2622. मरत मरत जगण्यापेक्षा

☘️ मरत मरत जगण्यापेक्षा,  ☘️ जगून मरणे श्रेष्ठ : आयुष्याचा खरा अर्थ

माणूस जन्माला येतो तेव्हा त्याचा श्वास सुरू होतो, पण तो खऱ्या अर्थाने तेव्हाच जगतो जेव्हा त्याच्या जगण्याला काहीतरी अर्थ असतो, ध्येय असते आणि सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे आनंद असतो. आजच्या धावपळीच्या जगात आपण कॅलेंडरमधल्या तारखा तर बदलतोय, पण आपलं आयुष्य बदलतोय का? "मरत मरत जगण्यापेक्षा, जगून मेलेलं कधीपण चांगलं," हा विचार केवळ एक वाक्य नसून तो जगण्याचा एक अँटिट्यूड आहे.

१. मरत मरत जगणे म्हणजे नक्की काय?

अनेकदा आपण पाहतो की लोक नोकरी करतात कारण त्यांना पगार हवा असतो, पण त्या नोकरीत त्यांना रस नसतो. लोक नाती जपतात कारण त्यांना लोक काय म्हणतील याची भीती असते, पण त्या नात्यात प्रेम उरलेलं नसतं. दिवसामागून दिवस ढकलणे, प्रत्येक सकाळी उठल्यावर "आजचा दिवस कसा तरी पार पडू दे" अशी इच्छा धरणे आणि स्वतःच्या स्वप्नांची दररोज हत्या करणे, म्हणजेच मरत मरत जगणे.

जेव्हा भीती तुमच्या आनंदापेक्षा मोठी होते, जेव्हा तडजोड हा तुमचा स्वभाव बनतो आणि जेव्हा तुम्ही स्वतःच्या नजरेतच हरता, तेव्हा तुम्ही जिवंत असूनही प्रेतासारखे असता. हे जगणं लाचारीचं असतं. यात श्वास असतो, पण चैतन्य नसतं.

२. जगून मरणे म्हणजे काय?

जगून मरणे म्हणजे एक असे आयुष्य, जे परिपूर्ण (Fulfilled) आहे. मग ते आयुष्य ३० वर्षांचे असो किंवा १०० वर्षांचे. त्याची लांबी महत्त्वाची नाही, तर त्याची खोली महत्त्वाची आहे. ज्या माणसाने आयुष्यात किमान एकदा तरी मनासारखं काहीतरी केलंय, ज्याने संकटांशी भिडण्याची हिंमत दाखवलीय आणि ज्याने कोणासमोरही लाचार न होता स्वतःच्या तत्त्वावर आयुष्य व्यतीत केलंय, तो माणूस जगून मरतो. स्वामी विवेकानंद म्हणायचे, "शंभर वर्षे शेळीसारखे जगण्यापेक्षा, एक दिवस सिंहासारखे जगणे केव्हाही चांगले." हेच जगून मरण्याचे गुपित आहे.

३. भीती आणि तडजोडीचा फास

आपल्याला मरत मरत जगायला भाग पाडते ती म्हणजे भीती.

 ◆ भविष्याची भीती.

 ◆ गरिबीची भीती.

 ◆ एकटे पडण्याची भीती.

 ◆ अपयशाची भीती.

या भीतीपोटी आपण अशा ठिकाणी थांबतो जिथे आपल्याला मान मिळत नाही, अशा कामात अडकतो जे आपल्याला आवडत नाही. आपण हळूहळू आपली स्वप्नं एका कपाटात बंद करून ठेवतो आणि मग सुरू होतं ते तडजोडीचं जगणं. पण आठवून पहा, ज्या क्षणी तुम्ही एखादी गोष्ट धाडसाने करता, तेव्हा तुम्हाला किती जिवंत वाटतं, तो जिवंतपणाच खऱ्या जगण्याची ओळख आहे.

४. स्वाभिमान आणि अस्तित्व

मरत मरत जगण्यातला सर्वात मोठा तोटा म्हणजे स्वाभिमानाचा ऱ्हास. कोणाच्या तरी तालावर नाचणे, स्वतःच्या मतांची किंमत शून्य करणे आणि केवळ अस्तित्वासाठी स्वतःचा अपमान गिळणे, हे माणसाला आतून संपवून टाकतं. याउलट, जो माणूस स्वाभिमानाने जगतो, त्याला मृत्यूची भीती वाटत नाही. कारण त्याला माहित असतं की त्याने स्वतःची ते किंमत कधीच कमी होऊ दिली नाही. ज्या माणसाने परिस्थितीवर मात करून स्वतःचे साम्राज्य उभे केले, त्याने जगाला काहीतरी दिले, त्याने भरभरून प्रेम केले आणि प्रेम मिळवले, अशा माणसाचे मरणही एका उत्सवासारखे असते. कारण लोक त्याच्या मृत्यूवर रडण्यापेक्षा त्याच्या जगण्यावर गर्व करतात.

५. एक क्षण जो पूर्ण आयुष्यावर भारी पडतो

कधी कधी संपूर्ण आयुष्यात एक असा क्षण येतो, जिथे तुम्हाला तुमचं सर्वस्व पणाला लावून उभं राहावं लागतं. तो क्षण निवडून जे पुढे जातात, तेच इतिहासात नाव कोरतात. जे घाबरून मागे फिरतात, ते आयुष्यभर फक्त दिवस मोजत राहतात. मरताना माणसाच्या डोळ्यात पश्चात्ताप नसावा की, मला हे करायचं होतं पण मी करू शकलो नाही. उलट, डोळ्यात एक समाधान असावं की, मी माझं आयुष्य माझ्या अटींवर जगलो. हे समाधान ज्याला मिळतं, तो खऱ्या अर्थाने विजेता असतो.

६. स्वतःला कसं बदलायचं?

मरत मरत जगणं थांबवायचं असेल, तर काही धाडसी निर्णय घ्यावे लागतात.

◆ना म्हणायला शिका : ज्या गोष्टी तुमच्या स्वाभिमानाला धक्का लावतात, त्यांना स्पष्टपणे नकार द्या.

◆छंद जोपासा : तुमच्या आवडीचं काम तुम्हाला जिवंत ठेवतं.

 ◆आर्थिक स्वावलंबन : मघाशी चर्चा केल्याप्रमाणे, आर्थिक सक्षमता तुम्हाला लाचारीपासून वाचवते.

 ◆वर्तमानात जगा : उद्याच्या चिंतेत आजचा आनंद मारू नका.

७. निष्कर्ष :

जगणं उत्सव करा, ओझं नको आयुष्य ही देवाने दिलेली एक भेट आहे. ती ओझ्यासारखी खांद्यावर वाहून नेण्यासाठी नाही, तर ती एखाद्या उत्सवासारखी साजरी करण्यासाठी आहे. आपण किती वर्षे जगलो याला किंमत नसते, पण आपण त्या वर्षांत किती क्षण मनापासून जगलो, याला किंमत असते. कोणासमोरही हात न पसरता, कोणाच्याही दावणीला न बांधता, स्वतःच्या कर्तृत्वावर आणि स्वाभिमानावर आधारित जे आयुष्य असतं, तेच खरं आयुष्य. मग असं जगताना जर मरण आलं, तरी ते मरण स्वीकारण्याची ताकद आपल्यात असते. कारण आपण मेल्यावर लोक म्हणतील, "हा माणूस खऱ्या अर्थाने जगला"

म्हणूनच लक्षात ठेवा, श्वास घेणं म्हणजे जगणं नाही, तर प्रत्येक श्वासात आनंद आणि समाधान असणं म्हणजे जगणं होय. मरत मरत जगण्याचा हा किडा झटकून टाका आणि आजपासूनच स्वतःच्या अटींवर जगायला सुरुवात करा.

© प्रा.श्री. दिपक कांबळे-गायकवाड