सुरेश आणि अंजलीच्या जगात सार्थकच्या रूपाने एक नंदनवन अवतरले होते. त्याच्या पहिल्या किलबिलाटाने, पहिल्या दाताने आणि पहिल्या पावलाने त्यांच्या जीवनातील प्रत्येक क्षण सोन्याचा करून टाकला होता. सकाळी उठल्यावर गोबऱ्या गालावर अंजलीचा पहिला मुका आणि सुरेश ऑफिसला जाताना त्याचा छोटा, दुधाळ हात आपल्या बोटात पकडून त्याला 'टाटा' करायला लावणे - हे त्यांचे जगण्याचे सार होते. शाळेतून परतल्यावर, अंजलीने बनवलेले बेसन लाडू खाताना त्याच्या ओठांवर लागणारी पिठीसाखर, त्या लाडूच्या वासाने भारावलेले घर... हा आनंद त्यांनी जीवापाड जपला होता. रात्री झोपताना, अंजलीने सांगितलेल्या परिकथेवर सार्थकचा कुशीत डोके ठेवून शांतपणे झोपी जाणे आणि त्या रात्रीच्या मंद प्रकाशात त्याचा निष्पाप चेहरा पाहणे म्हणजे आयुष्याची सर्वात मोठी कमाई वाटायची. सार्थकमध्ये त्यांचे भविष्य होते, त्यांचे प्रेम होते, त्यांची ओळख होती. त्यांना वाटायचं, या नात्याला कधीही सीमा किंवा शेवट नाहीये.
पण आयुष्य हे न थांबणारे पाणी आहे. सार्थक उच्च शिक्षण आणि नोकरीसाठी मुंबईत गेला. पहिल्यांदा कॉलवर तो उत्साहाने नवी गोष्ट सांगायचा, पण हळूहळू, कॉलची वारंवारता कमी झाली. कामाचे तास, कामाची धावपळ, आणि नवीन लाईफस्टाईल - यांच्या गर्दीत सार्थकला आई-वडिलांसाठी वेळ काढणे कठीण नाही, तर गैरसोयीचे वाटू लागले. घरात आता भयाण शांतता होती. ती शांतता दोघांनाही खात होती. अंजली सकाळच्या पूजेत देवाला हात जोडायची, पण तिच्या डोळ्यांतून काळजीचा धागा ओघळायचा. सुरेश संध्याकाळी बागेत एकटा बसायचा, त्याला आठवायचे, लहानपणी सार्थक कसा त्याचा बोट धरून चालायचा, आता तोच हात किती दूर गेला होता. त्यांच्या रिकाम्या घरात आता फक्त 'आठवणींचे ओझे' उरले होते.
सार्थक सुट्टीत घरी यायचा, तेव्हाही तो त्यांच्यापासून दोन हात लांब असल्यासारखा वागायचा. त्याच्या हातात कायम मोबाईल असायचा, कानात हेडफोन. "अरे, थोडा वेळ तरी बाजूला ठेव तो फोन. आई-वडिलांशी बोल की," सुरेशच्या बोलण्यात विनवणी होती. "बाबा, मी बिझी आहे. माझ्या मीटिंग्स असतात. तुम्ही नाही समजणार," सार्थकचा उत्तर कठोर आणि विरक्तीचा असायचा. अंजलीने त्याच्या ताटात हट्टाने पुरणपोळी वाढली. "आई! मी आता डाएटिंगवर आहे. प्लीज! मला माझ्या लाईफमध्ये इंटरफेअरन्स नको आहे," सार्थक पोळी बाजूला करत म्हणाला.
त्यांच्या जुन्या, गोड नात्यावर आता राग, गैरसमज आणि विरक्तीची जाड पुटं जमा झाली होती. प्रेम आजही होतं, पण ते व्यक्त होण्याच्या वाटेवर हरवलं होतं. एका दिवाळीला सार्थकने फोनवर सांगितले, "यावेळी नाही जमणार. माझ्या कंपनीत खूप काम आहे. तुम्ही समजून घ्या." अंजलीने फोन घेतला आणि थरथरत्या आवाजात विचारले, "वर्षभर काम करतोस. एक दिवस... फक्त एक दिवस... आमच्यासाठी नाही?" सार्थकला राग आला. "आई, हे काय नाटकी बोलणं आहे! माझ्या करिअरची किंमत तुम्हाला नाहीये का? मला शांतपणे काम करू द्या." तो 'नाटकी' शब्द अंजलीच्या काळजातून आरपार गेला. तिला तिच्या आयुष्यातील सर्वात मोठी किंमत आज चुकवावी लागल्यासारखे वाटले. सुरेशने अंजलीचा हात धरला. त्यांनी एकमेकांकडे पाहिले. त्यांच्या डोळ्यांत हताशपणा नव्हता, तर एक दुःखद, वेदनामय स्वीकार होता. त्यांना कळले, या नात्याची एक्सपायरी डेट आज जाहीर झाली आहे.
चार वर्षांनंतर, चुलत भावाच्या लग्नासाठी सार्थक काही दिवसांसाठी घरी आला. तो आता यशस्वी आणि श्रीमंत होता, पण घरी आल्यावरही तो केवळ एक औपचारिक पाहुणा होता. लग्नाच्या गडबडीतही, त्याच्या हातात मोबाईल असायचा, त्याला आई-वडिलांशी बोलण्यापेक्षा महत्त्वाच्या 'डील'मध्ये जास्त रस होता.
लग्नाचा एक दिवस आधी, सगळे पाहुणे झोपल्यावर सुरेशने सार्थकला बागेत बोलावले. थंड वाऱ्यातही सुरेशचा चेहरा स्थिर दिसत होता. त्याने सार्थकच्या खांद्यावर हात ठेवला. "सार्थक," सुरेशचा आवाज पूर्णपणे शांत पण जड होता. "तू मोठा झालास. खूप प्रगती केलीस. पण बेटा, नातं हे केवळ रक्ताचं नसतं, ते वेळेचं आणि भावनांचं असतं."
सार्थकने फोन खिशात ठेवला. "बाबा, प्लीज! मला आता लेक्चर नकोय. मला सकाळी लवकर दिल्लीसाठी फ्लाईट पकडायची आहे."
सुरेशने एक दीर्घ श्वास घेतला. "नाही बाळा, लेक्चर नाही. ही आमची 'एक्सपायरी डेट' आहे." तो पुढे म्हणाला, "आम्ही ठरवलं आहे. तू आता स्वतंत्र आहेस. तुझ्या आयुष्यात आम्ही आता कोणतीही अपेक्षा ठेवणार नाही. तुझी प्रगती आम्हाला दूरून पाहण्यात आनंद आहे."
अंजली घरातून हळूच बाहेर आली. तिच्या डोळ्यांतून आता पाणी येत नव्हतं, फक्त रिकामेपण होतं. तिने सार्थकला घट्ट मिठी मारली. त्या मिठीत आत्मीयता होती, पण भविष्याची आशा नव्हती. "तुझा डबा इथे ठेवला आहे, काळजी घे. पण लक्षात ठेव, आता आम्ही तुझं आयुष्य जगणार नाही. तुला आम्हाला कधीतरी आठवण झाली, तर फक्त 'कसलाही दबाव न घेता' फोन कर." तिने शांतपणे सांगितले.
सार्थक स्तब्ध झाला. त्याला पहिल्यांदाच आई-वडिलांच्या चेहऱ्यावरचा निर्धार दिसला, जो त्याने इतकी वर्षं 'नाटक' म्हणून झिडकारला होता. हा त्यांचा राग नव्हता, तर हे जीवनातील कटू सत्य स्वीकारणे होते. त्याला समजले की, हे नातं आता प्रेमाच्या स्तरावरून केवळ औपचारिक 'ओळख' या स्तरावर पोहोचले आहे.
दुसऱ्या दिवशी पहाटे, सार्थकने टॅक्सी पकडली, त्याने मागे वळून पाहिले नाही. त्याला माहीत होतं, नात्याची एक्सपायरी आज झाली होती. सुरेश आणि अंजलीने एकमेकांचा हात धरला. त्यांच्या चेहऱ्यावर नियतीचा स्वीकार करण्याची शांतता होती. त्यांच्या जीवनाचे 'सार्थक' नावाचे सुंदर पान मिटले होते, पण त्यांनी ठरवले, आता आयुष्याचे नवीन पान उघडायचे, ज्यात फक्त त्यांच्या दोघांची कथा असेल- शांत, पण समाधानी.
महेश कुंभार
9403470460
कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत:
टिप्पणी पोस्ट करा