"तू टीचरच राहिली आहेस. घरातलं काहीही घडो, तुझं शिक्षकी डोकं त्यात नियम शोधतं आणि सुधारणा सुचवतं. हे घर आहे, वर्ग नाही!"
श्रीधरराव रागारागाने आपल्या सुनेला बडबडत होते.
श्रीधरराव देशमुख. शिक्षण क्षेत्रातलं मोठं नाव. चार शाळा, दोन कॉलेज, हजारो विद्यार्थ्यांचं भविष्य ज्याच्या निर्णयावर अवलंबून असायचं असा माणूस.
पण घरात? घरात शिक्षणाचा अधिकार फक्त पुरुषांचा.स्त्रियांना पाहुण्यांसमोर हसावं,स्वयंपाकघरात रमावं, आणि आपलं मत – चार भिंतीआतच ठेऊन द्यावं. आणि सून म्हणून शोभून वागावं.
शिल्पा या घरात दोन महिन्यांपूर्वी आली होती.B.Ed. झालेली, जिल्हा परिषद शाळेत शिकवणारी. डोळ्यात स्वतःचं शिक्षणाचं विश्व घडवण्याचं स्वप्न.
पण इथे तिचं ओळखपत्र बदललं – "सून देशमुख" म्हणून. सासूबाई म्हणायच्या, घर सांभाळणं हेच खरं व्यवस्थापन, पण तिच्या डोक्यात वेगळंच व्यवस्थापन फिरत होतं -- महाविद्यालयाचं.
रविवारी सकाळी श्रीधररावांनी घरात बैठक बोलावली.
नवीन उघडणाऱ्या कॉलेजसाठी प्राचार्य ठरवायचा होता.सगळे पुरुष वेगवेगळी नावं सुचवत होते.
शिल्पा चहा घेऊन आली, आणि कोणालाही अपेक्षित न होता शांतपणे म्हणाली –
"माफ करा, पण जर आपण मुलींना नेतृत्वाचं शिक्षण देतो,तर संस्थेतल्या स्त्रीला नेतृत्वाची संधी देताना इतका संकोच का?"
क्षणभर शांतता.
श्रीधरराव स्तब्ध. मग हसून म्हणाले,
"प्राचार्यपद? तू? अरे हे कॉलेज आहे, शाळा नाही!"
शिल्पा हसली. पण तिच्या नजरेत एक निश्चय होता.
सर, मी शाळेत शिकवते मला शिकवण्याचा अनुभव आहे.म्हणून मी कॉलेजमधेही शिकवू शकते.
संधी द्या. पगार नको. पण जबाबदारी द्या.
त्या क्षणाने सगळं बदललं. तिला प्राचार्य नाही, पण ‘विशेष प्रकल्प संयोजक’ ही भूमिका देण्यात आली – औपचारिकच.
पण पहिल्याच महिन्यात शिल्पाने कॉलेजचं स्वरूपच बदलून टाकलं –
लेक्चर प्लॅनिंग, विद्यार्थ्यांसोबत थेट संवाद, बॅकवर्ड क्लासेस, महिला हक्क कार्यशाळा, अभिप्राय फॉर्म... एक नवा शैक्षणिक श्वास कॉलेजमध्ये वाहू लागला.
एक दिवस पेपर फुटीचं प्रकरण बाहेर आलं.
शिक्षण खात्याकडून चौकशीची नोटीस आली.
श्रीधरराव संतापले – "संस्थेची इज्जत धुळीत जाणार!"
शिल्पा समोर उभी राहिली.
"ही चौकशी मी सांभाळेल. समिती स्वतंत्र असेल. आणि निकाल पारदर्शक."
"दोषी आपलाच माणूस निघाला तर?"श्रीधर राव बोलत होते.
"मग घरातली लाज झाकण्यापेक्षा संस्थेचा आत्मसन्मान महत्त्वाचा " शिल्पा ठामपणे म्हणाली .
खरंच दोषी निघाला – श्रीधररावांचा पुतण्या.
शिल्पाने कोणताही भावनिक संकोच न करता त्याला निलंबित केलं.
त्या रात्री श्रीधरराव गोंधळले होते.
पहिल्यांदा त्यांनी स्वतःचं नातं तपासलं – ‘सून’ म्हणून ओळखणारी ती, खरं तर ‘संस्थेची शिल्पकार’ होती.
दोन आठवड्यांत कॉलेजला ISO मानांकन मिळालं.
राज्य शासनाकडून ‘आदर्श संस्था’चा गौरव जाहीर झाला.
शिल्पाने फक्त कॉलेजमध्येच नाही, तर घरातही बदल करत होती. सासूबाईंना स्वतःचं कौशल्य – लोणचं-पापड – व्यवसायात रूपांतरित करायला तिने प्रोत्साहित केलं. त्यांनी सुरुवात केली आणि काही महिन्यांतच त्याचं एक छोटंसं ब्रँडिंग केलं. शीलाने फेसबुक पेज, व्हॉट्सअप ऑर्डर सिस्टीम सुरू केली. सासूबाईंची ‘माय लोणचं’ प्रसिद्ध झाली.
ती नुसतीच सून नव्हती, शिक्षिका नव्हती...
पण ती होती – त्या संस्थेची दिशा ठरवणारी, विचारांची दिशा बदलणारी, आणि काळाच्या ओघात नवी वाट करणारी – शिल्पकार.
कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत:
टिप्पणी पोस्ट करा