सत्य घटनेवर 100% आधारित
"तारे जमीन पर..."
2007 साली तारे जमीन पर. हा अमिरखान चा सिनेमा आला आणि संपूर्ण आई, वडिलांमध्ये आपल्या पाल्याची कुवत पाहून त्यावर अपेक्षांच ओझं टाकायचं हि शिकवणच देऊन गेला. खरतर Dyslexia हा अभ्यासातील एक आजार आहे. हे तो सिनेमा पाहून पहिल्यांदा समजलं.
वर्षा म्हणाली. हा सिनेमा पहिला तेव्हा प्रत्येक आई अगदी हमसून हमसून रडली. त्या रडण्यात मी सुद्धा होती. कारण माझ्या बहिणीच्या मुलीला हाच आजार होता पण माहित नव्हते. त्यामुळे तेच ते खूपदा शिकवून पण. उत्तर लिहीता ये नसेल तर संताप व्हायचा आणि आपसूकच मारायला हात पुढे यायचा पण ती रडणारी मी. आई नसून मावशी होते आणि आजही जेव्हा जेव्हा तो सिनेमा पाहते. डोळे आपसूकच गळायला लागतात.
खरतर आम्ही दोघी बहिणी दोघी जावा. जवजवळ सात, आठ वर्ष एकत्रच राहिलो. मग घर लहान पडायला लागलं आणि वेगळं राहायचा निर्णय घेतला. माझी ताई विभा. नोकरी करणारी. तिला तीन मुली. मला दोन मुलं. सक्ख चुलत असं. असं आमच्यात काहीच नव्हतं. विभा नोकरी करायची. वर्षा अधे मध्ये जाऊन मुलींचा अभ्यास घ्यायची. मोठ्या दोघी सांगितलेला अभ्यास बरोबर करायच्या. धाकटी मात्र काहीच करत नव्हती. कितीही शिकवले तरी पाटी कोरीच.
कधी कधी दोघी बहिणी गप्पा मारत बसलो की हमखास धाकटीचा विषय निघायचा. ती म्हणायची. वर्षा कसं होईल ग या पोरीचं? तू अभ्यास घेते. क्लास लावला. वेळ मिळेल तसा मोठया बहिणी पण अभ्यास घेतात. इतकी कशी ढं असेल ग हि मुलगी?
वर्षा म्हणायची. ताई मला वाटते हि मुदाम असं करत असेल. अग मी आता हिच्याकडून वाचून आणि लिहून घेतले. परत वाचायला लावले तर काहीच वाचता येत नाही ग. माझं तर डोकचं काम करत नाही. ताई आज तर मी तिला चांगले बदडूनच काढले. काहीच कळत नाही. कसा अभ्यास घ्यावा.
वर्षा म्हणाली ताई आपली मातृभाषा मराठी आणि आपण हिला इंग्लिश मिडीयम ला टाकले. कदाचित तिला ते झेपत नसावं. तशी ती वाचतांना कधी बी ला... डी... आणि डी... ला... बी...नेहमीच बोलायची. बरं मराठी वाचायला सागितलं तर काना. मात्रा...वेलांटी...उकार...सगळाच प्रॉब्लेम.
शेवटी असं ठरवलं. मातृभाषेत तिला शिकवायचं. त्यात तरी प्रगती होईल थोडीफार आणि मग कल्याणच्या कॅप्टन ओक शाळेत भाऊ टीचर त्याच्या वशिल्याने ऍडमिशन घेतली. गणवेश, शूज सगळं घेतलं. तेव्हा ती सहावीत होती. पण तिथेही सहामाइत नापास. वार्षिक परीक्षेत धक्का देऊन सातवीत गेली. पण हिची अजूनच अधोगती झाली. कारण वर सांगितल्या प्रमाणे...काना, मात्रा, वेलांटी, उकार सगळंच कठीण. त्यात काही शब्द कनफ्युज करणारे...श, स, ष, ळ ,ल तिला वाचायला लावले की...काहीही बोलायची...खूप राग यायचा...आपसूकच एक धपाटा दयायला हात पुढे व्हायचा...
आणि ती सातवीत जवळ जवळ सर्व विषयात नापास झाली. ओक शाळेच्या प्रिन्सिपॉल बोलल्या.आम्ही हिला शाळेत नाही ठेऊ शकत. खूप प्रयत्न करतोय पण हिला वाचताच येत नाही. लिहिण्यात इतक्या चुका की पेपर तपासणारा पागल होईल. ठीक आहे असं म्हणून तिला शाळेतून काढलं. मग मोर्चा वळवला मोहिन्दर शिंग काबुल सिंग शाळेकडे. तिथले प्रिन्सिपॉल बोलले. आम्ही हिला ऍडमिशन नाही देऊ शकत. पण हो एक काम करू शकता. हि रोज शाळेत येऊन बसेल. तिची हजेरी होणार नाही.फक्त परीक्षा घेऊ आणि जे शिकवलं ते तिला थोडंफार तरी कळले. त्यालाही तयार झालो. क्लास. घरी अभ्यास. सगळं जमेल तसं करत होतो. पण पुढे पाठ मागे सपाट. तिथेही नापास झाली. एक वर्ष पुंन्हा आठवीत रिपीट केलं. परिणाम शून्य. पण प्रत्येक जण आपलं नशीब घेऊन येत. तसंच काहीतरी रुचीच्या बाबतीत घडलं. त्यानीं दहावी पर्यंत तिला शाळेत बसू दिले. नंतर म्हणाले. तुम्ही हिचा दहावीचा सतरा नंबर फॉर्म भरा आणि इथे वर्गात रोज बसून अभ्यास करायला सांगा.
रुचिची मोठी बहीण डेंटिस्ट झाली होती आणि तिचा होणार नवरा पण डेंटिस्ट होता. त्याने त्याच्या होणाऱ्या बायकोला म्हणजे दिव्याला हा एक आजार आहे आणि यावर हमखास इलाज सुद्धा आहे. हे एकदा बोलला होता. त्यातच दिव्या ठाकुर्लीला एका ठिकाणी प्रॅक्टिस करत होती. ती प्रॅक्टिस करायला जायची. तिथे एक पेशन्ट तिथल्या डॉक्टर सोबत या बाबत बोलत असताना दिव्या म्हणजे रुचिची मोठी बहिणी हिने ऐकले. तो पेशन्ट ट्रीटमेंट करून जायला निघाली. दिव्या excuse me म्हणून तिथून निघाली. बाहेर येऊन त्या पेशंटला अभ्यासातील या आजारा बद्ल सगळं विचारलं. हा एक प्रकारचा आजार आहे. हा आजार असलेले विद्यार्थी थोडंफार लिहतील. पण वाचतांना शब्द जम्पिंग करतात आणि ते अभ्यास करू शकत नाही. त्यावर एक उपाय आहे. फक्त तुम्हाला थोडी मेहनत घ्यावी चालेल. दिव्या रुचिची मोठी बहीण बोलली. मॅडम काय करावे लागेल ते सांगा? आम्ही नक्की प्रयत्न करू. माझी आई आणि मावशी हिच्या विचाराने खूप टेंशन मध्ये असतात.आई तर रात्र रात्र झोपत नाही. मग त्यानीं सांगितले. तुम्हाला परेलचा अड्रेस देते तिथे जा. तिथे तिच्या बऱ्याच टेस्ट होतील.
त्यानंतर काँसिलिंग.
जवजवळ दीड पावणेदोन वर्ष ह्या ट्रीटमेंट चालतात. त्यानंतर तिला बॉम्बे कॉर्पोरेशनचे साइन हॉस्पिटल आहे तिथे न्यावे लागेल. तिथे तिच्या बऱ्याच टेस्ट होतील. त्यानीं आधीच सागितलं होत. जवजवळ दोनेक वर्ष तरी जातील..तिथे तज्ञ डॉक्टर तिला बघतील. लिहायला वाचायला लावतील. तिचा नेमका काय प्रॉब्लेम आहे हे सांगतील आणि जर तिला Dyslexia हा आजार असेल तर तिला त्या हॉस्पिटल मधून एक सर्टफिकेट मिळेल. त्याचा फायदा असा होईल की तीने जे काही लिहीलं ते पेपर तपासणाऱ्याने तिला नेमकं काय म्हणायचं आहे हे समजून घ्यायचा आणि मार्क दयायचे. शिवाय त्यानां पेपर साठी प्रत्येक तासाला पंधरा मिनिटं. जास्त वेळ दिल्या जाईल.
आणि हो अजून एक महत्त्वाचं. या मुलांचे ठाकुर्लीला वेगळे क्लास असतात. त्यानां तिथे अबकड...पासून abcd परंत सगळं शिकवतात. या मुलांच्या शब्द लक्षात राहत नाही. म्हणून मग विशेष अकॅशन करून सांगतात .त्यामुळे तो शब्द त्याचा पक्का लक्षात राहतो. पण त्याची फी खूप जास्त आहे. दिव्या म्हणाली. मॅडम साधारण किती फी असू शकेल. नक्की आकडा नाही सांगत येणार. पण तीन ते पाच हजार प्रतिमाह फी नक्की असेल. झालं दिव्या घरी आली आईला सगळं सागितलं.नेमके वडील साइन हॉस्पिटलला स्टोअर किपर होते.
दिव्या रुचीला घेऊन परेलच्या हॉस्पिटल मध्ये गेली. तिच्या सगळ्या टेस्ट झाल्या. जवजवळ दोन वर्ष गेली ह्या सगळ्या टेस्ट करण्यात. तोवर तिला ठाकूरलीला क्लास लावला होता.. महिना तीन हजार रुपये. तिला वाचता येत नव्हतं म्हणून दिव्या तिचा अभ्यास घेतांना ती वाचायची आणि रुचीला सांगायची तू लक्ष देऊन एकत राहा. निदान काहीतरी तर लिहिलं पेपरात. इथेही दैवाने रुचीला साथ दिली. तिला Dyslexia हा आजार आहे हे सिद्ध झालं.
त्या सर्टिफिकेट मध्ये असं लिहिलं होत की ह्या मुलीला Dyslexia हा लिहिण्या आणि वाचण्यातला आजार आहे. त्यामुळे परीक्षकांनी पेपर तपासताना त्या विद्याथ्याला नेमके काय म्हणायचे आहे हे समजून घेऊन मार्क दयावे. त्यान्च्या काना, मात्रा, वेलांटी, उकार..तसेच इंग्लिश चे स्पेलिंग समजून मार्क द्यावे. शिवाय प्रत्येक पेपरला एकतासाला पंधरा मिनिटं जास्त असा वेळ दयाव. कारण त्यानां काना की मात्रा हा विचार करायला फार वेळ जातो.
झालं रुचीला हे सर्टफिकेट मिळालं. तिथूनच ते यूनिव्हर्सिटीला गेलं. तिथून तिने ज्या शाळेतून फॉर्म भरला. त्या मोहिन्दर शिंगच्या प्रिन्सिपॉलला...पाठवले. त्यानीं त्याच्या झेरॉक्स काढूनदहावीच्या परीक्षा सेंटरवर पाठवले. वर्गावर जे सर किंवा मॅडम असतील त्यानां हि झेरॉक्स द्यायला सांगितली आणि हि झेरॉक्स तिच्या पेपरच्या मागे जोडायला सांगितली. प्रत्येक वेळी ती जोडलीकी नाही हे रुचीला बघायला सांगितले. खरतर रुचीचे नशीब खूप बलवत्तर. दहावीच्या एक महिना आधी हे सर्टफिकेट मिळाले.
आणि आज तो दिवस आला. दहावी बोर्डाच्या परीक्षेचा. रुचीला उत्तर पाठ असायचे. पण लिहितांना सगळंच जम्पिंग...जम्पिंग..एकदाची परीक्षा सुरु झाली. सेंटर वर सरांना सागितलं तर सुरवातीला सर म्हणाले. असं सर्टिफिकेट कुठे असत का? तुम्ही खोट बोलता. पण जेव्हा त्यानां हे शासकीय पत्र आहे असं समजलं आणि मग त्याची खात्री पटली. नंतर प्रत्येक पेपर ला सर्टफिकेट जोडले गेले. रुची घरी येऊन बऱ्यापैकी उत्तर द्यायची. आता फक्त ती पास होईल का? हि धाकधूक होतीच. संपल्या एकदाच्या परीक्षा आणि सगळ्यांनीच सुटकेचा निःस्वास् सोडला. आता जे काय होईल ते तिच्या नशिबाने. सगळीकडे बातम्या. उद्या दहावी चा निकाल. आई शपथ...! रात्रभर झोप लागली नाही. एकदाचे बारा वाजले. Online निकाल जाहीर झाला आणि रुची पास झाली. तुम्हाला आठवत असेल. तेव्हा अमिताभ बच्चनची एक जाहिरात होती. अपना पप्पू पास हो गया.
तशीच काहीशी आमची गत झाली होती...पेढे आणून देवा समोर नैवेद्य ठेवला. म्हटलं देवा अशीच कृपादृष्टी राहू दे या पोरीवर...मग पेढे वाटले...रुचीला चागले 56 % मार्क मिळाले. त्या दिवशी खरं सांगते. आम्ही फटाके उडवले.
लोक विचारत होते.
अहो तुमची मुलगी मेरिट बिरीट आली की काय..?
त्यानां म्हणाले..!
हो आमच्यासाठी ती मेरिटच आहे..!
कारण ती पास होईल हीच आम्हाला शास्वती नव्हती.ती पास झाली..म्हणजे आमच्या साठी मेरिटच.
रात्री मस्त गोडाच जेवण बनवलं. आता पुढचा प्रवास पाहिजे तितका सोपा नव्हता आणि मग अकरावी साठी प्रवेश कुठे आणि कसा मिळेल याचा विचार सुरू झाला. प्रकाश मूथा आमच्या ओळखीचे. त्याचंच मूथा कॉलेज. मग तिथे ऍडमिशन घेतली. सोबत Dyslexia च सर्टिफिकेट जोडले. अकरावी जशी तशी पास झाली. बारावीला गेली. बारावीचा क्लास. तिचा तो Dyslexia चा वेगळा क्लास. घरी अभ्यास आणि तिची पुढची कसोटी सुरु झाली. आता कॉलेज सुरु झाले तेव्हाच ते Dyslexia चे सर्टिफिकेट दिले. त्यामुळे अकरावी सुखकर झाली. आता बारावी आणि यावरच पुढचं भविष्य होत. सुरवातीलाच बोर्डाकडे सर्टफिकेट पाठवले.
आणि पुन्हा परीक्षेच्या वेळेला तिला. दर एक तासाला पंधरा मिनिटं जास्त वेळ आणि चुका समजून घेणे. प्रत्येक answer sheet ला ते सर्टफिकेट जोडले गेले. असं सगळं दहावी सारखंच झालं आणि तो दिवस उजाडला. बारावीचा रिझल्ट आणि रुची बारावी 62% मार्क घेऊन पास झाली. पुन्हा आमच्या घरी फटाक्यांची आतषबाजी झाली. प्रश्न होता आता पुढे काय? मग कुणीतरी सागितलं ज्वेलरी डिझायनिंग करा. त्यात प्रॅक्टिकल जास्त लिखाण कमी असत.
झालं SNDT कॉलेजला ऍडमिशन घेतली. त्यानां तिचे सर्टफिकेट दाखवले. ते म्हणाले असं काही नसतं. त्यानीं साइन हॉस्पिटलला फोन लावला आणि त्यानीं त्याबद्दल योग्य मार्गदर्शन केले. SNDT च्या प्रिन्सिपॉलला तिच्या अभ्यासा बद्दल शंका होती. हिला ईतका अभ्यास झेपेल की नाही. मग त्यांनी ऍडमिशन झाल्यावर रुचीच्या आई बाबांना बोलावून घेतले. म्हणाले रुचीचे आईबाबा. हा course खूप कठीण आहे. तिला हे झेपेल असं वाटत नाही. त्यामुळे उगाच तुमची 1,50,000 इतकी फी वाया जाईल. बघा आम्ही तुम्हाला सावध करायचा प्रयत्न करतो. कारण इथे लेक्चर घेणारे बाहेरच्या देशातील असतात. तिची आई म्हणाली आम्ही एक वर्ष तिला नक्की देऊ. पेपरात कमी मार्क मिळाले तरी प्रॅक्टिकल आणि ओरल नक्की कव्हर करेल. एकदा फी वाया गेली असं समजू आणि तिला त्याच कॉलेज मध्ये ठेवले आणि काय आश्चर्य ती फर्स्ट क्लास मध्ये पास झाली. सरांना सुद्धाआश्चर्य वाटले.
आणि तिन्ही वर्ष तिने फर्स्ट क्लास सोडला नाही. आता ती TBZ मध्ये ज्वेलरी डिझायनर म्हणून काम करत आहे.
एक बहीण दिव्या डेंटिस्ट, दुसरी सुनिधी फॅशन डिझायनिंग आणि हि रुची. जीची दहावी पास ची अपेक्षा नव्हती ती ज्वेलरी डिझायनिग.
अश्या प्रकारे आमच्या रुचीचे करावे तेवढे कौतुक कमीच आहे. पण जेव्हा जेव्हा "तारे जमीन पर..." हा सिनेमा लागतो. वर्षा, रूचीची मावशी खूप रडते. कारण तिचा आजार माहित नव्हता. त्यामुळे तिने तिला खूप खूप मार दिला.
रुची म्हणते जाऊ दे ग मावशी. माझ्या भल्यासाठीच धडपडत होतीस ना. कदाचीत तुझ्या माराच्या धाकाने मी जास्त अभ्यास केला असेल आणि चागले मार्क्स मिळाले असेल. आता झालं न सगळं तुझ्या मनासारखं...मग आता रडू नको...,डोळे पुस बघू...!
समाप्त.
सौ प्रभा कृष्णा निपाणे
कल्याण
कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत:
टिप्पणी पोस्ट करा