ती लग्न होऊन समुद्रकिनारी वसलेल्या आणि निसर्गानं सजलेल्या एका सुंदर गावात आली होती. भारत आता साता-समुद्रापलीकडे राहिला होता. नवा देश, नवी लोकं, नवी भाषा. या सर्व नव्या गोष्टींमध्ये ओळखीचे होते ते फक्त आकाशातले चंद्र-सूर्य, अंगणातली गुलाब-शेवंती आणि देव्हाऱ्यातला बाळकृष्ण ! देशांतरामुळं गोकुळाष्टमीला वृंदावनात जायचं केव्हापासूनचं स्वप्न आता मागं पडलं होतं. ‘घडेल देवाच्या मनात असेल तेव्हा,’ अशी तिनं स्वत:ची समजूत घालून घेतली होती. तिला नेहमीच माणसांपेक्षा निसर्ग जवळचा वाटे. बाहेरच्या लिली, ट्यूलिप, डॅफोडिल आता तिच्या सख्या बनल्या होत्या. पण अंगणातल्या मेपल वृक्षासोबत तिचं एक वेगळंच नातं जुळलं होतं.
मेपल ट्री च्या रसरशीत हिरव्या पानांची सळसळ तिला भारून टाकत असे. कित्येक प्रश्नांची उत्तरं मेपलजवळ बसल्यावर तिला सापडत असत. मेपलच्या पानाचा आकार फार सुंदर होता. अगदी बोटं पसरलेल्या तळहातासारखा! मधूर मेपल सिरप देणारा हा जगप्रसिध्द, औषधी वृक्ष ! वसंत ऋुतू मधला लाल मोहोर, नंतर झालेली रसरशीत हिरवी पोपटी पानं आणि त्यानंतरची केशरी, लाल, पिवळी पानं रंगाची उधळण करताना बघून तिला विधात्याचं कौतुक वाटत असे. दर हिवाळ्यात पानगळ होताना पाहून डोळे भरून येत असत. ‘जेमतेम वर्षाचं आयुष्य असणारी ही पानं केवढा आनंद देऊन जातात जगाला !’
भारतातून ‘बाबा गेल्या’ची बातमी आली तेव्हा ती उदास होऊन बाहेरच्या पायरीवर बसली होती. बर्फ भुरभुरू लागला होता. पानं गळलेला मेपल त्या बर्फात हिमालयातला योगी वाटत होता. शांत. ध्यानस्थ. तटस्थ ! मेपल कसा या थंडीत तटस्थ उभा राहू शकतो? Acceptance मुळंच ना? मी पण बाबांचं जाणं तटस्थ राहून त्याकडे जीवनाचा अपरिहार्य भाग म्हणून accept करू शकले तर? मेपलच्या खोडावर तिनं प्रेमानं हात फिरवला. डोळे पुसले व ती घरात गेली. मध्यंतरी तिच्या नवऱ्याला बरं नव्हतं. आजारात त्याचं वजन कमी झालं होतं. नेमक्या त्याचवेळी आलेल्या वादळात मेपल च्या दोन मोठ्या फांद्या तुटून लोंबत होत्या.
“माणूस बोलावूया का त्या मोडलेल्या फांद्या काढायला?” तिनं त्याला विचारलं.
“नको... मला बरं वाटलं की आपणच बेतानं जरूर त्या फांद्या कापू.” तो म्हणाला. तिला ते पटलं. त्या फांद्या कापून काढताना डोळ्यात काहीतरी गेलं, म्हणून दोघं डोळे पुसत घरात आले. जसजशी मेपलची उंची वाढत गेली, तसतसं त्याचं खोड दुभंगू लागलं. ते फार दुभंगू नये म्हणून त्या खोडात एक मोठा खिळा आरपार मारावा लागला तेव्हा तिच्या पोटात कालवलं होतं. नवरा पण बरं वाटत नाही म्हणून त्या दिवशी झोपून होता.
ती नवऱ्याला म्हणाली, “मेपल बहरला की आपल्याला पण बहरून आल्यासारखं वाटतं ना रे? आणि तो सुकला की आपणही सुकतो बघ. आपला जीव इतका कसा गुंतलाय त्याच्यात? काय आहे नातं आपलं?”
तो हसून म्हणाला, “अग,त्याच्या फांद्या तुटणं व माझं आजारानं वजन कमी होणं, हा योगायोग असेल. पण तुझ्या कृष्णालाच विचार ना ! तो देईल उत्तर!”
ती काही बोलली नाही, पण मेपलशी आपलं अतूट नातं आहे याची तिला जाणीव होती. मेपलच्या खालच्या फांदीवर बांधलेल्या झोक्यावर तिची मुलं खेळली होती. ती मुलांना घेऊन मेपल च्या सावलीत निवांत बसली की तिला शांत वाटायचं. त्यानं तिच्या सर्व सुखदुःखात तिला अबोल साथ दिली होती. श्रीकृष्ण आणि कदंब वृक्षाच्या अजरामर नात्याची तिला आठवण होत असे.
माळी म्हणाला, “ताई, मेपल हे शांतपणा आणि तटस्थतेचं प्रतीक आहे. आयुष्यात गोठवणारी वादळं येणार, तसंच सोनेरी ऊन पण येणार ! वाळवी लागणार व किलबिलणारे पक्षी पण येणार !
“काही असो...तो कायम शांत राहतो ! कडक थंडीतून गेल्याशिवाय वसंत ऋतू दिसत नाही, हा निसर्गाचा नियम आहे हे मान्य करून!”
ती थक्क होऊन ऐकत राहिली.
३० वर्षात मेपल खूप उंच झाला होता. निळ्या आकाशाला जाऊन भिडला होता. तिचा नवरा पण आता साठीजवळ आला होता. त्याला कसलंसं इन्फेक्शन होऊन एकदम ताप आला आणि ताप इतका बळावला की ICU मधे ठेवण्याची वेळ आली.
‘काही बरं वाईट झालं तर काय?’ असे विचारही तिच्या मनात आले होते. कृष्णाला हात जोडून सांगितलं,
“नवरा सुखरूप घरी येऊ दे रे बाबा !”
ती त्याचा डबा करण्यासाठी हॉस्पिटलमधून घरी आली. घरी येताच मेपलकडे पाहताना तिला भरून आलं. ती पानांची सळसळ आणि रसरशीत हिरवा रंग बघताना एकदम तिच्या डोक्यात प्रकाश पडला. मेपलचं एकही पान सुकलं नव्हतं की गळलं नव्हतं! कुठलीही फांदी तुटली नव्हती. नवरा त्या आजारातून पुर्णपणे बाहेर पडणार याची तिला एकदम जाणीव झाली.
दोन तासांनी मुलाचा हॉस्पिटलमधून फोन आला.
“आई, बाबांना नव्या औषधानं गुण आलाय. ताप नाही आता. डॉक्टर म्हणाले की धोका टळलाय !”
पुढच्या आठवड्यात गोकुळाष्टमी होती. ती शुचिर्भूत होऊन हिरवी पैठणी नेसून पूजेची थाळी घेऊन मेपलजवळ आली. साता समुद्रापलीकडे असलेलं घराचं अंगण हेच तिचं वृंदावन होतं आणि तो मेपलच तिचा कृष्ण होता.
“देवा, मेपल हे तुझंच रूप आहे, हे मी विसरून गेले होते. तू आजवर त्याच्या रूपानं आधार दिलास. जरूर ते संकेत देत गेलास. ‘चालविशी हाती धरोनिया’ असा सांगाती राहिलास, पण मी तुला ओळखलं नाही.
“आज कळलंय...मेपल काय, कदंब काय आणि बोधीवृक्ष काय ! तुझीच रूपं ती ! शेवटी निसर्ग हेच तुझं व्यक्त रूप आहे हे कळायला मला फार वेळ लागला !”
‘ओम नमो भगवते वासुदेवाय’ म्हणत असताना तिला मुकुटात मोरपीस घातलेला, बासरी वाजवणारा आणि मिष्कील हसणारा श्रीकृष्ण मेपल मधे दिसत होता.
“देवा घडवलीस वृंदावन यात्रा ! मी इच्छा असून वृंदावनात जाऊ शकले नाही, म्हणून तुच माझ्याकडे आलास. तुला काय अशक्य आहे? तुझा साक्षात्कार होण्याची वाट बघणाऱ्या माणसाला तू किती प्रकारे तुझं अस्तित्व जाणवून देत असतोस ! ते बघण्याची दृष्टी फक्त हवी !” ती हात जोडून म्हणाली.
मेपल पानाची सळसळ करत तिच्याकडे कौतुकानं बघत होता देव्हाऱ्यातला बाळकृष्णही मिष्कील पणे हसत होता !
- ज्योती रानडे
कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत:
टिप्पणी पोस्ट करा