल हे कमीपणाचं चिन्ह असल्यासारखं वाटायला लागतं.
स्त्री स्वतःकडे पाहताना तुलना करू लागते... पूर्वीची मी आणि आत्ताची मी.
ही तुलना बहुतेक वेळा कठोर असते.
“मी किती बदलले आहे…”
“पूर्वीसारखी दिसत नाही…”
“वय दिसायला लागलं…”
ही वाक्यं केवळ बाह्य बदलांबद्दल नसतात. ती आतल्या असुरक्षिततेची अभिव्यक्ती असते.
विशेष म्हणजे स्त्रीच्या आयुष्यातील हे बदल अचानक येत नाहीत. मातृत्व, झोपेची कमतरता, हार्मोनल बदल, ताणतणाव, जबाबदाऱ्या... या सगळ्यांचा शरीरावर परिणाम होत असतो. अनेक वेळा ती स्वतःची काळजी घेण्यापेक्षा इतरांची काळजी घेत राहते, आणि जेव्हा स्वतःकडे पाहते तेव्हा तिला वाटतं की शरीराने तिची साथ सोडली आहे.
खरंतर शरीर साथ सोडत नाही... ते तिच्या आयुष्याची कहाणी सांगत असतं.
प्रत्येक रेषा एखाद्या अनुभवाची खूण असते.
प्रत्येक बदल एखाद्या टप्प्याची साक्ष असतो.
पण या नजरेतून स्वतःकडे पाहायला शिकायला वेळ लागतो.
आत्मविश्वासाचा संबंध केवळ रूपाशी नसतो, पण समाज स्त्रीला तेच शिकवतो. त्यामुळे रूपात बदल झाला की आत्मविश्वासही डळमळतो. काही स्त्रिया आरशापासून दूर राहायला लागतात, फोटो काढणं टाळतात, आवडते कपडे घालणं कमी करतात. हळूहळू त्या स्वतःच्या अस्तित्वालाच आडोसा देऊ लागतात.
महिलादिनाच्या निमित्तानं स्त्रीच्या सामर्थ्याबद्दल बोलताना तिच्या शरीराच्या प्रवासाचाही सन्मान करायला हवा. हे शरीर केवळ सौंदर्यासाठी नाही... ते आयुष्य जगण्यासाठी, निर्माण करण्यासाठी, पेलण्यासाठी आहे.
मातृत्वानंतर बदललेलं शरीर, कामाच्या ताणामुळे थकलेलं शरीर, आजारातून सावरलेलं शरीर... हे सगळं अपूर्ण नाही. उलट ते अधिक सक्षम आहे, कारण त्याने आयुष्य अनुभवलेलं आहे.
स्वीकार म्हणजे हार मानणं नाही.
स्वीकार म्हणजे संघर्ष संपवणं.
जेव्हा स्त्री स्वतःच्या शरीराशी लढणं थांबवते, तेव्हा तिचा आत्मविश्वास बाहेरून नव्हे तर आतून तयार होतो. मग आरसा शत्रू राहत नाही; तो साक्षीदार बनतो... तिच्या प्रवासाचा, तिच्या बदलांचा, तिच्या ताकदीचा.
सुंदर दिसणं महत्त्वाचं आहेच, पण सुंदर वाटणं अधिक महत्त्वाचं आहे. आणि सुंदर वाटण्यासाठी तरुण दिसणं आवश्यक नसतं; स्वतःशी शांत असणं आवश्यक असतं.
आज अनेक स्त्रिया वयानुसार अधिक स्थिर, समंजस आणि आत्मविश्वासी होतात. त्यांना स्वतःची किंमत इतरांच्या नजरेतून नव्हे, तर स्वतःच्या अनुभवातून कळते. हा आत्मविश्वास कोणत्याही सौंदर्यप्रसाधनापेक्षा अधिक प्रभावी असतो.
आरसा बदल दाखवतो,
पण आत्मविश्वास ओळख दाखवतो.
शेवटी, स्त्रीचं सौंदर्य तिच्या त्वचेच्या गुळगुळीतपणात नसून तिच्या डोळ्यांतील शांततेत असतं. स्वतःचा स्वीकार केल्यावर जी सहजता येते, ती कोणत्याही कृत्रिम सौंदर्यापेक्षा अधिक उजळ असते.
महिला दिन हा केवळ स्त्रीचा गौरव करण्याचा दिवस नाही; तो तिच्या प्रवासाला मान्यता देण्याचा दिवस आहे. आणि त्या प्रवासात तिचं शरीर बदललं असेल, तर तो बदल कमीपणा नाही... तो तिच्या जगण्याचा पुरावा आहे.
आरशात दिसणारी स्त्री कदाचित तरुण नसू शकेल,
पण ती अधिक खऱ्या अर्थाने सुंदर असू शकते...
कारण तिने स्वतःला स्वीकारलेलं असतं...
✒️अर्चना बारवकर 🌷
७ मार्च २०२६
कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत:
टिप्पणी पोस्ट करा