बाहेर वैशाखाच्या उन्हाच्या झळा आता शमल्या होत्या आणि दिवसभराच्या जीवघेण्या काहिलीनंतर सांजवेळची एक सुखद, थंडगार झुळूक वाहू लागली होती. रविवारची ती निवांत सांजवेळ. आमचा अनिश आत त्याच्या रूममध्ये लॅपटॉपवर काहीतरी प्रोजेक्ट करण्यात मग्न होता. हॉलमध्ये ती नेहमीप्रमाणे नाकावर चष्मा सरकवून मोबाईलवर काहीतरी वाचत बसली होती. अचानक तिने एक लांब सुस्कारा सोडला आणि वैतागून फोन बाजूला ठेवला. तिचे ते बदललेले भाव पाहून मी विचारलं, काय झालं गं? पुन्हा कोणाच्या लग्नाचं आमंत्रण आलं की काय?
ती थोडी कातर आवाजात म्हणाली, नाही हो, उद्या-परवापासून अधिक मास सुरू होतोय ना, त्याचे मेसेजेस आहेत हे सगळे. लोक आता जावयाला काय द्यायचं आणि ३३ अनारशांचं वाण कसं द्यायचं याच्या चर्चा करताहेत. जावई असता तर आपणही काहीतरी केलं असतं. आपल्यासारख्यांसाठी हा महिना म्हणजे फक्त कॅलेंडरची एक जास्तीची पानपालटच आहे का?
तिचा तो प्रश्न आणि त्यामागची अनामिक हुरहुर पाहून मला क्षणभर थबकायला झालं. आपल्या मध्यमवर्गीय मानसिकतेत सण म्हणजे नेहमी दुसऱ्यासाठी काहीतरी करणं असतं. पण वयाच्या या वळणावर मला या येऊ घातलेल्या अधिक मासाचा एक वेगळाच, अधिक प्रगल्भ अर्थ उलगडत होता. मी हळूच तिच्या जवळ जाऊन बसलो आणि अत्यंत समजुतीच्या सुरात म्हणालो, अगं, जावई नाही म्हणून काय झालं? पण आधी मला सांग, अधिक मास आणि जावयाचा मान यामागे खरंच सासऱ्याला अडचणीत आणण्याची प्रथा असेल का? मुळीच नाही!
ती थोडी आश्चर्याने माझ्याकडे पाहू लागली. मी तिला समजावत पुढे म्हणालो, अगं, पूर्वीच्या काळी मुलीला वडिलांच्या संपत्तीत आजच्यासारखा कायदेशीर हक्क नसायचा. अधिक मासाच्या निमित्ताने जावयाचा मान हे गोंडस निमित्त करून लेकीच्या हातात सोन्याच्या रूपात हक्काची पुंजी देण्याची ती एक अत्यंत हुशार कौटुंबिक व्यवस्था होती. संकटाच्या वेळी लेकीकडे स्वतःची काहीतरी मालमत्ता असावी, हा त्यामागचा शुद्ध आणि प्रेमळ हेतू होता. दुर्दैवाने, आज आपण तो हेतू विसरलो आणि याला केवळ प्रतिष्ठेचं प्रदर्शन बनवून टाकलं. ऐपत नसताना कर्ज काढून केलं जाणारं हे प्रदर्शन हाच तर मनावरचा खरा धोंडा आहे, जो आपल्याला या महिन्यात ओळखून फेकून द्यायचा आहे.
माझे हे विचार ऐकून तिच्या चेहऱ्यावरील तो सणाचा ताण पूर्णपणे निवळला. मी तिचा हात हातात घेत अत्यंत प्रेमाने म्हणालो, अधिक मास म्हणजे निसर्गाने आपल्याला दिलेला एक बोनस वेळ आहे ग. संसाराच्या १२ महिन्यांच्या रगाड्यात आपण नेहमी इतरांसाठी धावलो, पण आता जो हा १३ वा महिना सुरू होणार आहे, तो फक्त आपल्या दोघांसाठी आहे असं आपण का मानू नये? चल, आज आपण एक खेळ खेळू. संसारातल्या ३३ तक्रारींना गुळाच्या पाकात घोळवून त्यांचं गोड अनारशात रूपांतर करू. मी माझे काही धोंडे तुला दान करतो, तू तुझे मला दे. म्हणजे उरेल तो फक्त आपला हा निखळ, अधिक गोडवा.
तिने हसून विचारलं, म्हणजे नक्की काय?
मी तिचा हात हातात घेतला आणि बाल्कनीत येणाऱ्या त्या गार वाऱ्याच्या झुळुकीसोबत संवादाला सुरुवात केली, सुरुवात मी करतो. माझा पहिला धोंडा जो मी आज तुला दान करतोय तो म्हणजे मीच नेहमी बरोबर असतो हा माझा पुरुषी अहंकार आणि दुसरा सांगितलं तरच काम करेन ही माझी सोयीस्कर अकार्यक्षमता.
ती सावरली आणि उत्साहाने म्हणाली, बरं, मग माझेही दोन धोंडे पदरात घ्या तिसरा, मीच सगळं सोसतेय हा माझा जुना अपराधीपणा (गिल्ट) आणि चौथा घर परफेक्ट नसल्यावर येणारं माझं ते विनाकारणचं दडपण. ती थोडं थांबून, एक दीर्घ श्वास घेत, अत्यंत प्रांजळपणे पुढे म्हणाली, आणि हो, हे धोंडे तुम्हाला देतानाच आज मी स्वतःलाही माफ करतेय. गेली पंचवीस वर्षे सुपरवुमन बनण्याच्या नादात मी स्वतःचा जो कोंडमारा केला, स्वतःच्या आवडीनिवडी मारल्या, त्याबद्दल आज मी माझीच क्षमा मागते. स्वतःला माणूस म्हणून थकू देण्याचा हक्क मी आज स्वतःला देतेय.
स्वतःला क्षमा करण्याच्या तिच्या त्या एका वाक्याने संवादाची खोली अचानक वाढली. आम्ही दोघंही आता अधिक मनमोकळे झालो होतो.
पाचवा धोंडा भांडण झाल्यावर मी धरणारा तो अबोला, मी म्हणालो. सहावा तुझ्या आवडीनिवडींना वेडेपणा म्हणून मी नेहमी कमी लेखलं तो माझा स्वभाव.
सातवा धोंडा तुमच्या तब्येतीकडे दुर्लक्ष करून स्वतःच्या कामात मग्न राहणं, ती म्हणाली. आठवा कौतुकाचे दोन शब्द बोलायचे राहून जाणं आणि नववा लोकांच्या संसाराशी आपल्या सुखाची केलेली ती तुलना.
मी हसून दहावा धोंडा पुढे केला, घरात असूनही मोबाईलमध्ये डोकं खुपसून बसण्याचं माझं व्यसन आणि
ती थोडी कातर आवाजात म्हणाली, नाही हो, उद्या-परवापासून अधिक मास सुरू होतोय ना, त्याचे मेसेजेस आहेत हे सगळे. लोक आता जावयाला काय द्यायचं आणि ३३ अनारशांचं वाण कसं द्यायचं याच्या चर्चा करताहेत. जावई असता तर आपणही काहीतरी केलं असतं. आपल्यासारख्यांसाठी हा महिना म्हणजे फक्त कॅलेंडरची एक जास्तीची पानपालटच आहे का?
तिचा तो प्रश्न आणि त्यामागची अनामिक हुरहुर पाहून मला क्षणभर थबकायला झालं. आपल्या मध्यमवर्गीय मानसिकतेत सण म्हणजे नेहमी दुसऱ्यासाठी काहीतरी करणं असतं. पण वयाच्या या वळणावर मला या येऊ घातलेल्या अधिक मासाचा एक वेगळाच, अधिक प्रगल्भ अर्थ उलगडत होता. मी हळूच तिच्या जवळ जाऊन बसलो आणि अत्यंत समजुतीच्या सुरात म्हणालो, अगं, जावई नाही म्हणून काय झालं? पण आधी मला सांग, अधिक मास आणि जावयाचा मान यामागे खरंच सासऱ्याला अडचणीत आणण्याची प्रथा असेल का? मुळीच नाही!
ती थोडी आश्चर्याने माझ्याकडे पाहू लागली. मी तिला समजावत पुढे म्हणालो, अगं, पूर्वीच्या काळी मुलीला वडिलांच्या संपत्तीत आजच्यासारखा कायदेशीर हक्क नसायचा. अधिक मासाच्या निमित्ताने जावयाचा मान हे गोंडस निमित्त करून लेकीच्या हातात सोन्याच्या रूपात हक्काची पुंजी देण्याची ती एक अत्यंत हुशार कौटुंबिक व्यवस्था होती. संकटाच्या वेळी लेकीकडे स्वतःची काहीतरी मालमत्ता असावी, हा त्यामागचा शुद्ध आणि प्रेमळ हेतू होता. दुर्दैवाने, आज आपण तो हेतू विसरलो आणि याला केवळ प्रतिष्ठेचं प्रदर्शन बनवून टाकलं. ऐपत नसताना कर्ज काढून केलं जाणारं हे प्रदर्शन हाच तर मनावरचा खरा धोंडा आहे, जो आपल्याला या महिन्यात ओळखून फेकून द्यायचा आहे.
माझे हे विचार ऐकून तिच्या चेहऱ्यावरील तो सणाचा ताण पूर्णपणे निवळला. मी तिचा हात हातात घेत अत्यंत प्रेमाने म्हणालो, अधिक मास म्हणजे निसर्गाने आपल्याला दिलेला एक बोनस वेळ आहे ग. संसाराच्या १२ महिन्यांच्या रगाड्यात आपण नेहमी इतरांसाठी धावलो, पण आता जो हा १३ वा महिना सुरू होणार आहे, तो फक्त आपल्या दोघांसाठी आहे असं आपण का मानू नये? चल, आज आपण एक खेळ खेळू. संसारातल्या ३३ तक्रारींना गुळाच्या पाकात घोळवून त्यांचं गोड अनारशात रूपांतर करू. मी माझे काही धोंडे तुला दान करतो, तू तुझे मला दे. म्हणजे उरेल तो फक्त आपला हा निखळ, अधिक गोडवा.
तिने हसून विचारलं, म्हणजे नक्की काय?
मी तिचा हात हातात घेतला आणि बाल्कनीत येणाऱ्या त्या गार वाऱ्याच्या झुळुकीसोबत संवादाला सुरुवात केली, सुरुवात मी करतो. माझा पहिला धोंडा जो मी आज तुला दान करतोय तो म्हणजे मीच नेहमी बरोबर असतो हा माझा पुरुषी अहंकार आणि दुसरा सांगितलं तरच काम करेन ही माझी सोयीस्कर अकार्यक्षमता.
ती सावरली आणि उत्साहाने म्हणाली, बरं, मग माझेही दोन धोंडे पदरात घ्या तिसरा, मीच सगळं सोसतेय हा माझा जुना अपराधीपणा (गिल्ट) आणि चौथा घर परफेक्ट नसल्यावर येणारं माझं ते विनाकारणचं दडपण. ती थोडं थांबून, एक दीर्घ श्वास घेत, अत्यंत प्रांजळपणे पुढे म्हणाली, आणि हो, हे धोंडे तुम्हाला देतानाच आज मी स्वतःलाही माफ करतेय. गेली पंचवीस वर्षे सुपरवुमन बनण्याच्या नादात मी स्वतःचा जो कोंडमारा केला, स्वतःच्या आवडीनिवडी मारल्या, त्याबद्दल आज मी माझीच क्षमा मागते. स्वतःला माणूस म्हणून थकू देण्याचा हक्क मी आज स्वतःला देतेय.
स्वतःला क्षमा करण्याच्या तिच्या त्या एका वाक्याने संवादाची खोली अचानक वाढली. आम्ही दोघंही आता अधिक मनमोकळे झालो होतो.
पाचवा धोंडा भांडण झाल्यावर मी धरणारा तो अबोला, मी म्हणालो. सहावा तुझ्या आवडीनिवडींना वेडेपणा म्हणून मी नेहमी कमी लेखलं तो माझा स्वभाव.
सातवा धोंडा तुमच्या तब्येतीकडे दुर्लक्ष करून स्वतःच्या कामात मग्न राहणं, ती म्हणाली. आठवा कौतुकाचे दोन शब्द बोलायचे राहून जाणं आणि नववा लोकांच्या संसाराशी आपल्या सुखाची केलेली ती तुलना.
मी हसून दहावा धोंडा पुढे केला, घरात असूनही मोबाईलमध्ये डोकं खुपसून बसण्याचं माझं व्यसन आणि
अकरावा- ऑफिसचा ताण घरी आणून विनाकारण तुझ्यावर चिडणं.
बारावा तुमच्या विसरभोळेपणावर माझं सारखं रागावणं, ती म्हणाली. तेरावा जुन्या नातेवाईकांचे टोमणे मनात ठेवून त्याचं ओझं तुमच्यावर टाकणं.
तेवढ्यात अनिश आतून बाहेर आला. आमचा हा संवाद ऐकून तो हसून म्हणाला, मम्मी-पप्पा, चौदावा धोंडा माझ्यासाठी माझ्या करिअरवरून एकमेकांवर आरोप करणं हे ही आज सोडून द्या!
आम्ही तिघंही खळखळून हसलो. पण त्या हसण्यापलीकडे अनिशच्या डोळ्यांत मला एक वेगळाच आदर दिसला. आई-वडिलांना अशा प्रकारे स्वतःच्या चुका आणि असुरक्षितता हसत-हसत मान्य करताना पाहून, त्याला आज नातं कसं असावं याचा एक मूक पण भक्कम धडा मिळत होता. पती-पत्नी म्हणजे कधीच न चुकणारे आणि सतत परफेक्ट असणारे देवदूत नव्हेत, तर चुका मान्य करून, एकमेकांना समजून घेत एकत्र पुढे जाणारे सहप्रवासी असतात, हे त्याला आज प्रत्यक्ष उमगत होतं. उद्या जेव्हा तो स्वतःचा संसार थाटेल, तेव्हा त्याला किंवा त्याच्या जोडीदाराला परफेक्ट असण्याचं कोणतंही ओझं आम्ही नकळतपणे देत नव्हतो, उलट संवादाचा एक अत्यंत निरोगी वारसा आम्ही पुढच्या पिढीकडे सोपवत होतो, याचं एक मोठं समाधान मला त्या क्षणी वाटलं.
संवाद पुढे वाहत होता आणि आता बाल्कनीत येणाऱ्या त्या गार वाऱ्याचा सुखद स्पर्श अधिकच जाणवू लागला होता. आता वरवरच्या सवयींमधून आम्ही खऱ्या भावनिक ओझ्यांकडे वळत होतो.
पंधरावा तुला वैयक्तिक मोकळीक न देणं, मी म्हटलं. सोळावा मदत केल्याचा आव आणणं, पण भागीदारी न स्वीकारणं.
सतरावा तुम्ही न सांगता माझं मन ओळखावं हा माझा हट्ट, तिने कबूल केलं. अठरावा वाढत्या वयानुसार शरीरात होणाऱ्या बदलांचा माझा तो न्यूनगंड.
एकोणीसवा बाहेरच्यांसमोर तुझ्या उणिवा काढण्याची माझी ती खोड, मी म्हणालो. विसावा जुन्या चुकांची सततची टोचणी आणि एकविसावा भविष्यातल्या आजारपणांची विनाकारण भीती.
बावीसवा आर्थिक व्यवहारातली माझी ती लपवाछपवी, तिने हसत पण किंचित ओलावलेल्या आवाजात सांगितलं. तेवीसवा सण-वाराला लोकांसमोर केलेला तो नाहक दिखावा.
माझा आवाज आता थोडा कातर झाला होता, चोवीसवा तुझ्या प्रगतीबद्दल किंवा मित्रमैत्रिणींबद्दल वाटणारी माझी ती सूक्ष्म असुरक्षितता. माझ्या या प्रांजळ कबुलीवर तिने अत्यंत आश्वासकपणे माझा हात अधिक घट्ट पकडला.
पंचवीसवा मिळवण्याच्या शर्यतीत आजचा विसावा गमावणं.
सव्वीसवा आपलं वय झालंय म्हणत स्वतःला कोपऱ्यात बसवणं, ती म्हणाली. सत्तावीसवा न बोलता एकमेकांवर ठेवलेल्या त्या अपेक्षा.
अठ्ठावीसवा तुझ्या छंदांना वेळ न देणं, मी जोडलं. एकोणतीसवा नुसता उपदेश देणं, पण खंबीर आधार न बनणं.
तीसवा घरातल्या पसाऱ्यावरून होणारी चिडचिड, ती म्हणाली. एकतीसवा आयुष्याची इतरांच्या संसाराशी केलेली तुलना.
बत्तीसवा आपला रोमान्स संपलाय ही चुकीची समजूत, मी तिचा हात घट्ट धरला. आणि तेहेतीसवा उद्या आपला हात सुटेल या विचाराने आजची साथ न अनुभवणं.
३३ वा धोंडा दान करून झाल्यावर बाल्कनीत काही क्षण एक अथांग, जीवघेणी पण तितकीच पवित्र शांतता पसरली. जणू पाठीवरचं एखादं खूप मोठं, वर्षानुवर्षे साचलेलं ओझं आज कायमचं उतरलं होतं. डोळ्यांतून नकळत आलेला तो एक हलकासा अश्रू आणि छातीतून बाहेर पडलेला तो एक मोठा सुटकेचा निःश्वास. ही एक विलक्षण भावनिक मोकळीक होती.
मी तिचा हात हातात घेत अत्यंत ठामपणे म्हणालो, अगं, हे ३३ धोंडे आज आपण शब्दांनी दान केलेत, पण उद्यापासून हे पुन्हा आपल्या सवयींतून डोकावू नयेत म्हणून आपण काही नियम करूया. केवळ चुका कबूल करून थांबायचं नाही, तर त्या कृतीत उतरायला हव्यात. उद्यापासून रोज संध्याकाळी किमान ३० मिनिटे आपण मोबाईल पूर्णपणे बाजूला ठेवून फक्त एकमेकांशी बोलू. घराचं आणि कामाचं अदृश्य ओझं फक्त तुझ्या डोक्यात न राहता, आपण दर रविवारी एकत्र बसून त्याचं प्लॅनिंग वाटून घेऊ. आणि सर्वात महत्त्वाचं, एकमेकांना गृहीत न धरता रोज रात्री झोपताना दिवसातल्या एका तरी चांगल्या गोष्टीसाठी एकमेकांचे आभार मानू.
तिने अत्यंत समाधानाने आणि डोळ्यांतल्या नव्या उमेदीने या संकल्पांना होकार दिला. निव्वळ चुका कबूल करण्याच्या पलीकडे जाऊन, आता रोजच्या जगण्यात ते बदल उतरवण्याचा आमचा हा नवा आणि खंबीर प्रवास सुरू झाला होता.
तिने ओलावलेले डोळे पुसले आणि अत्यंत सखोल, तात्विक आवाजात म्हणाली, खरं सांगू? रोजच्या त्या धकाधकीत, चिडचिडीत आणि तक्रारींच्या ओझ्याखाली आपण एकमेकांसाठी जणू मलमास (टाकाऊ आणि अडचणीचे) झालो होतो. पण आज हे ३३ धोंडे एकमेकांच्या पदरात टाकून दिल्यावर मला वाटतंय की, आपणच एकमेकांसाठी पुन्हा पुरुषोत्तम झालोय!
तिच्या त्या वाक्याने मला आतून पूर्णपणे तृप्त केलं. ती उठली आणि आत किचनमध्ये गेली. थोड्याच वेळात विलायची आणि साजूक तुपाचा एक मादक सुगंध घरभर पसरला. आज अनारसे नव्हते, तिने गुळाचा शिरा करायला घेतला होता. गॅसवर तुपात रवा भाजताना आणि त्यात गूळ विरघळताना, आज खऱ्या अर्थाने आमच्यातले ते ३३ कठीण धोंडे विरघळून संसाराचा एक मऊ, गोड शिरा तयार होत होता.
संसाराच्या या टप्प्यावर आम्हाला आता जावयाचा मान किंवा सोन्याचा धोंडा नको होता. एकमेकांच्या डोळ्यांतला तोच जुना विश्वास आणि उरलेलं आयुष्य हसत-खेळत जगण्याची ती मूक संमती, हाच आमचा खरा अधिक मास होता.
मिळवण्याच्या शर्यतीतून अधिकृत रजा घेऊन, स्वतःला क्षमा करत मनावर साचलेले तक्रारींचे धोंडे एकमेकांच्या पदरात टाकून हलकं होणं; आणि नात्यातल्या जुन्याच गोडव्याला नव्या संकल्पांसह या सुरू होणाऱ्या पुरुषोत्तम मासाच्या निमित्ताने नव्याने चाखणं हाच तर संसाराच्या या सांजवेळी साजरा होणारा आमचा सर्वात प्रगल्भ, निस्वार्थ आणि अधिक गोड असा रोमान्स होता.
बारावा तुमच्या विसरभोळेपणावर माझं सारखं रागावणं, ती म्हणाली. तेरावा जुन्या नातेवाईकांचे टोमणे मनात ठेवून त्याचं ओझं तुमच्यावर टाकणं.
तेवढ्यात अनिश आतून बाहेर आला. आमचा हा संवाद ऐकून तो हसून म्हणाला, मम्मी-पप्पा, चौदावा धोंडा माझ्यासाठी माझ्या करिअरवरून एकमेकांवर आरोप करणं हे ही आज सोडून द्या!
आम्ही तिघंही खळखळून हसलो. पण त्या हसण्यापलीकडे अनिशच्या डोळ्यांत मला एक वेगळाच आदर दिसला. आई-वडिलांना अशा प्रकारे स्वतःच्या चुका आणि असुरक्षितता हसत-हसत मान्य करताना पाहून, त्याला आज नातं कसं असावं याचा एक मूक पण भक्कम धडा मिळत होता. पती-पत्नी म्हणजे कधीच न चुकणारे आणि सतत परफेक्ट असणारे देवदूत नव्हेत, तर चुका मान्य करून, एकमेकांना समजून घेत एकत्र पुढे जाणारे सहप्रवासी असतात, हे त्याला आज प्रत्यक्ष उमगत होतं. उद्या जेव्हा तो स्वतःचा संसार थाटेल, तेव्हा त्याला किंवा त्याच्या जोडीदाराला परफेक्ट असण्याचं कोणतंही ओझं आम्ही नकळतपणे देत नव्हतो, उलट संवादाचा एक अत्यंत निरोगी वारसा आम्ही पुढच्या पिढीकडे सोपवत होतो, याचं एक मोठं समाधान मला त्या क्षणी वाटलं.
संवाद पुढे वाहत होता आणि आता बाल्कनीत येणाऱ्या त्या गार वाऱ्याचा सुखद स्पर्श अधिकच जाणवू लागला होता. आता वरवरच्या सवयींमधून आम्ही खऱ्या भावनिक ओझ्यांकडे वळत होतो.
पंधरावा तुला वैयक्तिक मोकळीक न देणं, मी म्हटलं. सोळावा मदत केल्याचा आव आणणं, पण भागीदारी न स्वीकारणं.
सतरावा तुम्ही न सांगता माझं मन ओळखावं हा माझा हट्ट, तिने कबूल केलं. अठरावा वाढत्या वयानुसार शरीरात होणाऱ्या बदलांचा माझा तो न्यूनगंड.
एकोणीसवा बाहेरच्यांसमोर तुझ्या उणिवा काढण्याची माझी ती खोड, मी म्हणालो. विसावा जुन्या चुकांची सततची टोचणी आणि एकविसावा भविष्यातल्या आजारपणांची विनाकारण भीती.
बावीसवा आर्थिक व्यवहारातली माझी ती लपवाछपवी, तिने हसत पण किंचित ओलावलेल्या आवाजात सांगितलं. तेवीसवा सण-वाराला लोकांसमोर केलेला तो नाहक दिखावा.
माझा आवाज आता थोडा कातर झाला होता, चोवीसवा तुझ्या प्रगतीबद्दल किंवा मित्रमैत्रिणींबद्दल वाटणारी माझी ती सूक्ष्म असुरक्षितता. माझ्या या प्रांजळ कबुलीवर तिने अत्यंत आश्वासकपणे माझा हात अधिक घट्ट पकडला.
पंचवीसवा मिळवण्याच्या शर्यतीत आजचा विसावा गमावणं.
सव्वीसवा आपलं वय झालंय म्हणत स्वतःला कोपऱ्यात बसवणं, ती म्हणाली. सत्तावीसवा न बोलता एकमेकांवर ठेवलेल्या त्या अपेक्षा.
अठ्ठावीसवा तुझ्या छंदांना वेळ न देणं, मी जोडलं. एकोणतीसवा नुसता उपदेश देणं, पण खंबीर आधार न बनणं.
तीसवा घरातल्या पसाऱ्यावरून होणारी चिडचिड, ती म्हणाली. एकतीसवा आयुष्याची इतरांच्या संसाराशी केलेली तुलना.
बत्तीसवा आपला रोमान्स संपलाय ही चुकीची समजूत, मी तिचा हात घट्ट धरला. आणि तेहेतीसवा उद्या आपला हात सुटेल या विचाराने आजची साथ न अनुभवणं.
३३ वा धोंडा दान करून झाल्यावर बाल्कनीत काही क्षण एक अथांग, जीवघेणी पण तितकीच पवित्र शांतता पसरली. जणू पाठीवरचं एखादं खूप मोठं, वर्षानुवर्षे साचलेलं ओझं आज कायमचं उतरलं होतं. डोळ्यांतून नकळत आलेला तो एक हलकासा अश्रू आणि छातीतून बाहेर पडलेला तो एक मोठा सुटकेचा निःश्वास. ही एक विलक्षण भावनिक मोकळीक होती.
मी तिचा हात हातात घेत अत्यंत ठामपणे म्हणालो, अगं, हे ३३ धोंडे आज आपण शब्दांनी दान केलेत, पण उद्यापासून हे पुन्हा आपल्या सवयींतून डोकावू नयेत म्हणून आपण काही नियम करूया. केवळ चुका कबूल करून थांबायचं नाही, तर त्या कृतीत उतरायला हव्यात. उद्यापासून रोज संध्याकाळी किमान ३० मिनिटे आपण मोबाईल पूर्णपणे बाजूला ठेवून फक्त एकमेकांशी बोलू. घराचं आणि कामाचं अदृश्य ओझं फक्त तुझ्या डोक्यात न राहता, आपण दर रविवारी एकत्र बसून त्याचं प्लॅनिंग वाटून घेऊ. आणि सर्वात महत्त्वाचं, एकमेकांना गृहीत न धरता रोज रात्री झोपताना दिवसातल्या एका तरी चांगल्या गोष्टीसाठी एकमेकांचे आभार मानू.
तिने अत्यंत समाधानाने आणि डोळ्यांतल्या नव्या उमेदीने या संकल्पांना होकार दिला. निव्वळ चुका कबूल करण्याच्या पलीकडे जाऊन, आता रोजच्या जगण्यात ते बदल उतरवण्याचा आमचा हा नवा आणि खंबीर प्रवास सुरू झाला होता.
तिने ओलावलेले डोळे पुसले आणि अत्यंत सखोल, तात्विक आवाजात म्हणाली, खरं सांगू? रोजच्या त्या धकाधकीत, चिडचिडीत आणि तक्रारींच्या ओझ्याखाली आपण एकमेकांसाठी जणू मलमास (टाकाऊ आणि अडचणीचे) झालो होतो. पण आज हे ३३ धोंडे एकमेकांच्या पदरात टाकून दिल्यावर मला वाटतंय की, आपणच एकमेकांसाठी पुन्हा पुरुषोत्तम झालोय!
तिच्या त्या वाक्याने मला आतून पूर्णपणे तृप्त केलं. ती उठली आणि आत किचनमध्ये गेली. थोड्याच वेळात विलायची आणि साजूक तुपाचा एक मादक सुगंध घरभर पसरला. आज अनारसे नव्हते, तिने गुळाचा शिरा करायला घेतला होता. गॅसवर तुपात रवा भाजताना आणि त्यात गूळ विरघळताना, आज खऱ्या अर्थाने आमच्यातले ते ३३ कठीण धोंडे विरघळून संसाराचा एक मऊ, गोड शिरा तयार होत होता.
संसाराच्या या टप्प्यावर आम्हाला आता जावयाचा मान किंवा सोन्याचा धोंडा नको होता. एकमेकांच्या डोळ्यांतला तोच जुना विश्वास आणि उरलेलं आयुष्य हसत-खेळत जगण्याची ती मूक संमती, हाच आमचा खरा अधिक मास होता.
मिळवण्याच्या शर्यतीतून अधिकृत रजा घेऊन, स्वतःला क्षमा करत मनावर साचलेले तक्रारींचे धोंडे एकमेकांच्या पदरात टाकून हलकं होणं; आणि नात्यातल्या जुन्याच गोडव्याला नव्या संकल्पांसह या सुरू होणाऱ्या पुरुषोत्तम मासाच्या निमित्ताने नव्याने चाखणं हाच तर संसाराच्या या सांजवेळी साजरा होणारा आमचा सर्वात प्रगल्भ, निस्वार्थ आणि अधिक गोड असा रोमान्स होता.
©️ मंगेश दोरके
कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत:
टिप्पणी पोस्ट करा