507. शिक्षित आणि सजग सुशिक्षित नागरिक यातील फरक

 आई : काय झालंय?
वडील : काही नाही.
आई : मग नाराज का वाटतोय?
वडील : आपल्या युवराजांचा व्हॉट्सॲप स्टेटस पाहिला?
आई : हो.
वडील : आश्चर्य नाही वाटलं?
आई : कसलं?
वडील : त्याच्या स्टेटसचं?
आई : त्यात काय एवढं?
वडील : म्हणजे?
आई : म्हणजे असू शकतो एखादा राजकारणी त्याचा आदर्श.
वडील : एखादा?
आई : हो.
वडील : त्याने ज्या माणसाचा स्टेटस ठेवलाय, तो माझा क्लासमेट होता.
आई : ठाऊक आहे.
वडील : दहावीपर्यंत मी वर्गात पहिला असायचो आणि तो शेवट.
आई : मग?
वडील : तो फक्त बारावीपर्यंत शिकला आणि मी इंजिनिअरिंग केलं.
आई : मग?
वडील : तरी आज माझ्या मुलाला तो आदर्श वाटतोय.
आई : एवढंच ना?
वडील : नाही.
आई : मग?
वडील : मागच्या महिन्यात आमच्या बॅचचं गेट टुगेदर झालं.
आई : फोटो पाहिले ना मी.
वडील : त्या कार्यक्रमातही..
आई : काय?
वडील : तो राजकारणी आल्यावर सगळेजण उठून उभे राहिले.
आई : लोकप्रतिनिधी असल्याने आदर..
वडील : तो प्रमुख पाहुण्यांसह स्टेजवर आणि..
आई : आणि काय?
वडील : आणि आम्ही सगळे खाली.
आई : त्याचं वाईट वाटतंय?
वडील : हो.
आई : का बरं?
वडील : कधीकाळी ज्या शाळेत पहिला नंबर मिळवल्यावर माझा दरवर्षी सत्कार व्हायचा..
आई : त्याच काय?
वडील : त्याच शाळेत आज माझ्या टॅलेंटला शून्य किंमत..
आई : असं का बरं वाटतंय तुला?
वडील : कारण जो पोरगा कसाबसा बारावी शिकला, तो त्यांना आमच्यापेक्षा ग्रेट वाटतोय.
आई : कोण आम्ही?
वडील : आम्ही मेहनतीने सरकारी अधिकारी, इंजिनिअर, शिक्षक, पत्रकार, शास्त्रज्ञ, डिझायनर, आर्किटेक्ट आणि डॉक्टर झालेलो.
आई : इगो हर्ट झाला?
वडील : होणारच.
आई : का बरं?
वडील : इतरांच ठीक आहे, मात्र माझ्या मुलालाही..
आई : काही प्रश्न विचारू?
वडील : हो.
आई : दिल्लीमध्ये निर्भया हत्याकांड झालं.
वडील : हो.
आई : त्यावेळी तू त्या विकृत घटनेचा निषेध नोंदवलेला?
वडील : नाही.
आई : का?
वडील : सर्वजण तर त्याबद्दल बोलत होते, म्हणून मी टाळलं.
आई : बरं.
वडील : हो.
आई : भारत सरकारने जम्मू-काश्मीरला स्वायत्तता देणारं कलम 370 रद्द केलं.
वडील : हो. माहिती आहे.
आई : त्यावेळीही तू सरकारच्या निर्णयाचा विरोध किंवा समर्थन केलं नाही.
वडील : कारण मग मित्र नाराज झाले असते.
आई : कोणते?
वडील : सरकारचा विरोध आणि समर्थन करणारे.
आई : बरं.
वडील : मला वाद घालायला आवडत नाही.
आई : CAA नागरिकत्व सुधारणा कायदा आणि NRC वरून देशभर आंदोलनं होत असतानाही, तू काहीच बोलत नव्हतास.
वडील : हो. कारण माझा त्याबद्दल अभ्यास नव्हता.
आई : बरं.
वडील : कामाच्या ताणामुळे मला इतर काही वाचायला वेळ मिळत नाही.
आई : चंद्रयान-३ च्या यशस्वी प्रक्षेपणानंतरही तू काही प्रतिक्रिया दिली नव्हती.
वडील : त्यात काय प्रतिक्रिया द्यायची?
आई : मागच्या आठवड्यात मणिपूरमधील माणुसकीला काळीमा फासणारा व्हिडिओ व्हायरल झाला.
वडील : हो. ठाऊक आहे. 
आई : २ महिलांची नग्न धिंड काढून त्यांच्यावर अत्याचार..
वडील : चूकच आहे ते.
आई : तरी त्या निंदनीय घटनेबद्दलही तू तोंडातून चकार शब्द काढला नाही.
वडील : आपली मुलगीही ९ वर्षांची आहे.
आई : मग?
वडील : त्यामुळे मलाही तो व्हिडिओ पाहून राग आलेला.
आई : मग व्यक्त का नाही केला?
वडील : म्हणजे?
आई : म्हणजे घरात चर्चा करून किंवा व्हॉट्सॲप स्टेटस ठेवून तुला राग व्यक्त नाही करावा वाटला?
वडील : नाही.
आई : का?
वडील : पुन्हा मग इकडचे किंवा तिकडचे नाराज झाले असते.
आई : सोशल मीडियावर नाही, पण किमान घरी तरी..
वडील : काय घरी तरी?
आई : तुला एकदाही कोणत्याच चालू घडामोडीवर चर्चा करावी नाही वाटली?
वडील : त्याने काय फरक पडणार होता?
आई : त्यामुळे कदाचित मुलांना तुझ्याही जाणीवा आणि टॅलेंटची कल्पना आली असती.
वडील : पण प्रत्येकाला प्रत्येक विषयातील कळतच असं नाही.
आई : किमान पालक या नात्याने, त्या विषयाची माहिती घेण्याचा एकदा प्रयत्न तरी करायचा होता ना.
वडील : माझा व्हॉट्सॲपवर विश्वास नाही.
आई : मग इंटरनेट, न्युज पेपर किंवा पुस्तकाच्या माध्यमातून का नाही माहिती मिळवली?
वडील : गांभीर्य नव्हतं.
आई : तूझ्या याच निष्काळजीपणामुळे, आज तूझ्या मुलाला स्वतःच्या बापाला आदर्श मानावं वाटत नाहीये.
वडील : अरे पण मी तर नियमितपणे मतदान करतो.
आई : तेवढं पुरेसं आहे?
वडील : म्हणजे?
आई : आपल्या आजूबाजूला, राज्यात किंवा देशात घडणाऱ्या घटना नकळत आपलं आयुष्य बदलवत असतात.
वडील : मग?
आई : त्यावर प्रतिक्रिया न देणं, हे मुर्दाडपणाचं लक्षण आहे.
वडील : तोंड सांभाळून बोल..
आई : वाईट वाटलं?
वडील : हो.
आई : मग या वेदना इतर वेळी कुठे जातात?
वडील : इतर वेळी?
आई : एखाद्या मुलीवर अत्याचार झाल्यानंतरही असंवेदनशीलपणाने शांत कसं बसवतं तुला?
वडील : कारण मी कट्टर नाही.
आई : अरे मग खऱ्याला खरं अन खोट्याला खोटं म्हणण्याचं धाडस तरी दाखव.
वडील : कळतंय.
आई : फक्त कळून फायदा नाही..
वडील : मग?
आई : वळायलाही हवं.
वडील : हो.
आई : तुझ्यासारखे लाखो शिकले सवरलेले हुशार तरुण निरुत्साही असल्याने, बऱ्याच ठिकाणी आज नको ते लोक समाजाचं नेतृत्व करत आहेत.
वडील : मग काय करू?
आई : कोणताही विषय असो, मिळेल त्या माध्यमातून त्याविषयी माहिती मिळव.
वडील : मग?
आई : मग त्यावर घरात चर्चा कर आणि शक्य झाल्यास समाजातील इतरांपर्यंत ती व्हेरीफाईड माहिती पोचव.
वडील : मग काय होईल?
आई : तरच आजच्या पिढीला चूक आणि बरोबर यातील फरक कळेल.
वडील : नाहीतर?
आई : नाहीतर समाजात विष पसरविण्यासाठी पुरवलेल्या चुकीच्या माहितीवर विश्वास ठेऊन, संपूर्ण पिढी भरकटत जाईल.
वडील : अरे पण..
आई : एक पिढी भरकटली, तर संपूर्ण देशाचा विकास भरकटेल.
वडील : मग?
आई : मग मुलं नको त्या गोष्टींना महत्व देतील आणि देशाच्या सर्वांगीण उन्नतीचे प्रमुख विषय बाजूला राहतील. 
वडील : अनुभवतोय.
आई : म्हणूनच जबाबदारी घे आणि बदल घडव.
वडील : नक्कीच.
आई : कारण..
वडील : कारण काय?
आई : कारण हीच वेळ आहे, फक्त एक शिक्षित आणि सजग सुशिक्षित नागरिक यातील फरक अधोरेखित करण्याची.
वडील : ज्जे बात! 
©️अक्षय भिंगारदिवे,
१० ऑगस्ट २०२३