श्री गणेश हे चौदा विद्या, चौसष्ट कलांचे दैवत आहे. श्रीगणेशाचे गुण आपल्या अंगी यावेत यासाठी आपण श्रीगणेशपूजा करीत असतो. पण गणरायाच्या या चौदा विद्या, चौसष्ट कला तुम्हाला माहिती आहे का चौदा विद्या?श्रीगणेश विषयक माहिती असलेले प्राचीन ग्रंथ श्रीगणेशपुराण आणि श्रीमुद्गलपुराण हे आहेत. आजही हे प्राचीन ग्रंथ अभ्यासकांना उपलब्ध आहेत.
श्रीगणेशांना चौदा विद्या अवगत होत्या, श्रीगणेश मोठे ज्ञानी होते. ज्याच्याजवळ जे असते तेच तो दुसर्याला देऊ शकतो. श्री गणेश स्वत: ज्ञानी व प्रगल्भ बुद्धिमान असंल्यामुळेच त्यांचा आदर्श आपण ठेवला, तर आपणही ज्ञान प्राप्त करून घेण्यासाठी प्रयत्न करू लागतो. अधिक बुद्धिमान होण्यासाठी अधिक मेहनत घेऊ लागतो. श्रीगणेशाला बुद्धिदाता म्हणजे बुद्धी देणारा असे म्हटले आहे. श्रीगणेशांना पुढील चौदा विद्या अवगत होत्या.
(१) ऋग्वेद
(२) यजुर्वेद
(३) सामवेद
(४) अथर्ववेद
(५) छंद
(६) शिक्षा
(७) व्याकरण
(८) निरुक्त
(९) ज्योतिष
(१०) कल्प
(११) न्याय
(१२) मीमांसा
(१३) पुराणे आणि
(१४) धर्मशास्त्र.....
काही विद्वानांच्या मते पुढील चौदा विद्या श्रीगणेशाला अवगत होत्या.
(१) आत्मज्ञान
(२) वेदपठण
(३) धनुर्विद्या
(४) लिहीणे
(५) गणित
(६) पोहणे
(७) विकणे
(८) शस्त्र धरणे
(९) वैद्यक
(१०) ज्योतिष
(११) रमलविद्या
(१२) सूपशास्त्र
(१३) गायन आणि
(१४)गारुड.
आणखी इतर ग्रंथांमधून वेगवेगळ्या विद्या सांगितलेल्या आहेत. आधुनिक काळांत विद्यांची संख्याही अनेक पटीने वाढली आहे. यावरून एकच म्हणता येईल की, गणपती हे सकल विद्यांचा अधिपती होते. सकल ज्ञानी होतज. बुद्धिमान होते. म्हणूनच अथर्वशीर्षामध्ये श्रीगणेशांना ‘ तू ज्ञान आहेस ‘ असे म्हटले आहे.
श्रीगणेशांना चौदा विद्यांबरोबरच चौसष्ट कलाही अवगत होत्या. शिवतत्त्वरत्नाकर ग्रंथामध्ये पुढील चौसष्ट कला सांगितलेल्या आहेत.
(१) इतिहास
(२) आगम
(३)काव्य
(४) अलंकार
(५) नाटक
(६) गायकत्व
(७) कवित्व
(८) कामशास्त्र
(९) दूरोदर
(१०) लिपिज्ञान
(११) लिपिकर्म
(१२) वाचन
(१३) गणन
(१४) व्यवहार
(१५) स्वरशास्त्र
(१६) शाकुन
(१७) सामुद्रिक
(१८) रत्नशास्त्र
(१९) गंज-अश्व-रथ-कौशल
(२०) मल्लशास्त्र
(२१) सूपशास्त्र
(२२) बागाईत
(२३) गंधवाद
(२४) धातुवाद
(२५) रससंबंधी
(२६) बिलवाद
(२७) अग्निसंस्तम्भ
(२८) जलसंस्तम्भ
(२९) वाक् स्तंम्भन
(३०)वायुस्तंभन
(३१) वशीकरण
(३२) आकर्षण
(३३) मोहन
(३४) विद्वेषण
(३५) उच्चाटन
(३६) मारण
(३७) कलवंचन
(३८) परकायाप्रवेश
(३९) पादुकासिद्धी
(४०) वाक्सिद्धी
(४१) गुटिकासिद्धी
(४२) ऐन्द्रजालिक
(४३) अंजन
(४४) परदृष्टिवंचन
(४५) स्वरवंचन
(४६) मणिभूमिकर्म
(४७) मंत्रऔषधी
(४८) कर्म
(४९) चित्रक्रिया
(५०) लेहक्रिया
(५१) अश्मक्रिया
(५२) मृत्क्रिया
(५३) औषधक्रिया
(५४) वेणुक्रिया
(५५) चर्मक्रिया
(५६) अम्बरक्रिया
(५७) अदृश्यकरण
(५८) दन्तिकरण
(५९) मृगयाविधी
(६०) वाणिज्य
(६१) पशुपालन
(६२) कृषी
(६३) आसनकर्म
(६४) युद्धकौशल्य...
आधुनिक कालात कलांची संख्याही अनेकपटीने वाढली आहे. या काळात माणसाने एक तरी कला आत्मसात करणे आवश्यक आहे. आयुष्यात प्रत्येकाला आवडीच्या विषयातील नोकरी मिळतेच असे नाही. पण आवडीच्या विषयाची कला मात्र जोपासता येते. दु:खाच्या वेळी अवगत असलेली कला मनाला आधार देते तर सुखाच्यावेळी कला माणसाचे सुख द्विगुणित करीत असते.
🚩🕉️ गणेशजींची स्तुती अद्भुत आहे, गणनायक गजानन प्रसन्न होतात आणि सर्व कामे पूर्ण करतात
🚩🕉️🚩🕉️🚩🕉️🚩🕉️🚩🕉️
🚩🕉️गणेश चतुर्थी आणि गणेश उत्सवाच्या संपूर्ण १० दिवसांसाठी भगवान अष्टविनायक श्री गणेशजींच्या या शक्तिशाली दिव्य मंत्रांचे अर्थपूर्ण पठण केल्याने, गणनायक श्री गजाननजी जीवनातील सर्व उत्तम कामांमध्ये मदतगार ठरतात. गणेशजी प्रसन्न होतात आणि सर्व कामे यशस्वी करतात.
🚩🕉️अडथळ्यांचा नाश करणाऱ्या श्री गणेशाची अशी संपूर्ण ओळख, जी तुम्हाला कदाचित माहित नसेल
🚩🕉️अष्टविनायकाच्या या ८ मंत्रांचा जप केल्याने जीवनातील सर्व कामे सिद्ध होतात-
🚩🕉️१- वक्रतुंड महाकाय, सूर्य कोटी संप्रभा:.
निर्विघ्नम् कुरु मे देव शुभ कार्येषु सर्वदा
🚩🕉️अर्थ- तो हत्तीसारखा विशाल आहे, ज्याचे तेज सूर्याच्या हजार किरणांसारखे आहे. माझे काम कोणत्याही अडथळ्याशिवाय पूर्ण व्हावे आणि मला नेहमीच शुभेच्छा मिळाव्यात अशी माझी इच्छा आहे.
🚩🕉️२- नमामि देवं सकलार्थम् तम् सुवर्णवर्णम् भुजगोपवितम्.
गजाननम् भास्करमेकदंतम् लंबोदरम् वरिभवसनम् च.
🚩🕉️अर्थ- मी सर्व इच्छा पूर्ण करणारे, सोन्याने चमकणारे आणि सूर्यासारखे तेजस्वी तेजस्वी भगवान गजानन यांची पूजा करतो. तो नागाचा यज्ञीय पवित्र धागा धारण करतो, त्याला एक दात आहे, लंबोदर आहे आणि तो कमळाच्या आसनावर बसतो.
३- एकदंतं महाकायम लंबोदरगजाननम्।
विधाननाशकरं देवं हेरंबं प्रणमम्यहम्
🚩🕉️अर्थ- एकाच दाताने शोभणारे, विशाल शरीर असलेले, लंबोदर असलेले, गजानन असलेले आणि अडथळ्यांचा नाश करणारे दिव्य भगवान हेरंब यांना मी नमस्कार करतो.
🚩🕉️4- विघ्नेश्वराय वरदया सुरप्रियाया लंबोदय सकलय जगद्धितयम।
नागनाय श्रुतियज्ञविभूषिताय गौरीसुताय गणनाथ नमो नमस्ते।
🚩🕉️अर्थ- विघ्नेश्वर, वरदान देणारा, देवांचा प्रिय, लंबोदर, पार्वतीच्या पुत्राला नमस्कार असो. ज्याला कलांनी संपन्न आहे, जो जगाच्या कल्याणासाठी उपयुक्त आहे, ज्याचे तोंड हत्तीसारखे आहे आणि जो वेद आणि यज्ञांनी सुशोभित आहे; हे गणनाथ! तुम्हाला नमस्कार.
५- द्विमौ दुःखभूमी: सर्पो बिलशायनिवम्.
राजनाम चाविरोद्धारम् ब्राह्मणम् चाप्रवासिनम्
🚩🕉️अर्थ- ज्याप्रमाणे साप बेडूक, उंदीर इत्यादी प्राण्यांना खाऊन टाकतो, त्याचप्रमाणे ही वेळ शत्रूचा विरोध न करणाऱ्या राजाला आणि परदेशात जाण्यास घाबरणाऱ्या ब्राह्मणाला खाऊन टाकते.
🚩🕉️६- गजाननम् भूतगणदिसेवितम् कपित्थजम्बुफलचारु भक्षणम्.
उमासुतम् शोकवनशकरकम् नमामि विघ्नेश्वरपदपंकजम्
🚩🕉️अर्थ- ज्याचा चेहरा हत्तीसारखा आहे, ज्याला नेहमीच भूतगणदी सेवा देते, ज्याच्यासाठी कैथ आणि जांभूळ फळे आवडते अन्न आहेत, तो पार्वतीचा पुत्र आहे आणि जो प्राण्यांच्या शोकात मदत करतो. संहार करणाऱ्या विघ्नेश्वराच्या चरणकमळांना मी नमस्कार करतो.
🚩🕉️7- रक्षा रक्षा गणाध्यक्ष रक्षा त्रैलोक्यरक्षकम्।
भक्तानामभ्यां कर्ता त्राता भावार्ण्वत्
🚩🕉️अर्थ- हे गणाध्यक्षा, माझे रक्षण कर, माझे रक्षण कर. हे तिन्ही लोकांचे रक्षणकर्ते! संरक्षण भक्तांना रक्षण देणारे तूच आहेस, जीवनाच्या सागरापासून माझे रक्षण कर.
🚩🕉️८- केयुरीन हर-किरीटजुष्टम चतुर्भुजम् पाश्वराभयानी.
🚩🕉️अर्थ- मी त्या गणपतीची पूजा करते जो केयुरीन हर-किरीटजुष्टम चतुर्भुजम् पाश्वराभयानी इत्यादी अलंकारांनी सजलेला आहे, चतुर्भुज आहे आणि त्याच्या चार हातात पाशा अंकुश-वार आणि अभय मुद्रा आहेत, ज्यांचे तीन डोळे आहेत, ज्यांच्यावर दोन स्त्रिया पंखे हलवत राहतात.
कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत:
टिप्पणी पोस्ट करा