214. विद्यार्थी हवा तर असा

 
एक दिवस शिक्षकांनी (ज्यांना स्वत:ला नास्तिक म्हणून घेणे म्हणजे अभिमान वाटायचा) त्यांनी वर्गातील एका नवीन विद्यार्थ्यास उभे केले.
प्रोफेसर : तुझा देवावर विश्वास आहे का?
विद्यार्थी : हो... निश्चितच सर.
प्रोफेसर : देव हा चांगला आहे?
विद्यार्थी : हो... सर.
प्रोफेसर : देव हा सर्व शक्तीमान आहे?
विद्यार्थी : हो... सर अर्थातच.
प्रोफेसर : माझा भाऊ कॅन्सरने वारला. त्याआधी त्याने देवाची खूप प्रार्थना केली. आपल्यातला कोणी आजारी असतो तेंव्हा आपणही त्याच्या मदतीला धावतो मग देवाने का मदत केली नाही? का देव चांगला नाही? (सर्व वर्ग शांत झाला.) कोणीही याचे उत्तर देवू शकत नाही.  बरोबर? ठीक आहे मित्रा, अजून काही विचारतो. प्रोफेसर पुढे बोलू लागले,
प्रोफेसर : राक्षस चांगले आहेत?
विद्यार्थी : नाही सर.
प्रोफेसर : कोणी बनवले यांना, देवानेच ना?
विद्यार्थी : हो सर.
प्रोफेसर : दृष्ट आत्मा किंवा लोक ते चांगले आहेत?
विद्यार्थी : नाही सर.
प्रोफेसर : त्यांनाही देवानेच बनवले. हो ना?
विद्यार्थी : हो सर.
प्रोफेसर : या जगातील आजारपण, अमानुषता, दु:ख, कुरुपता या सर्व वाईट आणि भयानक गोष्टी जगात आहेतच ना? कोणी निर्माण केल्या?(विद्यार्थी शांत होता.) प्रोफेसर पुन्हा म्हणाले,
प्रोफेसर : विज्ञान सांगते, तुम्हाला 5 ज्ञानेंद्रिय आहेत ज्याने तुम्ही आजूबाजूचे जग समजून घेऊ शकता. सांग मित्रा, तू कधी देवाला पाहिलेस?
विद्यार्थी : नाही सर.
प्रोफेसर : कधी देवाला ऐकलेस? स्पर्श केलास? कधी चव पाहिलीस? अशी कोणतीही गोष्ट सांग ज्याने तुला देवाविषयी ज्ञान आले आहे?
विद्यार्थी : नाही सर... असे काहीही नाही.
प्रोफेसर : मग निरीक्षणार्थ, परीक्षणार्थी विज्ञान असा निष्कर्ष लावू शकते की, देव ही  संकल्पना अस्तित्वात नाही. मग याला तू उत्तर काय देशील?
विद्यार्थी : मी म्हणेन माझी श्रध्दा आहे.
प्रोफेसर : हो येस... आणि इथेच विज्ञानाचे घोडे अडते. माणूस विचार करणे सोडतो आणि सगळे श्रध्देवर सोडून मोकळे होतो.
विद्यार्थी : माफ करा सर. मी तुम्हाला काही प्रश्न विचारु का?
प्रोफेसर : अवश्य.
विद्यार्थी : सर उष्णता नावाची गोष्ट अस्तित्वात आहे का?
प्रोफेसर : हो.. आहे ना.
विद्यार्थी : आणि शीतलता?
प्रोफेसर : हो.. अर्थातच..
विद्यार्थी : नाही सर. असे काहीच अस्तित्वात नाही.
(वर्गात एकदम पूर्णपणे शांतता झाली.)
विद्यार्थी : सर आपण उष्णता कितीही निर्माण करु शकतो पण शीतलता कधीच नाही. आपण शून्य डिग्रीच्या 458 डिग्री खाली जातो आणि त्या तापमानाला No Heat  तापमान म्हणतो. म्हणजेच उष्णतेची कमतरता म्हणजे शीतलता. (वर्ग लक्षपूर्व ऐकत होता.)
विद्यार्थी : अंधाराबद्दल काय मत आहे आपले सर? त्याचे अस्तित्व आहे?
प्रोफेसर : हो.. आहे ना.. रात्र म्हणजे अंधारच ना?
विद्यार्थी : तुम्ही पुन्हा चुकत आहात. आपले तर्कशास्त्र थोडेसे चुकीचे आहे.
प्रोफेसर : कसे काय? सिध्द करुन दाखव.
विद्यार्थी : जर आपण सृष्टीच्या द्वैततत्वावर भाष्य करत असाल तर जिथे जन्म आहे तिथे मृत्यू आहेच. चांगला देव, वाईट देव ही संकल्पनाच मुळात चुकीची आहे. तुम्ही देवाला एखादी मोजता येणारी किंवा स्पर्श करता येणारी गोष्ट समजत आहात. विज्ञान हे केवळ डोक्यात येणारे विचारही कसे असतात हे विश्लेशीत करु शकत नाही ज्या विचारांबद्दल विज्ञान सर्वोच्च नोबोल पारितोषक देऊन सन्मान करते. जरा विचित्र नाही वाटत? विज्ञान चुंबकीय आणि विद्युत शक्तीचा वापर करते. त्याचा उगमस्त्रोत माहीत नसूनही हे वेडेपणाचे नाही वाटत... मृत्यू हा काही जीवनाचा विरुध्द अर्थी शब्द नाही. फक्त जीवनाची कमतरता म्हणजे मृत्यू. सर आपण ही गोष्ट मानता की आपण माकडांचे वंशज आहोत?
प्रोफेसर : हो. मी मानतो. उत्क्रांतीचा सिध्दांत आहे तसा.
विद्यार्थी : मला सांगा सर, आपण ही उत्क्रांती स्वत:च्या डोळ्यांनी पाहिली?
प्रोफेसर : नाही.
विद्यार्थी : मी ही नाही. याचा अर्थ असा होतो का की आपण अजूनही माकडच आहोत. (सर्व वर्गात हशा पिकला.) सर शेवटचा प्रश्न मी क्लासला विचारतो. तुम्ही कधी प्रोफेसर सरांचा मेंदू पाहिलाय? कधी चव घेतलीय? कधी स्पर्श केलाय? नाही ना? माफ करा सर. मग आम्ही तुम्ही जे शिकवता ते खरे आहे हे आम्ही कसे समजून घेऊ?
प्रोफेसर : Well... त्यासाठी तुम्हाला माझ्यावर श्रध्दा ठेवावी लागेल. (आता प्रोफेसर हसत होते. पहिल्यांदा त्यांना तोडीस तोड देणारे कोणीतरी भेटले होते.)
विद्यार्थी : नेमके तेच.... सर... देव आणि माणूस यांमधील दुवा म्हणजे श्रध्दा... दुर्दैव.... म्हणजे श्रध्देचा अभाव. बाकी काही नाही. (सर्व वर्गांनी टाळ्या वाजवल्या.)
     पुढे जेंव्हा हा विद्यार्थी बोलला तेंव्हा तेंव्हा त्याने लाखो मने आपल्याकडे आकर्षित केली. करोडो ध्येयवेड्या माणसांना त्यांचे ध्येय गाठण्यासाठी  'Wings of Fire' दिले. हा विद्यार्थी म्हणजे भारताचे माजी राष्ट्रपती डॉ. ए.पी.जे. अब्दुल कलाम.

संकलन : श्री. अर्जुन कृष्णात पाटील