दोन मावश्या परिस्थितीमुळे याचना करत भिकेवर जगतात. दोघींची वयं साधारण सत्तरीच्या पुढे. दोघींनाही पूर्वी दिसायचं, परंतु दहा-बारा वर्षांपासून अचानक दृष्टी गेली. दोघी कायम एकत्र असतात. समदुःखी लवकर जवळ येतात म्हणे. दोघींना काही म्हणजे काहीही दिसायचं नाही. शंभर टक्के अंधत्व. सर्व लोक यांना "आंधळी मावशी" म्हणूनच हाक मारतात...
डोळे तपासणीसाठी आम्ही दरवेळी अनेक याचकांना घेऊन जात असतो. या दोघी सुद्धा दरवेळी अजिजीने म्हणायच्या, आमाला बी घेऊन चला जी दवाखान्यात. माझ्यातला डॉक्टर मनात म्हणायचा, 'ज्यांना दहा-बारा वर्षांपूर्वीच पूर्ण अंधत्व आले आहे, अशांचं आता काय होणार ? काय करणार ?? काहीही करता येणं आता शक्य नाही... डॉक्टर म्हणजे काय जादूगार आहे का ??? सायन्स कितीही पुढे गेलं, तरी निसर्गाच्या नियमाविरुद्ध ते जात नाही. दरवेळी मी नाईलाजाने यांना टाळायचो. 30 जानेवारीला डोळ्यांची एक बॅच ठरवली... ज्यांना न्यायचे ठरले होते, त्यांना एके ठिकाणी जमा होण्यास सांगितले. ऍम्ब्युलन्स घेऊन गेलो. आमच्या याचक कुटुंबीयांना गाडीत बसवले. आमच्याच मंडळींपैकी कोणीतरी बोलले.'गाडीत आजुन दोन शीटा बाकी हायत्या.. या आज्यानी ते ऐकलं असावं. मग या दोन आज्या चाचपडत.... मला शोधत.... माझ्याजवळ आल्या आणि माझा गाल शोधत, गालावरून हात फिरवत म्हणाल्या, 'ल्येकरा आमी बी येतो रे... गाडीत शीटा हायत जणु ...' मी जरा वैतागून, तरीही मायेनं त्यांना म्हणालो, मावशे तुला किती वेळा सांगितलं... बारा वर्षांपूर्वी गेलेले तुमचे डोळे ...आता काहीच करता येणार नाही त्याचं... सोड मला, जावूंदे उशीर होतोय.... चल...
गालावरचा हात काढत, मी गडबडीने निघतो....तरीही 'थांब रं माज्या सोन्या.... माज्या बाळा.... आमालाबी घिवून चल रे.... आसं नगो करु रे.... ' म्हणत त्या माझे पाय शोधत , चाचपडत खाली वाकतात....मला अवघडल्यासारखं होतं... एवी तेवी गाडीत दोन जागा रिकाम्या होत्याच... यांना घेऊन जावे आणि डोळ्यांच्या डॉक्टरांकडूनच तुमचे आता काहीही होणार नाही, हे त्यांना ऐकवावे, म्हणजे या दोन आज्यांचे समाधान होईल आणि माझ्या मागे त्या सारखी कटकट करणार नाहीत, हा विचार करून मी त्यांना गाडीत हात धरून बसवले... !
जवळपास पंधरा लोक डोळे तपासणीसाठी आणले होते... आता या दोन "आंधळ्या मावश्यांची" तपासणी माझा मित्र डॉ. समीर रासकर याने सुरू केली... तपासणीला नेहमीपेक्षा जास्त वेळ लागला.... दोघींच्या तपासणीनंतर त्याने मला हाक मारली,
' आब्या ऐक ना... '
मला माहित होतं... 'आता यांचं काहीच करता येणार नाही रे...असंच तो मला सांगेल...
त्याची वाक्य गृहीत धरून मी म्हणालो, 'तू काय सांगणार आहेस ते माहित आहे मला...'
अत्यानंदाने तो बोलला, ' अरे नाही, बरं झालं तू यांना घेऊन आलास रे ... यांना दिसू शकतं... आपण प्रयत्न करून बघूया का ?'
'माझ्या प्रयत्नात जर मला यश मिळालं तर यांना कदाचित दिसू शकेल, पण मी जर अपयशी ठरलो, तर या कायमच्या अंध म्हणूनच जगतील.... तू सांग.... तुझी तयारी असेल, तर पालक म्हणून मला सही दे..!
माझे "डोळे चमकले"... अशाही या आज्या अंध म्हणूनच जगत आहेत.... एक "डाव" खेळायला काय हरकत आहे ? असा विचार करून मी पालक म्हणून चटकन सही केली आणि यांना ऑपरेशन साठी पाठवले.... 30 जानेवारीच्या सोमवारी ऑपरेशन झाले....
आज 6 फेब्रुवारी च्या सोमवारी पुन्हा या आज्यांना भेटायला गेलो. मनात धाक धुक होती. नेहमीच्या भीक मागायच्या त्यांच्या जागेवर मी गेलो आणि तिथे जल्लोष झाला. दोघीही आज्या न चाचपडता ....कोणाचाही आधार न घेता .सरळ एका रेषेत माझ्यापर्यंत दुडूदुडू चालत आल्या. आतापर्यंत रांगणार पोर, आज चालायला शिकलंय.... हे प्रथमच पाहताना, एका बापाला काय वाटत असेल हे मी शब्दात कसं सांगावं ? यावेळी न चाचपडता त्यांनी डायरेक्ट माझ्या गालावरून हात फिरवला.... आणि स्वतःच्या डोक्याशी नेऊन बोटं कडाकडा मोडली....
कोणीतरी भिकेमध्ये दिलेले शेंगदाण्याचे तीन चार लाडू कुस्करून त्यांनी माझ्या तोंडात कोंबले.... ते ही न चाचपडता. तोंडातला तो बुकणा सावरत मी त्यांना बोबड्या भाषेत विचारले, 'म्हातारे नेमकं झालंय काय ?'
त्या म्हणाल्या, 'आमाला आता दिसायला लागलंय... आता रस्ता दिस्तूय.... आमी घातलेल्या लुगड्याचा रंग दिस्तूय... ज्या शंकराच्या मंदिरा भायेर इतके दिस भीक मागिटली त्यो शंकर पण दिस्तूय, आन ज्या शंकरानं तुला दर सोमवारी हितं पाटवला. आज तू पन आमाला दिस्तूय....!'
त्यांच्या चेहऱ्यावरचा आनंद शब्दात मांडणे, मला या जन्मात शक्य नाही...इतका अफाट . समुद्रासारखा अमर्यादित आनंद यापूर्वी मी कधीही पाहिला नव्हता. हा सुरकुतलेला चेहरा माझ्यासाठी अख्खा समुद्र होता.
चेहऱ्यावरची प्रत्येक सुरकुती , म्हणजे माझ्यासाठी एक अफाट लाट होती. आता माझ्या डोळ्यातून घळाघळा पाणी वाहू लागलं..
हे पाणी होतं, या आज्यांना इथून पुढे कोणीही "आंधळी मावशी" म्हणणार नाही या आनंदाचं..
हे पाणी होतं, या आज्यांना मी यापूर्वीच डोळ्यांच्या दवाखान्यात तपासणीसाठी घेऊन गेलो नाही, या दुःखाचं..
मी त्यांना गृहीत धरले नसते... दोन-चार वर्षांपूर्वीच त्यांना तपासणीसाठी घेऊन गेलो असतो, तर खूप पूर्वीच यांचे ऑपरेशन झाले असते आणि या दोन-चार वर्षात त्यांना जो त्रास सहन करावा लागला, तो त्रास त्यांना सहन करावाच लागला नसता. आता, मी स्वतःला अपराधी समजायला लागलो. डोळ्यातले पाणी घेऊन मी या दोन्ही आज्यांच्या पायाला हात लावून म्हणालो, 'मी तुमचा अपराधी आहे... तुम्ही सांगत असताना सुद्धा मी तुम्हाला डोळ्यांच्या ऑपरेशन साठी या अगोदर घेऊन गेलो नाही... नाहीतर या आधीच तुम्हाला दिसायला लागलं असतं....मला माफ करा... तितक्याच सहजपणे माझी या पोक्त आज्यांनी समजूत काढली...
'त्या म्हणाल्या, 'ये बाबा, येडा का खुळा तू ? आरं परतेक गोष्टीला टायम लागीतो... तांदुळ शिजाय घातलं मंजी त्याजा काय लगीच भात होतु का ? बीज पेरलं की लगीच जवारी ची कणसं दिस्त्यात का ? बाईला दिस राहिलं की लगीच पोर हुतंय का ? नऊ म्हहीने तर टायम द्याला नगो का ?'
'तसाच आमचा बी टायम हुता.समदं काय टायमावर होत आस्त बग. ज्येला जवा जी गोष्ट मिळायची असती तवाच ती मिळती.. तू काय बी मनाला लावून घिवू नगोस...आमचा टायम आला ... आमाला मिळालं...
समाधानाचं हसू त्यांच्या चेहऱ्यावर होतं. समय से पहिले और नसीब से ज्यादा किसी को कुछ नही मिलता" हे वाक्य खूप लहानपणी मी कुठेतरी वाचलं होतं...आज त्याची प्रत्यक्ष प्रचिती आली... वर वर भीक मागणाऱ्या या आज्यांनी मला विचारांचं दान दिलं होतं. 'आय आन बाप पोरास्नी दुनिया दाकिवत्यात.... आज तूच आमाला दुनिया दाकवली या म्हातरपणात बापा...
आज तूच आमची माय आनि तूच आमचा बाप झालास रे बाळा...'
"आज तूच आमची माय आनि तूच आमचा बाप झालास रे बाळा...." किती पराकोटीची हि कृतज्ञता...
वय विसरून, झटकन मुल होवुन, दुसऱ्याला बापाचा दर्जा देवून, स्वतः लहान व्हायला, मुळात मोठं असावं लागतं... गरीब कोण... ? श्रीमंत कोण...? लहान कोण... ? खरंच मोठं कोण... ? विचारातून शिकवलं होतं त्यांनी.
'निघू मावशी'? मी निरोप घेतला...
'व्हय बापा संबळून जा... संबळून जा...संबळून जा... आशीर्वाद रे बाळा तुला...
सत्तर वर्षातल्या या दोन माझ्या म्हाताऱ्या"लेकींचे" "आशीर्वाद" घेऊन नुकताच मी "बाप" झाल्याच्या आनंदात... निघालो होतो मस्त शिट्टी वाजवत.... एक नवीन "दृष्टी" घेऊन...
६ फेब्रुवारी २०२३
डॉ अभिजित सोनवणे
डॉक्टर फॉर बेगर्स
सोहम ट्रस्ट
कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत:
टिप्पणी पोस्ट करा