मृत्यूनंतर स्वर्गात जागा मिळावी म्हणून माणूस आयुष्यभर किती धडपड करतो. कुणी उपवास करतो, कुणी दानधर्म करतो, कुणी तीर्थयात्रा करतो, कुणी देवाला नवस बोलतो. जणू काही स्वर्ग म्हणजे एखादी नवीन हौसिंग सोसायटी आहे आणि तिथे 1 BHK बुक करण्यासाठी पॉइंट्स जमा करायचे आहेत.
पण मला एक प्रश्न पडतो.
जर आपण आधीच स्वर्गात राहत असू तर?
जरा सकाळी उठल्यावर आजूबाजूला नीट बघा.
बटण दाबलं की दिवा लागतो. दुसरं बटण दाबलं की पंखा फिरतो. तिसरं दाबलं की एसी सुरू होतो. नळ उघडला की पाणी येतं. गॅस पेटवला की काही मिनिटांत जेवण तयार होतं. मोबाईल काढला की जगभरातील माहिती हातात येते. एखादा मित्र अमेरिकेत असला तरी सेकंदात त्याचा चेहरा दिसतो.
आणि हे सगळं आपण इतक्या सहज घेतो की जणू काही ही पृथ्वीवरची नाही तर जन्मसिद्ध सुविधा आहे.
आजपासून फक्त दोनशे वर्षांपूर्वीच्या एखाद्या राजाला जर आपल्या घरात आणलं तर तो कदाचित घराबाहेर पडायलाच तयार होणार नाही.
"हे काय?" "गरम पाणी."
"हे?" "थंड हवा."
"हे?" "जगभरातील माहिती."
"हे?" "दहा मिनिटांत पिझ्झा घरी."
राजा म्हणेल, "मी आयुष्यभर राज्य केलं, युद्धं जिंकली, खजिने गोळा केले, पण हे सुख तर मला कधीच मिळालं नाही !"
म्हणजे वस्तुस्थिती अशी आहे की आजचा सामान्य माणूस अनेक बाबतीत कालच्या राजापेक्षा सुखात जगतो.
पण गंमत बघा.
आपण या सगळ्या गोष्टींकडे बघत नाही.
कारण माणसाकडे जे असतं त्याची किंमत नसते.
एसी सुरू आहे म्हणून आनंद नाही.
एसी बंद पडला की दुःख.
मोबाईल आहे म्हणून आनंद नाही.
नेटवर्क गेलं की जग संपल्यासारखं.
घर आहे म्हणून आनंद नाही.
शेजाऱ्याचं घर मोठं आहे म्हणून दुःख.
गाडी आहे म्हणून आनंद नाही.
त्याच्याकडे मोठी गाडी आहे म्हणून दुःख.
माणूस स्वतःच्या स्वर्गात उभा राहून दुसऱ्याच्या स्वर्गाची तुलना करत असतो.
पण त्याच वेळी पृथ्वीवर दुसरं चित्रही आहे.
आजही लाखो लोक प्यायच्या पाण्यासाठी रांगेत उभे असतात.
काही जणांकडे राहायला पक्कं घर नाही.
काही जणांना दोन वेळच्या जेवणाची खात्री नाही.
काही मुलांना शिक्षण मिळत नाही.
काही लोकांकडे घालायला पुरेसे कपडेही नाहीत.
आपण ज्या गोष्टींना "सामान्य" म्हणतो, त्या अनेक लोकांच्या आयुष्याचं स्वप्न असतात.
आपल्याला नळातून येणारं पाणी दिसतं.
त्यांना पाण्यासाठी किलोमीटर चालावं लागतं.
आपल्याला एसीचा रिमोट सापडत नाही म्हणून राग येतो.
त्यांना उन्हापासून बचावासाठी झाडाची सावली शोधावी लागते.
आपण डाएट प्लॅन शोधतो.
ते पुढचं जेवण कुठून येईल याचा विचार करतात.
म्हणूनच मला वाटतं स्वर्ग आणि नरक हे मृत्यूनंतरचे पत्ते नसावेत.
ते इथेच आहेत.
एकाच शहरात.
एकाच गावात.
कधी कधी एकाच रस्त्यावर.
एका घरात मुलगा नवीन मोबाईल स्लो झाला म्हणून नाराज असतो.
समोरच्या घरात मुलगा ऑनलाइन वर्गासाठी मोबाईल नसल्यामुळे शिकू शकत नाही.
एका माणसाला गरम पाणी उशिरा आलं म्हणून त्रास होतो.
दुसऱ्याला पाणीच मिळालं तर तो आनंदाने आंघोळ करतो.
फरक फक्त परिस्थितीचा नाही.
फरक दृष्टीकोनाचाही आहे.
कारण काही लोक नरकात राहूनही हसतात.
आणि काही लोक स्वर्गात राहूनही कुरकुर करतात.
माणसाची एक सवय खूप विचित्र आहे.
तो जे नाही त्याची यादी रोज बनवतो.
पण जे आहे त्याची यादी कधीच बनवत नाही.
जर प्रत्येकाने रात्री झोपण्यापूर्वी फक्त पाच गोष्टी लिहिल्या...
आज मला श्वास घेता येतो.
आज माझ्याकडे पिण्याचं पाणी आहे.
आज माझ्याकडे खायला अन्न आहे.
आज माझ्याकडे झोपायला जागा आहे.
आज माझे प्रिय माणसं माझ्यासोबत आहेत.
तर कदाचित आयुष्याकडे बघण्याचा दृष्टिकोन बदलून जाईल.
आपण स्वर्ग शोधत आहोत.
पण कदाचित स्वर्ग ही एखादी जागा नसून एक जाणीव आहे.
आणि नरकही एखादी जागा नसून एक विस्मरण आहे.
जे आहे त्याची किंमत विसरणं म्हणजे नरक.
जे आहे त्याबद्दल कृतज्ञ असणं म्हणजे स्वर्ग.
बाकी मृत्यूनंतर काय मिळेल हे कुणालाच माहीत नाही.
पण जिवंत असताना पृथ्वीसारखा ग्रह, श्वास घेण्यासाठी हवा, प्यायला पाणी, खायला अन्न, प्रेम करणारी माणसं आणि बटण दाबल्यावर मिळणाऱ्या हजारो सुविधा मिळालेल्या असताना सतत दुःखी राहणं. हा देखील थोडासा विनोदच आहे.
कदाचित देव वर बसून हसत असेल.
"अरे, मी तुम्हाला स्वर्गात पाठवलं होतं. तुम्ही तिथेही तक्रार केंद्र सुरू केलंत !"
-- मुक्तक जोशी
कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत:
टिप्पणी पोस्ट करा