अधिक मास. ज्याला आपण 'पुरुषोत्तम मास' किंवा 'धोंड्याचा महिना' म्हणूनही ओळखतो. धार्मिक मान्यतेनुसार, या महिन्यात केलेल्या दानधर्माला आणि सत्कर्माला इतर महिन्यांपेक्षा हजार पटीने अधिक फळ मिळते. या पवित्र महिन्यात आपल्या जवळच्या नातेवाईकांना, जावयाला किंवा लेकीला तबकात अनारसे ठेवून 'धोंड्याचे वाण' देण्याची जुनी परंपरा आहे. समाज या परंपरेत गुंतला असताना, रमेश मात्र या अधिक महिन्यात एका अशा पवित्र कार्याची तयारी करत होता, जे संसारातल्या कोणत्याही रुढी-परंपरेपेक्षा खूप मोठे होते.
काळरात्र आणि तो देवदूत
गोष्ट काही वर्षांपूर्वीची आहे. रमेश एका कामासाठी शहराबाहेर गेला होता आणि रात्री दुचाकीने परतत असताना एका निर्जन महामार्गावर त्याच्या गाडीला भीषण अपघात झाला. अंधार दाट होता, मदतीला कोणीही नव्हते आणि रमेश रक्ताच्या थारोळ्यात बेशुद्ध पडला होता. मृत्यू अगदी जवळ आलेला असताना, तिथे एका गरीब माऊलीची सावली आली. ती होती पारूबाई.
पारूबाई रस्त्याच्या कडेला एका छोट्याशा झोपडीत राहायची. लोकांच्या शेतात मोलमजुरी करून, कोरडी भाकर खाऊन दिवस ढकलणारी ती एक अत्यंत गरीब विधवा महिला होती. पण समोर त्या तरुणाला रक्ताच्या थारोळ्यात पडलेले पाहून पारूबाईच्या काळजाचा ठोका चुकला. तिने स्वतःच्या अंगातली सगळी ताकद एकवटून, रमेशला रस्त्यावरून बाजूला केले. एका टेम्पोवाल्याचे हात-पाय जोडून तिने रमेशला सरकारी रुग्णालयात नेले. इतकेच नाही, तर तिच्याकडे असलेले, तिने स्वतःच्या पोटाला चिमटा काढून साठवलेले अवघे काही शंभर रुपये डॉक्टरांच्या हातावर ठेवले आणि म्हणाली, "माझ्या पोरासारखा आहे, याला वाचवा साहेब!"
डॉक्टरांनी वेळेवर उपचार केले आणि रमेशचा जीव वाचला. जेव्हा रमेशच्या नातेवाईकांना हे समजले, तेव्हा त्यांनी पारूबाईला पैशांची मदत करायचा प्रयत्न केला. पण ती स्वाभिमानी माऊली हात जोडून म्हणाली, "पैशासाठी नाही हो मी हे केलं. माझ्या डोळ्यांदेखत एका माऊलीचा दिवा विझला असता, तो मी विझू दिला नाही." त्याच दिवशी रमेशने मनोमन पारूबाईला आपली 'मानलेली आई' म्हणून स्वीकारले होते.
परंपरेपलीकडचे पवित्र कार्य
यंदा अधिक मास सुरू झाला. रमेशच्या घरी नातेवाईकांना बोलावून वाण देण्याची घाई सुरू झाली. सुमेधा, रमेशची पत्नी, नातेवाईकांच्या याद्या करत होती. तेव्हा रमेश अत्यंत शांतपणे आणि आदराने म्हणाला, "सुमेधा, यंदाच्या अधिक मासातील पहिलं आणि सर्वात श्रेष्ठ वाण आपण माझ्या त्या पारू आईला द्यायचं. नातेवाईकांना वाण देणं हा मानपान झाला, पण पारू आईला वाण देणं हे 'ऋण' फेडणं आहे."
सुमेधालाही रमेशच्या भावनेचे महत्त्व पटले. कारण अधिक महिन्यात सत्पात्री दान देण्याला महत्त्व असते आणि ज्या माऊलीने स्वतःची गरिबी न पाहता रमेशला जीवनदान दिले होते, तिच्यापेक्षा मोठी 'सत्पात्र' व्यक्ती कोण असणार?
झोपडीत अवतरला 'पुरुषोत्तम'
रमेश आणि सुमेधा पारूबाईच्या झोपडीत पोहोचले. गरिबीमुळे तिच्या घरात अधिक मासाचा कोणताही उत्साह नव्हता, ती नेहमीप्रमाणेच आपले कष्ट उपसत होती. रमेशला अचानक दारात पाहून तिच्या सुरकुतलेल्या चेहऱ्यावर मायेची पाझर फुटली.
रमेशने एका सुंदर तांब्याच्या तबकात साजूक तुपातले अनारसे, नवीन सुती साडी, चोळी आणि तिच्या महिनाभराच्या किराणा सामानाचे वाण सजवले. सुमेधाने पारूबाईची खणानारळाने ओटी भरली. त्यानंतर रमेश आणि सुमेधाने त्या गरीब माऊलीच्या पायावर डोके टेकवले.
रमेशचे डोळे भरून आले होते, तो म्हणाला.
"आई, या अधिक महिन्यात लोक सख्ख्या नातेवाईकांना मानाचे धोंडे देतात. पण माझ्यासाठी या जगात तुझ्यापेक्षा मोठा मान कोणाचाच नाही. तू जर त्या रात्री तुझी गरिबी आणि अडचण न पाहता धावून आली नसतीस, तर आज मी हे दिवस पाहायला जिवंत नसतो. हे अधिक मासाचे पवित्र वाण स्वीकारून मला आशीर्वाद दे."
पारूबाईने थरथरत्या हातांनी ते वाण स्वीकारले. तिच्या डोळ्यातून आनंदाश्रू वाहू लागले. तिने रमेशच्या डोक्यावरून हात फिरवला. तिच्या झोपडीत आज खऱ्या अर्थाने अधिक मासाचे पुण्य अवतरले होते.
🌹आजच्या कथेतून आपल्याला हा बोध मिळालेला आहे की,🌹
"🚩नातेवाईकांना वाण देणे हे सामाजिक कर्तव्य असू शकते, परंतु ज्याने कठीण परिस्थितीत आपला जीव वाचवला, अशा मानलेल्या गरीब आईला अधिक मासाचे वाण देऊन रमेशने केवळ परंपरा पाळली नाही, तर 'मातृधर्माचा' आणि 'कृतज्ञतेचा' एक नवा इतिहास लिहिला. हेच या अधिक मासाचे सर्वात पवित्र कार्य ठरले🚩.
गोपाल कृष्ण भगवान की जय
सौ. मेघा श्रीराम ठोंबरे शेगाव महाराष्ट्र
कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत:
टिप्पणी पोस्ट करा