छत्रपतींच्या घराण्यातला असा राजा जो महाराष्ट्राला माहित नाही. ३० भाषा, ३० हजार पुस्तके आणि मोतिबिंदूची शस्त्रक्रिया! 🤯👑 आपण महाराष्ट्राचा इतिहास वाचतो, तेव्हा बहुतांशवेळा आपले लक्ष छत्रपती शिवाजी महाराज, शंभूराजे आणि त्यांच्या थेट वंशजांवर असते. पण तुम्हाला माहित आहे का, छत्रपतींच्या घराण्याची एक फांदी तब्बल ४०० वर्षांपासून महाराष्ट्राबाहेर, थेट तामिळनाडूच्या तंजावर संस्थानवर राज्य करत होती? आणि याच घराण्यातला एक असा राजा होता, ज्याची कर्तबगारी ऐकून तुम्ही थक्क व्हाल! 🤩
हा राजा होता सरफोजीराजे भोसले !
चला, या अद्भुत आणि महाराष्ट्राला फारसा माहित नसलेल्या राजाची कहाणी जाणून घेऊया. ✨
मराठा साम्राज्याची दक्षिण शाखा 🌳
इ.स. 1673 साली छत्रपती शिवाजी महाराजांचे सावत्र भाऊ व्यंकोजीराजे भोसले यांनी पराक्रमाने “अलागिरी नायक” ला हरवून तंजावरमध्ये मराठा राज्याची स्थापना केली. ही एक प्रकारे मराठा साम्राज्याची दक्षिण शाखाच होती. याच घराण्यातला एक कर्तबगार राजा म्हणजे सरफोजीराजे दुसरे (Serfoji II).
त्यांच्याकडे वारसा होता पराक्रमाचा, पण त्यांची खरी ओळख होती त्यांच्या ज्ञानाची आणि दूरदृष्टीची! 🧠
३० भाषा आणि ३० हजार पुस्तकांचा राजा 📚
सरफोजीराजे लहानपणापासूनच अत्यंत हुशार होते. त्यांनी शिक्षण घेण्यासाठी युरोपीयन विद्वानांची मदत घेतली. इंग्रजी, फ्रेंच, डच, लॅटिन, ग्रीक अशा अनेक परदेशी भाषांवर त्यांचे प्रभुत्व होते. त्यांच्या अभ्यासकांना त्यांच्या ज्ञानलालसेबद्दल खूप आदर होता. एकूण ३० भाषा त्यांना अवगत होत्या, असे म्हटले जाते. 😮 महाराजांना वाचनाचे आणि पुस्तक संग्रहाचे वेड होते. त्यांनी तंजावर येथील प्रसिद्ध सरस्वती महाल ग्रंथालय (Saraswati Mahal Library) समृद्ध केले. त्यांनी देशभरातील हस्तलिखिते आणि दुर्मिळ ग्रंथ जमा केले. या ग्रंथालयात आज जवळपास ३०,००० पेक्षा जास्त ग्रंथ आहेत. हे ग्रंथालय सरफोजीराजांच्या ज्ञानाचे प्रतीक आहे. 📖
मोतिबिंदूची शस्त्रक्रिया करणारा पहिला भारतीय राजा! 👁
सरफोजीराजांचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे त्यांची वैद्यकशास्त्राची आवड. त्यांनी पाश्चिमात्य वैद्यकशास्त्राचा सखोल अभ्यास केला. त्यांनीच तंजावरमध्ये 'धन्वंतरी महाल' नावाचे एक मोठे रुग्णालय उभारले. 💉
ते फक्त रुग्णालये उभारत नव्हते, तर स्वतः उपचार आणि शस्त्रक्रिया करत होते! मोतिबिंदू (Cataract) या डोळ्यांच्या आजारावर त्यांनी स्वतः शस्त्रक्रिया केली होती. त्या काळात, जेव्हा वैद्यकीय सुविधा अत्यंत मर्यादित होत्या, तेव्हा एखाद्या राजाने स्वतःहून शस्त्रक्रिया करणे ही एक अविश्वसनीय गोष्ट होती. यामुळेच त्यांना भारतातील वैद्यकशास्त्राचे जनक मानले जाते. 🩺
त्यांनी भारतीय आणि पाश्चिमात्य वैद्यकशास्त्र यांचा अभ्यास करून अनेक औषधांवर संशोधन केले आणि 'ग्रंथ' लिहिले. त्यांचे हे काम आजही वैद्यक अभ्यासकांसाठी महत्त्वाचे आहे.
कला, संस्कृती आणि राजकारण 🎭
सरफोजीराजे फक्त विद्वानच नव्हते, तर ते एक कुशल प्रशासक आणि कला-संस्कृतीचे मोठे आश्रयदातेही होते. त्यांनी तंजावरमध्ये भरतनाट्यम, संगीत आणि चित्रकला यांना राजाश्रय दिला. त्यांच्याच काळात तंजावरची कला आणि संस्कृती अधिक समृद्ध झाली. त्यांनी पाणी व्यवस्थापनावरही लक्ष दिले, ज्यामुळे शेतीचे उत्पादन वाढले. हा राजा खऱ्या अर्थाने एक 'विश्वनायक' होता. पण दुर्दैवाने, त्यांचा इतिहास महाराष्ट्रात फारसा सांगितला जात नाही. शिवाजी महाराजांच्या घराण्याचा हा तेजस्वी तारा, ज्याने ज्ञान, विज्ञान, कला आणि संस्कृती या सर्व क्षेत्रांमध्ये आपली चमक दाखवली. 🙏
source : #google
तुमच्या मित्रांना आणि परिवाराला हा अद्भुत किस्सा नक्की सांगा.
कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत:
टिप्पणी पोस्ट करा