2396. 🦅 फिनिक्स

      माझे नाव विराज कुलकर्णी आणि ही कथा आहे माझ्या आयुष्यातील एका रात्रीची. ती रात्र, जेव्हा मला माझ्याच कार्यालयातून, जिथे मी माझी सहा वर्षे ओतली होती, तिथून एका कागदाच्या तुकड्यावर स्वाक्षरी करून, 'तुझी आम्हाला गरज नाही' असे सांगत अपमानपूर्वक बाहेर काढले गेले.

मी ‘आकार’ या आर्किटेक्चरल फर्मचा आधारस्तंभ होतो, असे मला वाटायचे. फर्मचा मालक, यशवंत राजे, मला नेहमी 'माझा उजवा हात' म्हणायचा. मी कंपनीसाठी रात्रंदिवस एक केले. माझा प्रत्येक क्लायंट म्हणजे माझ्या डोळ्यातील स्वप्न होते.

पण, मी कितीही निष्ठावान असलो, तरी एका गोष्टीची किंमत मी मोजली: माझे कौशल्य नेहमीच कमी लेखले गेले.

राजे, त्यांच्या आलिशान खुर्चीवर बसून, माझ्या डोळ्यांदेखत माझ्या डिझाइन्सना 'अतिसामान्य' (Too basic) म्हणून फेटाळून लावायचे. माझी नवी, आधुनिक संकल्पना ऐकताच ते हसले आणि त्यांनी तोंडावर फेकले, "विराज, तू अजूनही साध्या चौकटीत अडकला आहेस. तुझ्यामध्ये 'ती' झेप नाहीये."

त्यांच्या या बोलण्यातून, माझ्या सहा वर्षांच्या मेहनतीचा तिळमात्र आदर नव्हता.

आणि मग तो दिवस उजाडला.

एका महत्त्वाच्या बैठकीत, जेव्हा मी क्लायंटसमोर प्रेझेंटेशन देत होतो, तेव्हा राजे मध्येच उठले आणि सर्वांसमोर म्हणाले, “विराजचा अनुभव जुना झाला आहे. तो आता मार्केटच्या स्पीडने धावू शकत नाहीये. त्याचे डिझाइन्स बासनात गुंडाळून ठेवा.”

ती सार्वजनिक अवहेलना होती. अपमान माझ्या आत्मसन्मानावर वज्रप्रहार करून गेला.

संध्याकाळ झाली आणि त्यांनी मला केबिनमध्ये बोलावले. कोणताही संवाद नाही, कोणतीही चर्चा नाही. एक पांढरा कागद माझ्यासमोर ढकलला गेला.

"विराज, मला माफ कर, पण कंपनीत बदल आवश्यक आहेत. तुझ्यासारख्या जुन्या विचाराच्या माणसाची आता या इंडस्ट्रीला गरज नाहीये. तुझ्यासाठी इथे जागा नाही."

त्यावेळी माझ्या डोळ्यांत पाणी नव्हते. फक्त एक थंड, जळजळीत शांतता होती. त्यांनी मला, त्यांच्याच भाषेत सांगायचे तर, 'इंडस्ट्रीतून बाहेर काढले.'

त्या रात्री, मी फूटपाथवरच्या एका बाकावर बसलो होतो. माझ्या अंगावर फक्त तोच शर्ट होता जो मी कामावर जाताना रोज घालायचो. माझ्या डोक्यात एकच वाक्य घोळत होतं: "तुला कोणीही किंमत देणार नाही."

 मग माझ्या मनात एक निश्चय तयार झाला. मी रडून किंवा भांडून बदला घेणार नव्हतो. मी माझ्या आयुष्याचा झंझावात शांतपणे उभा करणार होतो.

पुढचे सहा महिने…

यशवंत राजे आणि त्यांच्या कंपन्यांना वाटत होते की मी कुठेतरी लहान-सहान नोकरी करत असेल किंवा डिप्रेशनमध्ये असेल. मी मात्र, एका शांत, पडक्या, भाड्याच्या जागेत बसून रात्रीच्या वेळी कॉम्प्युटरवर काम करत होतो.

मी 'आकार' कंपनीसाठी बनवलेल्या प्रत्येक डिझाइनमधील चूक सुधारली. माझी जुनी संकल्पना अधिक प्रभावी बनवली. 'विराज' म्हणून माझी जी ओळख त्यांनी नाकारली होती, तीच ओळख घेऊन मी उभी केली – ‘स्वराज कन्सल्टन्सी’.

कंपनी लहान होती, पण तिचे काम बोलके होते. मी काम इतके शांतपणे केले की, इंडस्ट्रीला माझ्या अस्तित्वाची कुणकुणही लागली नाही. मी फक्त मोठ-मोठे, प्रतिष्ठेचे प्रोजेक्ट्स निवडले आणि ते वेळेवर पूर्ण केले.

आणि मग तो क्षण आला.

यशवंत राजे यांच्या 'आकार' कंपनीला एक प्रचंड मोठा, आंतरराष्ट्रीय कॉन्ट्रॅक्ट मिळवायचा होता. ते त्यांचा 'Legacy Project' मानत होते. ते जिंकण्यासाठी ते जीव तोडून प्रयत्न करत होते. पण काही दिवसांपूर्वी मला एक फोन आला. तो याच प्रोजेक्टच्या प्रमुख गुंतवणूकदाराचा होता.

"विराज, आम्हाला तुमचा पोर्टफोलिओ आवडला. तुमची 'स्वराज कन्सल्टन्सी' या प्रोजेक्टसाठी परफेक्ट आहे. आम्ही तुम्हाला कॉन्ट्रॅक्ट देऊ इच्छितो."

मला विजेचा झटका बसल्यासारखे झाले. मी शांतपणे, अत्यंत औपचारिकपणे, 'हो' म्हटले.

काही दिवसांनी, मला यशवंत राजे यांचा फोन आला. त्यांचा आवाज कातरला होता.

"विराज, मला माफ कर, पण तू... तू एक उपकार करशील का? त्या 'सुलतान टॉवर्स' प्रोजेक्टमध्ये मदत कर. ते कॉन्ट्रॅक्ट आपल्या हातून निसटतोय. मला कळले, तुझ्या ओळखी आहेत तिथे."

मी शांतपणे त्यांच्या कार्यालयात गेलो.

राजे उत्साहाने मला भेटले, "बघ विराज, मला माहीत होतं, तूच मदत करू शकतोस. तूच कंपनीला वाचवू   शकतोस !"

मी हसलो. एक शांत, थंड हसू. मी माझ्या हातातले फोल्डर त्यांच्यासमोर सरकवले.

"राजे, मला माफ करा. पण आता मी तुम्हाला मदत करू शकत नाही."

त्यांनी फोल्डर उघडले. आतमध्ये 'सुलतान टॉवर्स'च्या मुख्य कॉन्ट्रॅक्ट पेपर्सची प्रत होती.

आणि त्यावर ठळकपणे शिक्का मारलेला होता-

‘कॉन्ट्रॅक्ट ॲवॉर्डेड टू – स्वराज कन्सल्टन्सी (फाउंडर & सीईओ: विराज कुलकर्णी)’

त्यांचा चेहरा फिका पडला. त्यांचे डोळे मोठे झाले. 'इंडस्ट्रीतून बाहेर काढलेला' माणूस त्यांच्यासमोर त्यांचाच सर्वात मोठा प्रोजेक्ट घेऊन उभा होता.

त्यांनी कापत विचारले, "हे... हे कधी?"

मी शांतपणे खुर्चीतून उठलो.

"राजे, ज्या दिवशी तुम्ही मला 'अतिसामान्य' म्हणून हाकलले, त्याच दिवशी. तुम्ही जेव्हा माझ्या कौशल्याला कमी लेखले, तेव्हा मी ठरवले की माझे कामच आता उत्तर देईल."

मी एकही शब्द न बोलता बाहेर पडलो. माझा बदला हा ओरडून मारलेला शाप नव्हता, तो शांतपणे उभा केलेला माझा महाल होता. मी माझ्या मूल्यांवर ठाम राहिलो आणि त्यांनी माझ्या नाकारलेल्या कौशल्याच्या बळावर मी माझे साम्राज्य उभे केले. मला गमावून, त्यांनी फक्त एक कर्मचारी गमावला नव्हता. त्यांनी गमावले होते, त्यांच्याच कंपनीचे भविष्य. आणि माझा विजय?

तो माझ्या बँक अकाऊंटमधील आकड्यांमध्ये नाही, तर माझ्या आत्मविश्वासाच्या उंचीत होता.

मी आता 'आकार'चा उजवा हात नव्हतो.

मी होतो-

‘स्वराज कन्सल्टन्सी’ चा सर्वेसर्वा.

आणि सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे,

मी ‘माझा’ झालो होतो.

पराग घारपुरे ® ©

➖➖➖➖➖