पती पत्नी मध्ये आर्थिक विषयक चर्चा असणे, आपल्या सर्व आर्थिक गोष्टी, कागदपत्रे, बिल्स, बँक, गुंतवणूक किंवा विमा या ठिकाणी वारसदार नोंदणी किती महत्वाची आहे हे जाणून घेण्यासाठी..... २०१२ मध्ये एका पत्नी ने आपला सॉफ्टवेअर प्रोफेशनल असलेल्या पती च्या अपघाती मृत्यू नंतर लिहलेली आपल्या प्रतेकासाठी डोळे उघडवणारी आहे....(साभार...फेसबुक.मराठी पैसा)
मूळ इंग्लिश मध्ये असलेली पोस्ट मराठी भाषांतर करून इथे पोस्ट करतोय....
मिथुन गेल्यानंतर शिकलेल्या काही गोष्टी: (Few things I learned after Mithun) बुधवार, एप्रिल ४, २०१२
आपल्याला नेहमी वाटते की आपण कायम जगू. वाईट गोष्टी इतरांच्या बाबतीत घडतात.
जेव्हा आपल्या डोक्यावर काहीतरी आपटते, तेव्हाच कळते की आयुष्य किती अनिश्चित आहे....
माझे पती एक सॉफ्टवेअर प्रोफेशनल होते... खूपच टेकी... आणि मी एक चार्टर्ड अकाउंटंट आहे... तुम्ही विचार करू शकता किती उत्तम जुळणी!
सॉफ्टवेअर प्रोफेशनल असल्यामुळे सर्व काही त्यांच्या लॅपटॉपवर होते... त्यांची कामांची यादी, त्यांची ई-बिले आणि बँकेचे स्टेटमेंट त्यांच्या ईमेलमध्ये होते... त्यांनी एक फोल्डर देखील ठेवले होते जिथे त्यांनी सर्व लॉगिन आयडी आणि पासवर्ड IMPWDS... नावाने सेव्ह केले होते. आणि त्यांच्या लॅपटॉपला देखील पासवर्ड होता... टेकी म्हणून त्यांनी सर्व पासवर्ड एका विशिष्ट कॅरेक्टरसह अल्फा-न्यूमेरिक ठेवले होते आणि ते दर ३० दिवसांनी बदलावे लागत असत... त्यामुळे जेव्हा जेव्हा मी त्यांच्या लॅपटॉपवर जायची, तेव्हा तो एक नवीन पासवर्ड असायचा... मी लक्षात ठेवण्याचा ताण न घेता त्यांना 'नवीन पासवर्ड काय आहे?' असे विचारणे पसंत करायचे.
तुम्हाला वाटेल की चार्टर्ड अकाउंटंट असल्यामुळे सर्व काही व्यवस्थित कागदोपत्री आणि फाईल केलेले असेल... पण माझ्या अनेक चार्टर्ड अकाउंटंट मित्रांना हे मान्य होईल की कामाच्या कागदपत्रांमध्ये आपण जी अचूकता पाळतो, ती दैनंदिन घरगुती जीवनात पाळली जात नाही... कामावर तुम्ही 'विश्वासार्हता/सक्षम/मेहनती' चे प्रतीक असाल पण घरी... उद्या नेहमीच असतो.
एक सकाळी माझे पती कामावरून घरी येत असताना एका अपघातात गेले... ते फक्त ३३ वर्षांचे होते... त्यांचा लॅपटॉप त्यांच्या सर्व डेटासह क्रॅश झाला... हार्ड डिस्कवरचे सर्व काही पुसले गेले... IMPWDS चा फोल्डर देखील नव्हता... संपर्क साधण्यासाठीचे सर्व नंबर्स देखील तुटलेल्या फोनमध्ये होते... पण ती तर फक्त सुरुवात होती... मला खूप काही शिकायचे होते...
९ वर्षे सर्वोत्तम माणसांपैकी एकासोबत... मुले नव्हती... आम्ही दोघेच होतो... पण अचानक मी एकटी पडले आणि हरवले...
💔 काय घडले आणि काय शिकले यातून
चार्टर्ड अकाउंटंट मित्रांनी अनेक प्रकारे मदत केली पण ते पुरेसे नव्हते... त्यांचे बचत बँक खाते, त्यांच्या पगाराचे बँक खाते याला नॉमिनी नव्हता... त्यांच्या विमा पॉलिसीवर त्यांची आई नॉमिनी होती आणि त्यांना जाऊन जवळपास २ वर्षे झाली होती... पण ती तर फक्त सुरुवात होती.... त्यांचे सर्व ई-बिल ज्या ईमेल खात्यावर येत होते त्याचा पासवर्ड मला माहित नव्हता... त्यांनी स्टँडिंग इंस्ट्रक्शन्सने कोणते खर्च भरले हे मला माहित नव्हते.
त्यांच्या कार्यालयातील कामाच्या आघाडीवरही सोपे नव्हते... त्यांच्या विभागात नुकताच बदल झाला होता... त्यांनी शेवटचा शिफ्ट अलाउन्स कधी क्लेम केला... त्यांच्या मोबाईल खर्चाची परतफेड कधी झाली... काहीच माहिती नव्हती...
आम्ही मोठ्या उत्साहाने लोन घेऊन घर विकत घेतले... आम्हाला वाटले की संयुक्त पगाराने आम्ही ईएमआय भरू शकू... जेव्हा होम लोनच्या लोकांनी लोनवर विमा न घेण्याचा सल्ला दिला, तेव्हा आम्ही तो फरक ईएमआयमध्ये न भरता तो प्रीमियम कर्जाची प्रीपेमेंट करण्यासाठी वापरण्याचा निर्णय घेतला... आणि कर्जाचा ताण कमी करण्याचा विचार केला... एका पगारावर जगावे लागले तर काय होईल याचा आम्ही कधीच विचार केला नव्हता... त्यामुळे आता ईएमआय भरणे खूप मोठा प्रश्न होता...
माझ्या लक्षात आले की हा खूप मोठा प्रवास आहे...
रस्ते अपघाताची केस... त्यामुळे सर्वत्र मला मृत्यू प्रमाणपत्र, एफआयआर रिपोर्ट, पोस्टमॉर्टम रिपोर्ट लागत होते... प्रत्येक गोष्टीसाठी अनेक फॉर्म भरावे लागत होते... हमीपत्रे... तुमच्यासाठी उभे राहण्यासाठी जामीनदार... तुमच्या सह-वारसांकडून 'ना हरकत' प्रमाणपत्रे...
मला नंतर कळले की आपले घर... आपली जमीन... आपली कार... आपली बाईक हे देखील तुमची संपत्ती आहे... त्यामुळे तुम्ही फ्लॅटचे संयुक्त मालक असलात तरी... तुम्ही लगेचच त्याचे एकमेव मालक होत नाही... तसेच तुमच्या पतीने अपघातात जीव गमावला असेल आणि तुम्ही नॉमिनी असाल तरी... ती बाईक दुरूस्त करण्यायोग्य स्थितीत असेल तर विमा क्लेम करण्यासाठी ती बाईक तुमच्या नावावर ट्रान्सफर करावी लागते... आणि तेही सोपे नव्हते... कायद्याच्या प्रक्रियेतून गेल्याशिवाय बाईक किंवा कार तुमच्या नावावर ट्रान्सफर होऊ शकत नाही... उत्तराधिकार प्रमाणपत्र (Succession Certificate) मिळवणे तर संपूर्णपणे दुसरी गोष्ट आहे.
मग ती वेळ आली जेव्हा तुम्हाला लक्षात आले की तुम्हाला सर्व बिले, मालमत्ता तुमच्या नावावर बदलायची आहेत... तुमची गॅस कनेक्शन, वीज मीटर, तुमचे घर, तुमची कार, तुमचे गुंतवणूक आणि इतर सर्व गोष्टी... आणि मग पुन्हा नॉमिनेशन बदलायची आहेत... आणि पुन्हा नवीन कागदपत्रांचा संच सुरू झाला...
मला हे सांगायचे आहे की मी खूप हादरली आहे... माझे संपूर्ण आयुष्य उलथून गेले आहे... तुम्हाला तुमच्या आयुष्यातील सर्वोत्तम व्यक्तीसाठी दुःख करायला आणि शोक करायला वेळ नाही... कारण तुम्ही सर्व कागदपत्रे व्यवस्थित करण्यात व्यस्त असता...
मग मला कळले की मी माझ्या आयुष्याला किती सोपे मानले... मी तर एक चार्टर्ड अकाउंटंट आहे तरी मला इतक्या अडचणींचा सामना करावा लागतोय... जी गृहिणी असेल आणि या कायदेशीर गोष्टींची तिला माहिती नसेल तिचे काय झाले असते...
एका प्रिय मैत्रिणीने मग मला सांगितले की माझ्यासाठी ही पायरी (मुले नाहीत) नाही... तुमची मालमत्ता सर्व काही क्लेम करण्यासाठी असेल... माझ्या पतीच्या अचानक मृत्यूनंतर मी आयुष्य अधिक गंभीरपणे घेतले... मला विल (मृत्युपत्र) करण्याची गरज आहे... काही महिन्यांपूर्वी मला कुणी विल करायला सांगितले असते तर मी हसले असते... पण आता आयुष्याने वळण घेतले आहे...
या कठीण मार्गाने मिळालेले धडे शेअर करायचे आहेत... आपण ज्या लोकांवर प्रेम करतो त्यांना आपण गेल्यावर कमीतकमी कमी त्रास व्हावा... आपण गेल्यावर त्यांचे दुःख कमी करण्यासाठी काही कागदपत्रे अगोदरच व्यवस्थित करून ठेवूया...
💡 काही महत्त्वाचे धडे:
१. आपले सर्व नॉमिनेशन्स तपासा...
ही एक सामान्य प्रथा आहे की आपण आपले नाव (म्हणजे आपण नॉमिनी म्हणून नमूद केलेले नाव) लिहितो आणि नंतर त्याकडे दुर्लक्ष करतो. आपल्यापैकी बहुतेकांनी आपल्या पालकांची नावे जुने गुंतवणूक, बँक खाती जी त्यांनी आपल्यासोबत नसताना उघडली होती, त्यावर नॉमिनी म्हणून ठेवली आहेत. आपण ती बदलली नाहीत. तुमच्या पगार खात्याला देखील सहसा नॉमिनेशन नसते.... कृपया तुमचे सर्व नॉमिनेशन्स तपासा.
बँक खाती
मुदत ठेवी, एनएससी (राष्ट्रीय बचत प्रमाणपत्र)
बँक लॉकर्स
डिमॅट खाती
विमा (जीवन, बाईक किंवा कार किंवा मालमत्ता)
गुंतवणूक
पीएफ आणि पेन्शन फॉर्म
२. पासवर्ड्स...
आपल्याकडे व्यावहारिकरित्या प्रत्येक गोष्टीसाठी पासवर्ड आहेत... ईमेल खाती, बँक खाती, अगदी तुम्ही वापरत असलेल्या लॅपटॉपसाठी देखील... जर तुमच्या जवळच्या नातेवाईकांना तुमचा पासवर्ड माहित नसेल तर ते यापैकी कशालाच ऍक्सेस करू शकत नाहीत तेव्हा काय होते... तो एका कागदावर लिहून ठेवा...
३. गुंतवणूक...
दरवर्षी कर उद्देशांसाठी आपण गुंतवणूक करतो... आपण गुंतवणुकीची एक्सेल शीट राखतो का... असल्यास, तीच लॅपटॉपवर आहे का ज्याचा पासवर्ड तुम्हाला माहित नाही... त्या शारीरिक हार्ड कॉपी कुठे आहेत...
४. विल (मृत्युपत्र)...
विल बनवा... मी तुम्हाला खात्री देते की तुम्ही हसाल, मी देखील हसले असते... जर मी या सगळ्या अनुभवातून गेले नसते तर... त्याने माझे आयुष्य खूप सोपे केले असते... खूप कमी कागदपत्रे लागली असती... मला हमीपत्र द्यावे लागले नसते, ते नोंदणीकृत करावे लागले नसते, जामीनदारांना उभे राहण्यास सांगावे लागले नसते, इतरांकडून ना हरकत प्रमाणपत्र घ्यावी लागली नसती...
५. देयता (Liabilities)...
जेव्हा तुम्ही तुमच्या घरासाठी किंवा कारसाठी कर्ज घेता... तेव्हा सर्व 'काय झाल्यास' तपासा... जर मी उद्या नसेन तर काय... जर माझी नोकरी गेली तर काय... ईएमआय अजूनही माझ्या क्षमतेत असेल का... कर्जावर विमा घेतला नाही तर... मागे राहिलेल्या लोकांना त्यांच्या स्वतःच्या घरासारख्या मूलभूत गोष्टीबद्दल काळजी करावी लागणार नाही...
माझे युद्ध आत्ताच सुरू झाले आहे... पण आपण कमीतकमी काही बदल करण्याचा प्रयत्न करूया जेणेकरून आपले प्रियजन आपल्या नंतर त्रासले जाणार नाहीत... भविष्यात काय होईल हे आपल्याला माहित नाही... पण स्काउट ब्रीदवाक्य म्हणते त्याप्रमाणे: तयार राहा...
माझ्या मोबाईल मध्ये सर्व आहे, माझे सर्व डिटेल्स माझ्या ई-मेल आयडी मध्ये आहेत असे सांगणाऱ्या सर्वाना डोळे उघडणारी हि पोस्ट फक्त वाचून हळहळ न करता स्वतः च्या परिवारावर अशी कोणती वेळ येऊ नये यासाठी उपाययोजना करणे गरजेचे आहे.
कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत:
टिप्पणी पोस्ट करा