1182. निसर्गाची ती प्रियतमा

     गाडी धीम्या गतीने स्टेशनात शिरत असतानाच तिने मला स्पाॅट करत जोरात हाक मारली. मी तिला खिडकीतून हात केला. ती माझ्याकडे बघून हसत गाडीला समांतर पळत होती. आजूबाजूचे लोक प्रचंड आश्चर्याने तिच्याकडे बघत होते. पण तिला कुणाचीच तमा नव्हती. शहरी शिष्टाचार वगैरे तिने कधीचेच बासनात गुंडाळून ठेवले होते. तिचे अनिमिष नेत्र फक्त माझ्यावर खिळले होते. मावळत्या सूर्यकिरणांनी तिच्या घामेजलेल्या चेहऱ्याला एक लोभसवाणा लुक दिला होता. काही क्षणांतच गाडी थांबली आणि मी  उतरलो. मी उतरल्याक्षणी तिने माझा ताबा घेतला आणि थेट घरी नेले. थोड्याफार गप्पा व जेवण झाल्यावर प्रवासाचा शीण आल्याने मला गाढ झोप लागली. सकाळी तिने हलकेच मला उठवले. डोळे उघडून बघितले तर ती चहाचा वाफाळता कप घेऊन हसतमुखाने उभी होती. मी चहा घेत असतानाच तिने पलंगाखाली सुरक्षितपणे ठेवलेली लहानशी शेगडी हलकेच काढली. तेव्हा माझ्या लक्षात आलं की रात्री थंडी का वाजली नाही ते. आत्ता मात्र हवेत प्रचंड गारठा जाणवत होता. मी चहा घेऊन आळोखेपिळोखे देत अंगणात आलो. वर बघतो तर काय, एक अतिशय पिटुकला कापसाच्या फुटबाॅलसारखा ढग जस्ट तिच्या घराच्या छतावर येऊन टेकला होता. तो माझ्याकडे बघून खुदकन् हसला आणि सारे वातावरणच बदलून गेले. मला एकदम मस्त मस्त वाटायला लागले. तेवढ्यात तिने आतून आवाज दिला, "आवर रे , आपल्याला निघायचं आहे. " 

माझं आवरुन होईपर्यंत तिने आमचा डबा तयार केला. मी म्हणालो, " रस्त्यात ढाब्यावर जेवलो असतो ना. तू उगीच त्रास घेतलास. " ती हसून म्हणाली, "ढाबा ? आपल्या पूर्ण प्रवासात एकही माणूस दिसणार नाही."  मग आम्ही निघालो. काही वेळ मुख्य रस्त्याने चालल्यावर आम्ही आडवाटेला वळलो. सुरुवातीला विरळ असलेली झाडी हळूहळू दाट होत गेली. ती चालताना मला वनस्पतींची इंटरेस्टिंग माहिती देत होती. बराच वेळ चालल्यावर अचानक एक अतिशय सुंदर फुलांचा ताटवा दिसला. मी तिला म्हटलं, " हे फूल तू घालावंस असं मला वाटत. तुला खूप छान दिसेल. " 

ती अवखळ नजरेने पहात उत्तरली, 

"तुला तसं वाटतंय तर तूच घाल ना  माझ्या केसांत." 

या अनपेक्षित उत्तराने मी गडबडलो,  "अगं पण...... कसं घालायचं मला माहित नाही ना. " 

ती म्हणाली, " मी शिकवते. तू ट्राय तर कर." 

तिने अलगदपणे फूल खुडून माझ्या हातात दिले व माझ्याकडे पाठ करुन उभी राहिली. एकतर मला कुठून सुरुवात करायची काही कळत नव्हतं. त्यातच तिच्या केसांच्या प्रमत्त गंधाने माझं डोकं पार कामातून गेलं होतं. शेवटी मनाचा हिय्या करून मी तिच्या केसांवर हात ठेवले. पण आता क्लिप काढून फूल लावायचं की क्लिपमध्ये घुसवायचं हा प्रश्न पडला. माझी बिकट अवस्था ओळखून तिने तिचे हात मागे घेत माझ्या हातांवर ठेवले. बोटांमध्ये बोटे गुंफत एखाद्या निष्णात पियानोवादकाच्या कुशलतेने ती फूल, केस आणि क्लिप यांची सिंफनी तयार करु लागली. पण त्या सिंफनीचे सप्तसूर मात्र माझ्या ह्रदयात झंकारत होते. फूल परफ़ेक्ट बसल्यावर ती गर्रकन वळून म्हणाली, " कशी दिसते सांग."

आधीच्या संभाषणाचा धागा पकडत मी तिची फिरकी घेतली, "खूपच सुरेख दिसत आहेस पण या फुलावर तू साडीच नेसली पाहिजेस असं मला वाटतंय." असं बोलून मी अर्थपूर्ण नजरेने तिच्याकडे पाहिलं. माझ्या बोलण्यातला गर्भित आशय समजून  ती अशी काही लाजली की डोंगरमाथा येईपर्यंत गप्पच झाली. फक्त अधूनमधून कृतककोपाने कटाक्ष टाकत होती तितकंच. डोंगरमाथ्यावर आम्ही थोडी जागा साफ करुन डबा उघडला. इतकं चालल्यावर तिने केलेला स्वयंपाक खूपच चवदार लागत होता. रानभाजी तर केवळ अफलातूनच. जेवण संपतासंपता अकस्मात वातावरण बदलले. काळे ढग दाटून येत तुफान पावसाला सुरुवात झाली. डोंगरमाथ्यावर कोसळता पाऊस अनुभवायचं थ्रिल वेगळंच. जलधारांचा एक पारदर्शक पडदा तयार होऊन अत्यंत रमणीय डायनॅमिक कॅनव्हास चितारला गेला होता. ते पारदर्शक जलचित्र बघतानाच एका जिवंत जलशिल्पावर माझी नजर खिळून राहिली. अक्षरशः देहभान विसरुन ती चिंब भिजत उभी होती. तिच्या कमनीय देहाचा अणू- रेणू पावसाच्या प्रत्येकथेंबाला आसुसून प्रतिसाद देत होता. तिचा प्राणसखा निसर्गाने सहस्त्रबाहूंनी तिला कवेत घेतल्याने ती अंतर्बाह्य फुलून आली होती. 

पाऊस जसा अचानक आला तसाच थांबला. ती भानावर आली. मी तसाच मंत्रमुग्ध होऊन बघत होतो. ती माझ्याकडे बघून मिश्किलपणे म्हणाली, " असं चिंब भिजल्यावर काहीतरी करतात असं ऐकलं होतं. तू गप्पच कसा काय? "

मी हसलो, " तू म्हणतेस ते खरं आहे पण तसं करायला माझं पाऊलच उचलत नव्हतं इतका मी स्पेलबाउंड झालो होतो. त्या प्रचंड पावसात एक मंत्रमुग्ध करणारं निसर्गचित्र बनलं होतं. त्या चित्राचं तू एक अभिन्न अंग बनली होतीस. कोसळणाऱ्या प्रत्येक थेंबाला तुझं शरीर आसुसून प्रतिसाद देत होतं , त्याचा स्नायू न् स्नायू तटतटला होता. तुझ्या विलग झालेल्या ओठांचं चुंबन घेत जलधारा जमिनीकडे झेपावत होत्या. निसर्गाशी तनामनाने एकरुप होऊन अतीव सुखाने तुझे नेत्र अर्धवट मिटले होते. हनुवटी किंचित उचलली गेली होती. बेफाम पावसात वाहत्या पाण्यावर असे जिवंत चित्र रेखाटण्याची किमया फक्त निसर्गच करु शकतो. त्या चित्रात मी खूपच विसंगत दिसलो असतो.  नाही का ? "

तिने माझे बोलणे ऐकताना खालचा ओठ दातांनी गच्च दाबून धरलेला होता. तिला स्वतःवर नियंत्रण ठेवणे खूप अवघड झाले होते. माझे बोलणे संपताच ती माझ्याजवळ आली. तिने माझा हात गच्च धरला. त्या क्षणी मला तिच्या कोवळ्या हातातील जबरदस्त ताकद जाणवली. काही कळायच्या आत माझ्या हाताला जोरदार हिसका बसला. हिमालयाच्या कुशीतून अवखळपणे खाली झेपावणाऱ्या श्वेतगंगेसारखी ती झपाट्याने डोंगर उतरु लागली. खालून वर येणाऱ्या वाऱ्याने तिच्या घनदाट कुंतलांत अडकलेले जलतुषार माझा चेहरा ओलाचिंब करु लागले. तिचा झपाटा विलक्षण होता. मी जीवाच्या आकांताने तिचा वेग गाठण्याचा प्रयत्न करत होतो. डोंगराच्या शेवटच्या टप्प्यात तर ती अक्षरशः वाऱ्याच्या वेगाने उतरु लागली. तिची पावलं जणू डोंगराला टेकतच नव्हती. माझ्या काळजाचा मात्र थरकाप उडाला होता. जीवनात काही प्रसंग काही कळायच्या आत आपल्यावर कोसळत असतात. तेव्हा त्या प्रवाहात वाहत जाणे एवढेच आपल्या हातात उरते. अगदी अशीच स्थिती माझी झाली होती. शेवटी एकदाचा डोंगर संपला. आम्ही परतीच्या रस्त्याला लागलो. 

    रात्री जेवण करुन मस्तपैकी सतरंजीवर गप्पा मारत बसलो होतो. गप्पा रंगल्या असतानाच अचानक तिचा स्वर हळवा झाला. माझ्याकडे बघत ती म्हणाली, "तू परत जाऊ नकोस रे...प्लीज. माझ्यासोबत राहा ना इथेच ,या निसर्गाच्या कुशीत." गप्पांना गंभीर वळण लागलेले पाहून मी थोडावेळ शांत बसलो. मग म्हणालो, "महर्षी विश्वामित्रांची कथा तुला माहीत असेलच. त्यांना स्वर्गात प्रवेश नाकारला म्हणून त्यांनी प्रतिसृष्टी उभी केली. त्यासारखीच मी एक अमूर्त प्रतिसृष्टी उभी केली आहे. ती माझ्या स्वतंत्र विचारांची प्रतिसृष्टी आहे. आपल्या सभोवताली असलेल्या सृष्टीचे एका वेगळ्याच दृष्टिकोनातून आकलन करुन घेत मी माझी प्रतिसृष्टी तयार केली आहे. त्यात माझे कोणत्याही विचारसरणीला, रुढीला, परंपरेला बांधील नसलेले संपूर्ण स्वतंत्र विचार आहेत. या  विचारांना कोणतीही सीमा नाही, मर्यादा नाही. भोवतालचा निसर्ग, जग, पृथ्वी यांना पार करत तारे- तारका, ग्रहमाला, आकाशगंगा ओलांडून अपरिमित वेगाने हे विचार धावत असतात. त्यांच्यामागे धावताना तुझी दमछाक होईल. तू आजवर जपलेली गृहीतके मुळापासून हादरुन जातील. खरं म्हणजे तू निसर्गाचीच प्रियतमा आहेस. त्याच्याशी एकरुप झालेली आहेस. आता तू हळूहळू त्याच्यात सामावून जा. पण त्यासाठी तुला फक्त जाणीवांनी निसर्गाचा अनुभव घेऊन चालणार नाही तर नेणीवांनी तुला त्याची अनुभूती घेता आली पाहिजे. त्यासाठी मनाच्या तळाशी असलेल्या नेणीवांना तुला मनाच्या पृष्ठभागावर आणावं लागेल."

माझं बोलणं संपताच ती उठून  माझ्याजवळ येत गुडघे टेकून बसली आणि पुढे झुकत दोन्ही हात माझ्या खांद्यांवर ठेवत म्हणाली, "तू अनंताचा प्रवासी आहेस हे माझ्या लक्षात आलं आहे. उद्या सकाळी तू इथून निघणार आहेस. त्यापूर्वी आजच्या रात्री मला तुझ्या विलक्षण प्रतिसृष्टीच्या अनोख्या सफरीवर घेऊन चल. आज रात्री तुझ्या विचारांचीच मैफल सजवू यात. अशी भारावलेली रात्र पुन्हा क्षितिजावर उतरणार नाही. या धुंद करणाऱ्या जादूई क्षणांमध्ये तुझ्या विचारांच्या चंद्रफुलांनी हे नभांगण दीप्तिमान होऊन अवघे विश्व उजळून निघू दे. तुझ्या प्रतिसृष्टीतील निळ्या डोंगरांवर बरसणाऱ्या सोनेरी प्रकाशधारांत मी आज न्हाऊन निघणार आहे."

एवढं बोलून ती शांतपणे माझ्या मांडीवर डोकं ठेवून पहुडली आणि मी तिच्या केसांतून बोटं फिरवत बोलत राहिलो ...अनंतकाळ... युगानुयुगे. 

जितेंद्र अभ्यंकर 

8605396156