सकाळी सात वाजता नितीन घराबाहेर पडायचा. पुण्याच्या आयटी कंपनीत काम करणारा नितीन वेळेचा काटेकोर होता, पण माणसांचा नाही, असं कधी काळी त्यालाच कळलं नव्हतं. दार बंद होताच घरात शांतता पसरायची—ती शांतता श्रद्धासाठी बोचरी होती.
श्रद्धा देशमुख, त्याची बायको, स्वयंपाकघरात उभी राहून गॅस बंद करायची. चहाचा कप अजून अर्धा भरलेला असायचा.
“उशीर होतोय” एवढंच बोलून नितीन निघून जायचा.
तिच्या “ऐक ना”ला वेळ नसायचा, पण ऑफिसच्या मेल्सना नेहमी वेळ असायचा.
लग्नाला चार वर्षं झाली होती. पहिल्या वर्षी प्रेम होतं, दुसऱ्या वर्षी समजूत, तिसऱ्या वर्षी शांतता, आणि चौथ्या वर्षी—खटके.
नितीनला वाटायचं,
“मी कष्ट करतोय तिच्यासाठी.”
श्रद्धाला वाटायचं,
“तो कष्टात इतका हरवतोय की मीच विसरतोय.”
दिवसेंदिवस शब्द कमी झाले, आणि आवाज वाढला.
“तुला माझं काहीच पडलेलं नाही,” श्रद्धा एकदा रडत म्हणाली.
“तुला समजत नाही माझ्यावर किती जबाबदारी आहे,” नितीन वैतागून ओरडला.
त्या रात्री दोघेही पाठ फिरवून झोपले. एकाच उशीवर, पण दोन वेगवेगळ्या जगात.
श्रद्धा थकली होती—फक्त कामामुळे नाही, तर दुर्लक्षामुळे. तिचा दिवस त्याच्या वाट पाहण्यात जायचा, आणि रात्र त्याच्या मोबाईलच्या उजेडात हरवायची. ती आजारी असली तरी नितीनला कळायचं नाही. कारण तो “मीटिंगमध्ये” असायचा—खरं तर आयुष्यातून बाहेर पडलेला.
एक दिवस श्रद्धेच्या माहेरी फोन आला. वडिलांचा अपघात झाला होता. ती हादरली. नितीनला फोन केला. फोन उचलला गेला नाही. मेसेज टाकला—
“खूप गरज आहे, फोन कर.”
उत्तर आलं—“कॉल बॅक करतो.”
तो कॉल कधीच आला नाही.
त्या रात्री श्रद्धा एकटीच बसने गावी गेली. डोळ्यात पाणी, मनात प्रश्न
—“मी खरंच एकटीच आहे का?”
दोन दिवसांनी नितीनला सगळं कळलं. तो गावी पोहोचला तेव्हा
श्रद्धा अंगणात बसलेली होती. डोळे सुजलेले, चेहरा थकलेला.
ती काहीच बोलली नाही.
आणि तो—पहिल्यांदाच घाबरला.
“माफ कर…,” तो कुजबुजला.
श्रद्धा हसली, पण त्या हसण्यात जीव नव्हता.
“माफी नको नितीन… मला फक्त नवरा हवा होता. कंपनीचा कर्मचारी नाही.”
ते वाक्य त्याच्या छातीत खोलवर घुसलं.
परत पुण्याला आल्यानंतर घर तसंच होतं—भिंती, भांडी, स्वयंपाकघर. पण श्रद्धा बदलली होती. ती कमी बोलायची. तक्रार नाही, अपेक्षा नाही. आणि हीच गोष्ट नितीनला जास्त बोचायला लागली.
एक संध्याकाळी तो लवकर घरी आला. श्रद्धा खिडकीत उभी होती.
“चहा करशील?” त्याने विचारलं.
ती थोडं आश्चर्याने पाहून म्हणाली, “हो.”
चहा करताना तिच्या हाताला चटका बसला. ती काही न बोलता बाजूला झाली. नितीनने तिचा हात धरला.
“दुखतंय ना?”
त्या एका प्रश्नाने श्रद्धा फुटली. वर्षभराचं सगळं दुःख डोळ्यांतून वाहू लागलं.
“मला मोठं घर नको, मोठा पगार नको,” ती रडत म्हणाली,
“मला फक्त तू हवास… वेळेवर घरी येणारा, ऐकून घेणारा.”
त्या रात्री नितीन झोपला नाही. पहिल्यांदाच त्याला कळलं—नातं तुटत नाही, ते हळूहळू गप्प होतं… आणि ती गप्पपणाची वेदना सगळ्यात भयानक असते.
काही महिन्यांत त्याने निर्णय घेतला. नोकरी बदलली. पगार कमी झाला, पण घरी वेळ वाढला.
श्रद्धाच्या चेहऱ्यावर हसू परत आलं—हळूच, भीतभीत, पण खरं.
एक दिवस ती म्हणाली,
“आपण वाचलो नितीन… थोडं उशिरा, पण वाचलो.”
नितीनने तिचा हात घट्ट धरला.
त्याला उमगलं—
नवरा-बायकोच्या नात्यात खटके होतात, भांडणं होतात, त्रास होतो…
पण वेळ दिला नाही, तर प्रेमही दमून बसतं.
त्या दिवशी घरात शांतता होती—
पण ती शांतता रिकामी नव्हती,
ती समाधानाने भरलेली होती.
नोकरी बदलल्यानंतर नितीनला वाटलं होतं की आयुष्य थोडं सोपं होईल. घराजवळची कंपनी, कमी पगार, पण वेळ जास्त—हे सगळं ऐकायला छान होतं. प्रत्यक्षात मात्र संघर्ष वेगळ्याच रूपात उभा राहिला होता.
नव्या कंपनीत नितीन “जुन्या अनुभवाचा” असूनही “नवखा”च होता. बॉसचा ताण, कामाचं ओझं, आणि सतत डोक्यावर लटकणारी भीती—“ही नोकरीही गेली तर?”
पगार कमी असल्यामुळे महिन्याच्या शेवटी आकडेमोड सुरू व्हायची. घरभाडं, वीजबिल, औषधं… आणि आता अजून एक जबाबदारी वाढली होती.
श्रद्धा आई होणार होती.
तो दिवस नितीन कधीच विसरणार नाही.श्रद्धाच्या हातात रिपोर्ट होता. डोळ्यात पाणी आणि ओठांवर हसू.
“आपण आई-बाबा होणार आहोत,” ती हळूच म्हणाली.
त्या क्षणी नितीन आनंदी झाला, पण त्याच आनंदाच्या मागे एक भीती सावलीसारखी उभी राहिली.
“मी पुरेसा आहे का?”
दिवस बदलले. श्रद्धाचं शरीर थकत गेलं, आणि नितीनची धावपळ वाढत गेली. ऑफिसमध्ये तासन्तास काम करण, कधी बसायलाही वेळ नाही. पाय दुखायचे, डोकं भणभणायचं, पण घरी आल्यावर श्रद्धाचा चेहरा पाहून तो सगळा त्रास गिळून टाकायचा.
एकदा महिन्याच्या शेवटी त्याच्याकडे फक्त काहीशे रुपये उरले होते. श्रद्धेने हळूच विचारलं,
“औषधं उद्या आणू का?”
नितीन काही क्षण गप्प राहिला… आणि मग मान हलवली.
त्या रात्री त्याला झोप आली नाही. नवरा म्हणून तो मजबूत दिसत होता, पण आतून तो रोज थोडा थोडा मोडत होता.
आणि मग—ती आली.
लहानशी, गुलाबी, नाजूकशी मुलगी.
तिला हातात घेताना नितीनचे हात थरथरत होते. श्रद्धाच्या डोळ्यांत अश्रू होते.
“हिचं नाव सान्वी ठेवूया,” ती म्हणाली.
नितीन हसला, पण त्या हसण्यात जबाबदारीचं ओझं दडलेलं होतं.
सान्वी रडली की नितीन धावायचा. रात्री तिला झोपवताना तो थकलेला असायचा, पण तिच्या छोट्या बोटांनी त्याचं बोट पकडलं की त्याची सगळी थकवा विरघळायची.
पण संघर्ष संपले नव्हते.
एक दिवस ऑफिसमध्ये चूक झाली. बॉससमोर अपमान झाला.
“इतकं साधं काम जमत नाही का?”
नितीन गप्प उभा राहिला. उत्तर देणं परवडणार नव्हतं—कारण घरी सान्वी होती.
त्या संध्याकाळी तो घरी आला तेव्हा श्रद्धा सान्वीला झोपवत होती. ती हसली.
“आज तू लवकर आलास.”
नितीन काहीच बोलला नाही. बाथरूममध्ये जाऊन तो शांतपणे रडला. आवाज बाहेर जाऊ दिला नाही.
रात्री श्रद्धाने त्याचा हात धरला.
“खूप थकलायस ना?”
त्या एका प्रश्नाने नितीन कोसळला.
“मी प्रयत्न करतोय श्रद्धा… पण कधी कधी वाटतं, मी अपयशी ठरतोय.”
श्रद्धेने त्याचं डोकं छातीशी धरलं.
“तू अपयशी नाहीस. तू रोज आमच्यासाठी उभा राहतोयस. हेच पुरेसं आहे.”
सान्वी झोपेत कुजबुजली. नितीनने तिच्या कपाळावर हात ठेवला.
त्या क्षणी त्याला जाणवलं—
नोकरी त्याला दमवत होती,
पैसा त्याला घाबरवत होता,
पण ही छोटीशी मुलगी त्याला रोज नव्याने उभं करत होती.
आजही नितीन मोठ्या पगाराची नोकरी करत नाही.
आजही महिन्याच्या शेवटी चिंता असते.
पण संध्याकाळी घरी परतल्यावर
सान्वी “बाबा!” म्हणत धावत येते,
श्रद्धा चहा पुढे करते,
आणि त्या घरात—
कोणताही पगार देऊ शकणार नाही असा समाधानाचा पगार
नितीनला मिळतो.
त्याला आता कळलं आहे—
नोकरी माणसाची परीक्षा घेते,
पण बायको विश्वास देते,
आणि मुलगी…
माणसाला रोज जगायला शिकवते.
सान्वी थोडी मोठी होत चालली होती. तिचं बोलणं अजून नीट जमत नव्हतं, पण “बाबा” हा शब्द मात्र तिला अगदी स्पष्ट बोलता येत होता. नितीन संध्याकाळी उशिरा घरी आला की ती दरवाज्याकडे धावत जायची. त्याचे पाय दुखत असायचे, डोकं भणभणायचं, पण सान्वीचा तो आवाज ऐकला की तो सगळा थकवा एका क्षणात मागे पडायचा.
पण प्रत्येक दिवस असा सुखाचा नव्हता.
नितीनची नोकरी अजूनही सुरक्षित नव्हती. कधी काम कमी, कधी जास्त. बॉस रोज नव्या अपेक्षा ठेवायचा.
“पगार कमी आहे, म्हणून कामही कमी करायचं असतं का?”
हे वाक्य त्याच्या कानात घुमत राहायचं.
एका महिन्यात पगार उशिरा झाला. श्रद्धेने काहीच विचारलं नाही.
पण नितीनला तिच्या शांततेची भीती वाटू लागली. एकेकाळी ती बोलायची, रडायची, भांडायची… आता मात्र ती गप्प झाली होती.
गप्पपणा म्हणजे समजूत नाही, हे नितीनला आता कळत होतं.
त्या दिवशी सान्वी आजारी पडली. ताप जास्त होता. डॉक्टरांनी औषधं लिहून दिली. नितीनने पर्स उघडली—त्यात पैसे कमी होते.
श्रद्धाने काही न बोलता कपाटातून तिच्या लग्नात मिळालेली चांदीची साखळी काढली.
“हे घे… औषधं घेऊन ये,” ती शांतपणे म्हणाली.
नितीनच्या डोळ्यांत पाणी आलं.
“हे तुझं आहे श्रद्धा…”
ती हसली, पण डोळे ओले झाले.
“ती आपली मुलगी आहे नितीन.”
तो बाहेर पडला, पण पाय जड झाले होते. त्या दिवशी त्याला पहिल्यांदाच वाटलं—पुरुष असणं म्हणजे फक्त कमावणं नाही, तर अपुरेपणाची लाज गिळून उभं राहणं असतं.
रात्री सान्वी झोपली होती. श्रद्धा थकून खुर्चीत बसली होती. नितीन तिच्या जवळ बसला.
“मी तुला खूप त्रास दिला ना?”
श्रद्धा काही वेळ गप्प राहिली.
“त्रास दिलास… पण सोडलंस नाहीस, हे महत्त्वाचं आहे.”
त्या एका वाक्यात नितीनला संपूर्ण नात्याचा अर्थ कळला.
दिवस जात होते. संघर्ष संपत नव्हता, पण त्यांना सामोरं जाण्याची ताकद वाढत होती. नितीन आता ऑफिसमध्ये अपमान सहन करत होता, पण घरी येऊन तो तसाच राहत नव्हता. तो सान्वीला अंघोळ घालत होता, तिला गोष्टी सांगत होता, आणि श्रद्धाच्या डोळ्यांत परत हसू आणायचा प्रयत्न करत होता.
एकदा सान्वीने वहीत रेघोट्या काढल्या. त्यात एक माणूस, एक बाई, आणि एक छोटीशी मुलगी होती.
नितीनने विचारलं, “हा कोण?”
सान्वी हसून म्हणाली, “आपण.”
तो क्षण नितीन आयुष्यभर विसरणार नव्हता.
त्या रात्री त्याने श्रद्धाला म्हटलं,
“आपण श्रीमंत नाही… पण आपण एकत्र आहोत.”
श्रद्धेने त्याचा हात धरला.
“आणि तेच पुरेसं आहे.”
आजही कधी कधी घरात खटके उडतात. पैशावरून, थकव्यावरून, शब्दांवरून. पण आता ते खटके भांडणात बदलत नाहीत. कारण दोघांनाही माहीत आहे—मौन म्हणजे अंतर, आणि संवाद म्हणजे नातं.
सान्वी झोपलेली असते तेव्हा नितीन तिच्या कपाळावरून हात फिरवतो.
तो मनात म्हणतो—
मी मोठा अधिकारी नाही,
मी श्रीमंत नाही,
पण मी रोज लढतोय…
आणि माझ्या या लढ्याला घरात अर्थ मिळतो.
नोकरी त्याला रोज थकवते,
पण बायको त्याला सावरते,
आणि मुलगी—
त्याला रोज परत माणूस बनवते.
आणि नितीनला आता हे ठामपणे कळलं आहे—
घर टिकवणं हे कोणत्याही नोकरीपेक्षा कठीण काम आहे,
पण ते जमलं तर आयुष्य जिंकता येतं.
©️ कैलास मोरे ✍️ ✍️ ✍️
कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत:
टिप्पणी पोस्ट करा