माणसाच्या आणि स्त्रीच्या मनाची घडण निसर्गाने इतक्या परस्परविरोधी आणि तरीही इतक्या अचूक पद्धतीने केली आहे की या दोघांचा एकत्र प्रवास म्हणजे एकाच वेळी चाललेलं एक सुंदर नाटक आणि एक भयानक युद्ध असतं. जगातल्या करोडो घरांमध्ये रोज संध्याकाळी एकच प्रसंग वेगवेगळ्या नावांनी आणि वेगवेगळ्या चेहऱ्यांनी घडत असतो. आणि या एका प्रसंगात पुरुष आणि स्त्री यांच्यातल्या मानसिकतेचा जो सर्वात मोठा आणि कधीही न सुटणारा गुंता आहे तो उघडा पडतो. तो गुंता म्हणजे स्त्रियांना पडलेल्या प्रश्नांची उत्तरे किंवा त्यांच्या समस्यांवरचे उपाय त्यांना कधीच नको असतात आणि जगातील नव्वद टक्के पुरुषांना ही अतिशय साधी वाटणारी पण प्रचंड खोल असलेली गोष्ट कधीच समजत नाही. पुरुषाला वाटतं की आपण जगावर राज्य करू शकतो आपण चंद्रावर पोहोचू शकतो मग आपल्याला आपल्याच घरातल्या स्त्रीचे मन का वाचता येत नाही. याचे एकमेव कारण म्हणजे पुरुष स्त्रीच्या प्रश्नांकडे स्वतःच्या म्हणजेच एका पुरुषाच्या चष्म्यातून पाहत असतो. आणि तिथेच सगळ्या संवादाची आणि नात्याची राखरांगोळी होते.
समजा संध्याकाळची वेळ आहे. नवरा ऑफिसमधून थकून घरी आला आहे आणि बायकोही तिचा दिवसभराचा सगळा व्याप सांभाळून आता कुठे जरा निवांत झाली आहे. दोघांच्या हातात चहाचा कप आहे आणि संवादाला सुरुवात होते. बायको तिच्या ऑफिसमधल्या एखाद्या कटकटीबद्दल सांगायला लागते. ती सांगते की माझी बॉस माझ्याशी किती वाईट वागते ती मला कसे टोमणे मारते किंवा माझी मैत्रीण माझ्या पाठीमागे कसे राजकारण करते. ती अत्यंत भावनाशील होऊन आपला सगळा राग आपली चिडचिड आणि आपले दुःख नवऱ्यासमोर उलगडून दाखवत असते. आता या क्षणी नवऱ्याच्या डोक्यात काय चालले असते. नवऱ्याचा मेंदू हा एका अत्यंत शिस्तबद्ध कारखान्यासारखा असतो. तिथे प्रत्येक गोष्टीचा एक कप्पा असतो. जेव्हा बायको तिच्या समस्या सांगायला लागते तेव्हा नवऱ्याला वाटते की ती त्याच्यासमोर गणिताचे एखादे कठीण कोडे मांडत आहे. आणि एका पुरुषाचा जन्मच मुळी प्रश्न सोडवण्यासाठी झाला आहे असा त्याचा ठाम समज असतो. तो तिचा प्रॉब्लेम ऐकतो मेंदूत त्याचे विश्लेषण करतो आणि तिला ताबडतोब दोन तीन उपाय सुचवून मोकळा होतो. तो सांगतो की तू तुझ्या बॉसशी थेट बोलून का विषय संपवत नाहीस किंवा तू त्या मैत्रिणीला सोडून का देत नाहीस.
नवऱ्याला वाटते की आपण किती उत्तम आणि अचूक उपाय दिला आहे आता बायको खुश होईल आणि आपले कौतुक करेल. पण प्रत्यक्षात घडते भलतेच. बायको खुश होण्याऐवजी त्याच्यावरच भडकते. ती म्हणते तुला माझं काही समजणारच नाही तू कधीच माझं ऐकून घेत नाहीस. नवऱ्याला काहीच समजत नाही. तो स्वतःच्याच डोक्याला हात लावून बसतो आणि विचार करतो की मी फक्त तिला मदत करण्याचा प्रयत्न करत होतो आणि ही माझ्यावरच का चिडत आहे. हा जो गैरसमज आहे त्याने आजवर जगातली अनेक सुंदर नाती आतून पोखरून काढली आहेत. पुरुषाला हे समजतच नाही की जेव्हा एखादी स्त्री तिचा प्रॉब्लेम सांगत असते तेव्हा ती तुमच्याकडे कन्सल्टन्सी मागायला आलेली नसते. ती तुमच्याकडे इन्स्ट्रक्शन मॅन्युअल किंवा उपायांची यादी मागायला आलेली नसते. तिला तुम्ही दिलेला तो उपाय आधीच माहीत असतो. स्त्रिया या अत्यंत बुद्धिमान आणि प्रगल्भ असतात. बॉसला कसे हाताळायचे किंवा मैत्रिणीला कसे उत्तर द्यायचे हे तिला तुमच्यापेक्षा खूप चांगल्या प्रकारे माहीत असते. मग तरीही ती तेच तेच रडगाणे तुमच्यासमोर का गात असते.
कारण तिला उपाय नको असतो तिला हवा असतो तो फक्त आणि फक्त आधार. तिला हवी असते ती तुमची उपस्थिती. जेव्हा ती बोलते तेव्हा ती तिच्या मेंदूतील विचारांचा आणि भावनांचा गुंता शब्दांच्या वाटेने बाहेर फेकत असते. माणसाच्या आणि त्यातही विशेषतः स्त्रीच्या भावना या एका प्रेशर कुकरसारख्या असतात. दिवसभरात ज्या काही चांगल्या वाईट घटना घडतात जे काही ताणतणाव निर्माण होतात त्याची एक प्रचंड मोठी वाफ तिच्या आत तयार झालेली असते. जेव्हा ती नवऱ्यासमोर किंवा तिच्या हक्काच्या माणसासमोर बोलायला लागते तेव्हा ती त्या कुकरची शिट्टी उघडून ती वाफ बाहेर काढत असते. अशा वेळी नवऱ्याने फक्त तिथे शांत बसणे आणि ती वाफ बाहेर जाऊ देणे अपेक्षित असते. पण जेव्हा नवरा मध्येच तिला एखादा उपाय सांगतो तेव्हा तो खऱ्या अर्थाने त्या कुकरची शिट्टी पुन्हा घट्ट दाबून बंद करण्याचे काम करत असतो. तो अप्रत्यक्षपणे तिला सांगत असतो की तुझा हा प्रॉब्लेम खूप साधा आहे हे घे उत्तर आणि आता गप्प बस. आणि याच गोष्टीचा स्त्रीला सर्वात जास्त राग येतो.
जेव्हा एखादा पुरुष एखाद्या समस्येवर तत्काळ उपाय देतो तेव्हा स्त्रीला असे वाटते की तिच्या भावनांची खिल्ली उडवली जात आहे. तिला वाटते की मी इतक्या जीवतोडून माझ्या भावना व्यक्त करत आहे आणि हा माणूस त्या भावना समजून घेण्याऐवजी मला लॉजिक शिकवत आहे. स्त्रीचे जग हे लॉजिकवर म्हणजेच तर्कावर चालत नाही तिचे जग हे भावनांवर चालते. तर्काच्या जगात दोन अधिक दोन नेहमी चार होतात पण भावनांच्या जगात दोन अधिक दोन कधी शून्य होतात तर कधी अथांग आकाश होतात. पुरुषाला वाटते की प्रश्न सोडवला की दुःख संपेल पण स्त्रीला वाटते की माझे दुःख कुणीतरी शांतपणे ऐकून घेतले की मगच माझा प्रश्न सुटेल. पुरुषाला कृती महत्त्वाची वाटते तर स्त्रीला भावनांची देवाणघेवाण महत्त्वाची वाटते. जेव्हा ती म्हणते की आज माझे खूप डोके दुखत आहे तेव्हा तिला तत्काळ ऍस्पिरिनची गोळी नको असते. तिला हवे असते की नवऱ्याने तिच्या जवळ बसावे तिच्या कपाळावरून हात फिरवावा आणि तिला विचारावे की तुला खूप त्रास होतोय का ग. जर त्याने हे केले तर तिचे अर्धे डोकेदुखीचे दुखणे तिथेच पळून जाते. गोळी ही दुय्यम गोष्ट आहे पण नवऱ्याची ती काळजी आणि ती जवळीक ही तिच्यासाठी प्राथमिक गरज असते.
पुरुषांना लहानपणापासून एकच गोष्ट शिकवली जाते आणि ती म्हणजे रडू नकोस खंबीर हो आणि प्रत्येक परिस्थितीवर मात कर. पुरुष हा मुळातच एक रक्षक आणि उपाय शोधणारा प्राणी आहे. त्यामुळे जेव्हा त्याच्या समोरची स्त्री दुःखी असते तेव्हा त्याला आतून एक विचित्र प्रकारची अस्वस्थता जाणवते. त्याला वाटते की जर मी हिचे दुःख दूर करू शकलो नाही तर मी कसला पुरुष. त्याच्या अहंकार दुखावला जातो. त्यामुळे तो तिचे बोलणे पूर्ण ऐकण्याच्या आधीच उपायांच्या शोधात निघून जातो. तो तिला दुःखी पाहू शकत नाही हे त्याचे तिच्यावरचे प्रेमच असते पण ते प्रेम व्यक्त करण्याची त्याची पद्धत पूर्णपणे चुकीची असते. तो विसरून जातो की स्त्रीला रडणे किंवा दुःख व्यक्त करणे हा कमकुवतपणा वाटत नाही. उलट तिच्यासाठी दुःख व्यक्त करणे ही एक अत्यंत नैसर्गिक आणि मन मोकळे करणारी प्रक्रिया असते. तिला तुम्ही तिचे रडणे थांबवावे असे अजिबात वाटत नसते तिला फक्त एवढेच वाटत असते की जेव्हा ती रडेल तेव्हा तुम्ही तिथे असावे आणि तिला समजून घ्यावे.
समजून घेणे म्हणजे नक्की काय हे अनेक पुरुषांना अजूनही उलगडलेले नाही. समजून घेणे म्हणजे तिने सांगितलेल्या समस्येवर उपाय शोधणे नव्हे. समजून घेणे म्हणजे तिच्या त्या समस्येशी एकरूप होणे. जेव्हा ती सांगते की मला आज खूप कंटाळा आला आहे तेव्हा तिला हे ऐकायचे नसते की मग तू थोडा वेळ झोपून का घेत नाहीस. तिला हे ऐकायचे असते की हो मला माहीत आहे तू दिवसभर किती काम करतेस तुला नक्कीच खूप कंटाळा आला असेल. हे जे व्हॅलिडेशन आहे म्हणजेच तिच्या भावनांना दिलेली जी पावती आहे ती पावती स्त्रीसाठी जगातल्या कोणत्याही उपायापेक्षा हजार पटीने मौल्यवान असते. जेव्हा तुम्ही तिच्या भावनांना योग्य ठरवता तेव्हा तिला वाटते की तुम्ही तिच्या जगात प्रवेश केला आहे. तुम्ही तिच्या बाजूने उभे आहात. पण जेव्हा तुम्ही उपाय सांगता तेव्हा तुम्ही तिच्या बाजूने उभे नसून तुम्ही समोर उभे राहून तिला उपदेश करत आहात असे तिला वाटते. आणि उपदेश ऐकायला कोणालाच आवडत नाही विशेषतः तेव्हा जेव्हा मन आधीच अस्वस्थ असते.
संवाद ही कोणत्याही नात्याची जीवनवाहिनी असते. पण संवादाचा अर्थ केवळ बोलणे असा होत नाही संवादाचा खरा अर्थ ऐकणे असा होतो. आणि ऐकणे ही एक फार मोठी कला आहे जी खूप कमी लोकांना जमते. जेव्हा आपण ऐकतो तेव्हा बहुतांश वेळा आपण समोरच्याला काय उत्तर द्यायचे याचा विचार करत असतो. आपण खऱ्या अर्थाने ऐकतच नसतो. पुरुषांनी ही कला जाणीवपूर्वक शिकायला हवी. जेव्हा स्त्री बोलायला लागते तेव्हा मेंदूतले सगळे तर्क आणि उपायांचे कारखाने बंद करून फक्त मनाचे कान उघडे ठेवायला हवेत. मध्येच तिला न थांबवता तिला सल्ले न देता तिला केवळ हुंकार देणे गरजेचे असते. अच्छा असे झाले का बापरे तुला खूप वाईट वाटले असेल हे असे छोटे छोटे हुंकार तिला आतून एक प्रचंड मोठा आधार देत असतात. तिला वाटते की हा माणूस मला खऱ्या अर्थाने ऐकत आहे तो मला जज करत नाहीये तो माझे मूल्यमापन करत नाहीये तो फक्त माझ्यासोबत आहे. आणि ही जी सोबत आहे तीच खऱ्या अर्थाने तिला हवी असलेली एकमेव गोष्ट असते.
कधी स्त्रिया अगदी क्षुल्लक गोष्टींवरून मोठा बाऊ करतात असे पुरुषांना वाटते. पण स्त्रीच्या दृष्टिकोनातून पाहता कोणतीही गोष्ट क्षुल्लक नसते. तिच्या मेंदूची रचना अशी असते की तिच्यासाठी सगळ्या गोष्टी एकमेकांशी जोडलेल्या असतात. जर आज सकाळी कामवाल्या बाईने सुट्टी मारली असेल तर तिचा तो राग संध्याकाळी नवऱ्याने टॉवेल जागेवर न ठेवण्यावर निघू शकतो. पुरुषाला वाटते की टॉवेलचीच तर गोष्ट आहे एवढे चिडायला काय झाले. पण तो टॉवेल हा फक्त एक ट्रिगर असतो मूळ कारण सकाळपासून साचलेली ती अस्वस्थता असते. अशा वेळी पुरुषाने तिला लॉजिक समजावून सांगणे म्हणजे पेटत्या आगीत तेल ओतण्यासारखे आहे. अशा वेळी त्याने फक्त शांत राहणे आणि तिच्या त्या वादळाला शांत होऊ देणे हेच शहाणपणाचे असते. वादळ जेव्हा असते तेव्हा त्याच्याशी लढायचे नसते तर सुरक्षित जागी उभे राहून ते ओसरण्याची वाट पाहायची असते. स्त्रीच्या भावनांचेही तसेच असते. त्या काही काळासाठी अत्यंत तीव्र होतात आणि जर त्यांना योग्य वाट मिळाली तर त्या आपोआप शांतही होतात. पुरुषाला अनेकदा वाटते की जर मी काहीच बोललो नाही किंवा काहीच उपाय दिला नाही तर तिला वाटेल की मला तिची काहीच काळजी नाही. हा पुरुषाचा सर्वात मोठा गैरसमज आहे. मुळात काहीच न करणे हेच अशा वेळी सर्वात मोठे करणे असते. निष्क्रियता ही सुद्धा अनेकदा अत्यंत प्रभावी कृती असू शकते. जेव्हा तुम्ही तिला सल्ले देत नाही तेव्हा तुम्ही तिला एक अप्रत्यक्ष संदेश देत असता की मला तुझ्या क्षमतेवर पूर्ण विश्वास आहे मला माहीत आहे की तू तुझा प्रश्न स्वतः सोडवू शकतेस मला फक्त तुझ्यासोबत उभे राहायचे आहे. हा संदेश तिच्या आत्मविश्वासाला खूप मोठी चालना देतो. ती आतून अधिक खंबीर होते. तिला जो उपाय हवा असतो तो उपाय तिच्याच आतून जन्म घेतो. आणि स्वतःच्या प्रश्नावर स्वतःच उपाय शोधण्यात जो आनंद आणि जी ताकद असते ती बाहेरून मिळालेल्या आयत्या उपायात कधीच नसते.
एक अतिशय सुंदर आणि साधं उदाहरण पाहू. समजा तुम्ही पावसात अडकला आहात आणि तुमच्याकडे छत्री नाही. अशा वेळी तुम्हाला छत्री देणारा माणूस नक्कीच उपयोगाचा वाटेल. पण जो माणूस स्वतःची छत्री बाजूला फेकून तुमच्यासोबत त्या पावसात भिजायला उभा राहील तो माणूस तुमच्या कायमचा लक्षात राहील. कारण त्याने तुमचा प्रॉब्लेम सॉल्व्ह नाही केला त्याने तुमच्या परिस्थितीशी एकरूपता साधली. स्त्रियांना नात्यात हाच पावसात सोबत भिजणारा माणूस हवा असतो. छत्री देणारे अनेक जण जगात भेटतात पण तिचे दुःख स्वतःच्या अंगावर घेणारा आणि तिला उपायांच्या ओझ्याखाली न दाबता केवळ तिच्यासोबत उभा राहणारा पुरुष तिला खऱ्या अर्थाने जिंकून घेतो. जेव्हा ती तिच्या एखाद्या दुःखाबद्दल सांगत असेल तेव्हा तिला हे सांगू नका की तिने काय करायला हवे होते. तिला फक्त मिठी मारा आणि सांगा की जे काही झाले ते वाईट झाले पण मी तुझ्यासोबत आहे. ती मिठी तिच्या आतल्या सगळ्या प्रश्नांची उत्तरे देऊन जाते.
स्त्रिया या निसर्गाचे एक अत्यंत सुंदर पण गुंतागुंतीचे रूप आहेत. जसा निसर्ग कधी अचानक शांत असतो तर कधी अचानक रौद्र रूप धारण करतो तसेच स्त्रीचे मन असते. निसर्गावर तुम्ही नियंत्रण मिळवू शकत नाही तुम्ही फक्त त्याचे सौंदर्य अनुभवू शकता. स्त्रीच्या भावनांवरही नियंत्रण मिळवण्याचा किंवा त्यांना एका तार्किक चौकटीत बसवण्याचा प्रयत्न करणे हा मूर्खपणा आहे. तिला फक्त अनुभवता येते. जेव्हा ती चिडते तेव्हा तिच्या त्या चिडण्यातही एक प्रकारचा ओलावा असतो. जेव्हा ती रडते तेव्हा तिच्या त्या अश्रूंमध्येही एक प्रकारचे अथांग प्रेम असते. पुरुषाने फक्त त्या भावनांच्या लाटांवर स्वार व्हायला शिकले पाहिजे. त्या लाटांना थांबवण्याचा किंवा त्यांची दिशा बदलण्याचा अट्टाहास सोडला की मग नात्यातला सगळा तणाव आपोआप निघून जातो.
हा जो स्त्री आणि पुरुष यांच्या मानसिकतेतला फरक आहे तो समजून घेणे ही कोणत्याही सुखी संसाराची पहिली आणि सर्वात महत्त्वाची अट आहे. आपण अनेकदा मोठ्या मोठ्या गोष्टींमध्ये सुख शोधतो पण खरे सुख या अशा छोट्या छोट्या गोष्टींमध्ये दडलेले असते. जेव्हा एखाद्या नवऱ्याला हे रहस्य उलगडते की आपल्या बायकोला सोल्युशन नकोय तर फक्त आधार हवाय तेव्हा तो नवरा एका सामान्य माणसातून तिच्यासाठी एक सुपरहिरो बनून जातो. कारण मग त्यांच्यातले संवाद हे केवळ माहितीची देवाणघेवाण राहत नाहीत तर ते दोन आत्म्यांचे मिलन बनतात. तिथे शब्दांची गरज उरत नाही तिथे फक्त एक शांत आणि निखळ अशी उपस्थिती पुरेशी ठरते.
माणसाचे आयुष्य खूप लहान आहे आणि ते एकमेकांना समजून घेण्यात किंवा एकमेकांशी भांडण्यात वाया घालवण्यासाठी नक्कीच नाही. आपल्या सोबत असलेल्या व्यक्तीला काय हवे आहे हे ओळखता येणे ही प्रेमाची सर्वोच्च पायरी आहे. जर तिला सल्ले नको असतील तर ते देऊ नका. स्वतःच्या ज्ञानाचे प्रदर्शन करणे थांबवा. तुमच्याकडे जगातील सगळ्या प्रश्नांची उत्तरे असतीलही पण जेव्हा ती तुमच्यासमोर तिचे मन मोकळे करत असते तेव्हा तुमच्या त्या सगळ्या उत्तरांना शून्य किंमत असते. तिथे किंमत असते ती फक्त तुमच्या मौनाला तुमच्या ऐकण्याला आणि तुमच्या त्या स्पर्शाला जो तिला सांगत असतो की तू एकटी नाहीयेस. ही साधी पण अत्यंत खोल अशी गोष्ट ज्या दिवशी पुरुषांना खऱ्या अर्थाने समजेल त्या दिवशी जगातल्या निम्म्या घटस्फोटांच्या आणि नात्यांमधील दुराव्यांच्या समस्या आपोआप संपून जातील. कारण शेवटी प्रत्येक माणसाला आणि विशेषतः प्रत्येक स्त्रीला या जगात फक्त एकाच गोष्टीची आस असते आणि ती म्हणजे कुणीतरी आपल्याला कोणत्याही अटींशिवाय आणि कोणत्याही उपायांशिवाय जसे आहोत तसे पूर्णपणे ऐकून घ्यावे आणि समजून घ्यावे. हे समजले की मग जगणे एका सुंदर कवितेसारखे होऊन जाते आणि संसार नावाच्या या रथाची दोन्ही चाके एकाच लयीत आणि एकाच गतीने धावू लागतात. यातच खऱ्या जगण्याचे आणि खऱ्या प्रेमाचे अंतिम रहस्य सामावलेले आहे.🙏पटतंय का?🙏🙏
कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत:
टिप्पणी पोस्ट करा