सूर्याला अर्घ्य अर्पण करणे. कोट्यवधी लोक करतात, लाखो जण विसरतात, पण फळ मात्र काही मोजकेच मिळवतात.
रोज सकाळी तुम्ही पाहिले असेल - कोणी गच्चीवर उभे आहे, तांब्याच्या कलशातून पाण्याची धार पडत आहे, डोळे मिटलेले आहेत आणि ओठांवर "ॐ सूर्याय नमः" असा जप आहे. शेजारच्या काकू बादलीनेच पाणी ओततात, तर कोणी ऑफिसला जाता-जाता पाण्याच्या बाटलीनेच शिंतोडे उडवतो. सर्वांचा भाव एकच - सूर्यदेवाला नमन. पण प्रत्येकाला मिळणारे परिणाम वेगळे का?
कारण सूर्याला जल अर्पण करणे ही केवळ परंपरा नाही, तर ते एक विज्ञान आहे. आपल्या ऋषीमुनींनी याला केवळ पूजा मानले नाही, तर 'ऊर्जा-व्यवस्थापन' म्हटले आहे. योग्य वेळ, योग्य दिशा, योग्य धातू आणि योग्य भाव - या चार गोष्टी जुळून आल्या की, तो एक तांब्या पाणी तुमची झोप, मन, कार्य आणि नशीब या चारी गोष्टी बदलून टाकते.
या पोस्टमध्ये आपण ही संपूर्ण विधी, कथा आणि नियम समजून घेऊया.
१. सूर्यच का? कोट्यवधी लोक नतमस्तक का होतात?
वेद म्हणतात -"सूर्य आत्मा जगतस्तस्थुषश्च" (सूर्य हा जगाचा आणि सर्व सजीवांचा आत्मा आहे). सूर्य म्हणजे केवळ आगीचा गोळा नाही, तर तो या सृष्टीचा प्राण आहे.
ऋग्वेदाच्या पहिल्याच सूक्तामध्ये अग्नीनंतर सूर्याची स्तुती आहे. अथर्ववेद म्हणतो, जो सकाळी सूर्याचे दर्शन घेतो, त्याचे अर्धे आजार नष्ट होतात. महाभारतात कर्ण तासनतास सूर्योपासना करायचा, म्हणूनच त्याला अजेय कवच मिळाले. रामायणात प्रभू श्रीरामांना अगस्त्य ऋषींनी रावणवधापूर्वी 'आदित्य हृदय स्तोत्र' शिकवले होते.
आधुनिक विज्ञानही आता मान्य करते की - सकाळच्या पहिल्या कोवळ्या उन्हात UV-B मुळे व्हिटॅमिन D मिळते, निळ्या प्रकाशामुळे मेलाटोनिन कमी होऊन सेरोटोनिन वाढते. म्हणजेच मन प्रसन्न, हाडे मजबूत आणि झोप शांत लागते. आपल्या पूर्वजांनी याला धर्माशी जोडले, जेणेकरून सुशिक्षित असो वा अशिक्षित, प्रत्येकाने रोज हे 'औषध' घ्यावे.
२. पाणीच का अर्पण करतात? पाण्यात काय आहे?
सूर्याला पाणी वाहण्याला 'अर्घ्य' म्हणतात. अर्घ्य म्हणजे — मौल्यवान भेट.
जेव्हा तुम्ही तांब्याच्या कलशातून पाण्याची बारीक धार सूर्याच्या दिशेने सोडता, तेव्हा पाण्याचे थेंब 'प्रिझम' (लोलक) बनतात. त्यातून सात रंग विखुरले जातात आणि ते थेट तुमच्या डोळ्यांवर, त्वचेवर आणि मेंदूवर पडतात. याला 'क्रोमोथेरपी' म्हणतात.
तसेच, त्या धारेतून सूर्याकडे पाहिल्याने डोळ्यांच्या बाहुल्यांचे आकुंचन-प्रसरण होते. हे एक प्रकारचे 'त्राटक' आहे — एकाग्रतेचा प्राचीन योग. तांबे पाण्यात सूक्ष्म आयन सोडते, जे शरीरातील जीवाणू मारण्यास आणि कॉपर बॅलन्स राखण्यास मदत करतात. म्हणून लोटा नेहमी तांब्याचाच असावा, स्टील किंवा प्लास्टिकचा नाही.
३. योग्य वेळ - घड्याळ नाही, आकाश पहा!
सर्वात मोठी चूक वेळेची होते. लोक ८-९ वाजता, आरामात आंघोळ करून पाणी चढवतात. तोपर्यंत सूर्याचे तेज प्रखर झालेले असते.
शास्त्र सांगते - सूर्योदयाच्या १ तासाच्या आत, जेव्हा सूर्य लाल-नारंगी असतो आणि किरणे कोमल असतात, तेव्हाच अर्घ्य द्यावे. याला 'प्रातः संध्या' म्हणतात. ब्रह्ममुहूर्तावर (४ ते ६ दरम्यान) उठणे उत्तम, पण अर्घ्य सूर्य उगवताच द्यावे. हिवाळ्यात साधारण ६:४५ आणि उन्हाळ्यात ५:२० हीच 'अमृत बेला' आहे.
४. तयारी - तीन शुद्धी
तन शुद्धी: स्नान करावे. शक्य नसल्यास हात-पाय-तोंड धुवावे. ओले कपडे घालू नयेत.
पात्र शुद्धी: तांब्याचा लोटा रात्रभर पाण्याने भरून ठेवावा. सकाळी तेच पाणी वापरावे. लोट्यात अक्षता, कुंकू आणि लाल फुले (जास्वंद किंवा कणेर) टाकावीत. दूध किंवा मध अर्घ्यात टाकू नका, ते तर्पणासाठी असते.
मन शुद्धी: पूर्वेकडे तोंड करून उभे राहा. पायताण काढा. "आजचा दिवस प्रकाशमय होवो" हा एकच संकल्प मनात ठेवा.
५. योग्य विधी - सात टप्पे
१. दोन्ही हातांनी लोटा नाभीजवळ पकडा.
२. सूर्याकडे पहा, हळूहळू लोटा डोक्याच्या वर उचला.
३. पाण्याची धार इतकी पातळ ठेवा की ती तुटणार नाही, एक सलग रेघ बनेल.
४. त्या धारेच्या मधून सूर्याकडे पहा. ५-७ सेकंद त्राटक करा.
५. या काळात मंत्र म्हणा. सर्वात सोपा — "ॐ घृणि सूर्याय नमः" (११ वेळा) किंवा एकदा गायत्री मंत्र.
६. पाणी पायावर पडू देऊ नका. ते एखाद्या झाडात किंवा तुळशीत पडेल असे पहा. उरलेले पाणी डोळ्यांना आणि कपाळाला लावा.
७. स्वतःभोवती तीनदा प्रदक्षिणा घाला आणि दोन्ही तळवे घासून डोळ्यांवर ठेवा.
हे सर्व करायला २ मिनिटांपेक्षा जास्त वेळ लागत नाही.
६. महत्त्वाचे नियम
दिशा: नेहमी पूर्व दिशा. उगवत्या सूर्यालाच अर्घ्य द्यावे, मावळत्याला नाही.
उंची: लोटा छातीपेक्षा वर धरावा, जेणेकरून धार तुमच्या 'आज्ञा चक्रा' समोरून जाईल.
वस्त्र: लाल, भगवे किंवा पांढरे सुती कपडे उत्तम. काळे कपडे टाळा.
नियमितता: सलग २१ दिवस हे करा, तुमच्या शरीराचे 'बायोलॉजिकल क्लॉक' सेट होईल.
७. सामान्य चुका
प्लास्टिकच्या बाटलीने पाणी देणे - ऊर्जा मिळत नाही.
सूर्याकडे पाठ करून जल अर्पण करणे - हा अपमान मानला जातो.
पाणी नालीत वाहून जाणे - ऊर्जा व्यर्थ जाते.
८. एक छोटी कथा - कर्णाची सकाळ
महाभारतात कर्णाला 'सूतपुत्र' म्हणून हिणवले जायचे. तो रोज ब्रह्ममुहूर्तावर उठून गंगेकाठी जायचा, तांब्याच्या कलशातून सूर्याला अर्घ्य द्यायचा आणि तासभर जप करायचा. जेव्हा इंद्र त्याचे कवच-कुंडल मागण्यासाठी आले, तेव्हा कर्णाने नकार दिला नाही. तो म्हणाला, "सूर्याने मला रोज तेज दिले आहे, मी रिकाम्या हाताने कोणाला परत कसे पाठवू?" जोपर्यंत सूर्य आकाशात होता, तोपर्यंत कर्णाला कोणीही हरवू शकले नाही. ही कथा आपल्याला 'देण्याची शक्ती' शिकवते.
९. २१ दिवसांचा प्रयोग - स्वतः बदल अनुभवा
पहिले ३ दिवस: लवकर जाग येईल, आळस कमी होईल.
७ वा दिवस: डोळ्यांत चमक आणि त्वचा स्वच्छ दिसेल.
१४ वा दिवस: निर्णयक्षमता वाढेल, राग कमी होईल.
२१ वा दिवस: लोक म्हणतील, "चेहऱ्यावर तेज आले आहे!"
हे चमत्कार नाही, तर तुमचे हार्मोन्स रिसेट झाल्याचा परिणाम आहे.
१०. अंतिम प्रार्थना
सूर्याला जल अर्पण करणे ही पूजा नाही, तर कृतज्ञता आहे. तो न मागता रोज उगवतो, वीजबिल न आकारता प्रकाश देतो. आपण फक्त एक तांब्या पाणी परत करतो. उद्यापासून अलार्मच्या १० मिनिटे आधी उठा, तांब्याचा लोटा भरा आणि त्या पहिल्या किरणाला पाण्याच्या धारेत पहा. मनात म्हणा - "हे नारायणा माझ्या जीवनातील अंधकार दूर कर."ही छोटीशी सवय तुम्हाला गर्दीपेक्षा वेगळे करेल. कारण यश मोठ्या उडीने नाही, तर रोजच्या सूर्योदयाने मिळते.
ॐ सूर्याय नमः!
कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत:
टिप्पणी पोस्ट करा